سوره حجر(الحجر)، آیه ۳۲ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۴
قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا لَكَ أَلاَّ تَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ
(خداوند) فرمود: «ای ابلیس! چرا با سجدهکنندگان نیستی؟!»
معنی کلمات و عبارات
«مَا لَکَ»: چرا؟ تو را چه شده است؟ تو را چه رسد؟
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خداوند، به خاطر تمرد ابلیس از سجده بر آدم(ع)، او را مورد سرزنش قرار داد. «قال یإبلیس ما لک ألاّ تکون مع السجدین»
۲- خداوند، در پى سرپیچى ابلیس از فرمان سجده بر آدم(ع)، از انگیزه نافرمانى او جویا شد و وى را مورد بازخواست قرار داد. «قال یإبلیس ما لک ألاّ تکون مع السجدین»
۳- گفت و گوى مستقیم و بدون واسطه خداوند با ابلیس، در پى تمرد وى از فرمان سجده بر آدم(ع) «قال یإبلیس ما لک ألاّ تکون مع السجدین»
۴- جویا شدن از انگیزه و علل عصیان و قانون شکنى، امرى شایسته است. «قال یإبلیس ما لک ألاّ تکون مع السجدین»
از اینکه خداوند، از ابلیس جویاى انگیزه وى براى تمردش شد - با اینکه بدون آن هم مى توانست او را کیفر بدهد - مى تواند مشعر به نکته فوق باشد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۴۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۸۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۶–۳۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ترک سجده ابلیسپرسش از قانون شکنیاهمیت رعایت قانونانگیزه ترک سجده ابلیسانگیزه عصیان ابلیسپرسش از انگیزه عصیانگفتگوی ابلیس با خدامؤاخذه ابلیسسرزنش ابلیسترک سجده بر آدمعصیان ابلیسعصیان از خداعمل پسندیدهسرزنشهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲۶)
- رانده شدن ابلیس از جایگاه مقرّبان و منزلت والای ان در پی سرپیچی از سجده ادم(علیه السلام)+۳ آیه
- لعن و نفرین ابدی خدا، ثمره ترک سجده ادم(علیه السلام)برای ابلیس+۴ آیه
- اخراج ابلیس از بهشت ادم(علیه السلام)، با خواری در پی تمرد او+۵ آیه
- ابلیس در میان فرشتگان و مامور به سجده بر ادم(علیه السلام)+۴ آیه
- سرپیچی ابلیس از فرمان سجده بر ادم(علیه السلام)+۶ آیه
- برنتافتنِ ابلیس، سجده و تواضع را در برابر ادم(علیه السلام)+۲ آیه
- اعتراف ابلیس به ناتوانی خویش در اغوای مخلصان+۵ آیه
- احتجاج ابلیس با خداوند برای اثبات برتری خود بر ادم(علیه السلام)به دلیل افرینش او از اتش+۵ آیه
- ابلیس، دارای اختیار در اطاعت یا معصیت خدا+۸ آیه
- بیارزشی ماده خلقت ادم(علیه السلام) (گِل و لجن) نزد ابلیس+۲ آیه
- استکبار ابلیس، موجب تمرّد وی از فرمان خداوند بر سجده به ادم(علیه السلام)+۵ آیه
- گمراه کردن مردم، هدف ابلیس از مهلتخواهی و درخواست عمر طولانی+۱۱ آیه
- عزم ابلیس بر گمراه کردن همه انسانها، جز مخلصان+۵ آیه
- همه انسانها ـ جز بندگان خالص خدا ـ در معرض اراستن زشتیها و فریبِ ابلیس+۴ آیه
- تزیین اعمال ناپسند نزد مردم، از روشهای اغواگری ابلیس+۱ آیه
- عزم ابلیس در گمراه کردن مردم، به تلافی ادعای گمراه شدنِ خویش از سوی خدا+۴ آیه
- بندگی خدا و اخلاص، شرط رهایی از اغواگری ابلیس+۶ آیه
- اعتراف ابلیس به ناتوانی خود در گمراه کردن بندگان خالص خدا+۵ آیه
- اعتراف ابلیس به گمراهی خود+۳ آیه
- دوزخ، جایگاه حتمی پیروان ابلیس+۸ آیه
- پیروان ابلیس، در زمره گمراهان+۱ آیه
- پیروی از ابلیس، موجب سلطه وی بر انسان+۱ آیه
- تهدید ابلیس به گمراه ساختن اکثریت انسانها+۱۱ آیه
- مؤاخذه ابلیس از سوی خدا به جهت تمرّد از سجده بر ادم(علیه السلام)+۳ آیه
- اغواپذیری انسان زمینهساز سلطه ابلیس+۱ آیه
- انحصار سلطه ابلیس در پیروان گمراه+۱ آیه
- اعتراف ابلیس بر ناتوانی خود از سلطه بر گروه اندکی از ذریّه ادم(علیه السلام)+۷ آیه
- بندگی در برابر خداوند موجب مصونیّت از سلطه ابلیس+۲ آیه
- سوگند ابلیس مبنی بر گمراه کردن انسانها+۵ آیه
- ناتوانی ابلیس در سلطه بر بندگان خاص خدا+۶ آیه
- ناتوانی ابلیس در گمراه کردن همه انسانها+۶ آیه
- تمرّد ابلیس از فرمان خداوند به سجده بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- گرفتاری ابلیس به لعن ابدی خداوند، در پی امتناع وی از سجده بر ادم(علیه السلام)+۳ آیه
- هبوط ابلیس از مقام خود، پس از خودداری از فرمان خدا مبنی بر سجده برای ادم(علیه السلام)+۵ آیه
- استکبار ابلیس، عامل امتناع از سجده بر ادم(علیه السلام)+۴ آیه
- اگاهی ابلیس به پیدایش نسلهایی از ادم(علیه السلام)و اغواپذیری اکثر انان+۱۰ آیه
- علم ابلیس به اغواناپذیری گروهی از انسانها پیش از خلقت انان+۱۱ آیه
- اگاهی ابلیس از ماده اولیه خلقت ادم(علیه السلام)+۴ آیه
- اگاهی ابلیس از رستاخیز انسانها+۷ آیه
- ابلیس، عالم به پروردگار خود+۳ آیه
- اگاهی ابلیس از خالقیّت خداوند+۵ آیه
- ابلیس، دارای عمر طولانی تا روز رستاخیز+۸ آیه
- سقوط ابلیس از جایگاه رفیع، کیفر نافرمانی وی+۹ آیه
- مورد لعنت خدا قرارگرفتن بر ابلیس، کیفر نافرمانی وی از امر خداوند+۸ آیه
- دوزخ، کیفر قطعی ابلیس به دلیل اغواگری او+۱۲ آیه
- ابلیس، موجودی گستاخ در برابر خداوند+۷ آیه
- گفتوگوی ابلیس با خدا درباره سجده نکردن برای ادم(علیه السلام)+۷ آیه
- گفتوگوی ابلیس با خدا درباره برخورداری او از عمر طولانی تا روز رستاخیز+۸ آیه
- گفتوگوی ابلیس با خداوند درباره گمراه کردن مردم+۱۰ آیه
- تصمیم ابلیس بر گمراه کردن مردم، به تلافی ادعای گمراهی خویش از سوی خدا+۴ آیه
- انتساب ابلیس، گمراهی خود را به خداوند+۳ آیه
- اعتراف ابلیس به گمراهی خود+۳ آیه
- لعن خدا تا روز رستاخیز بر ابلیس به خاطر سرپیچی از فرمان سجده بر ادم(علیه السلام)+۲ آیه
- لعن ابلیس از سوی مؤمنان+۳ آیه
- مهلتخواهی ابلیس برای زنده ماندن، و اجابت خدا+۸ آیه
- وعید ابلیس در پی تمرد وی+۱۱ آیه
- هبوط ابلیس از مقام رفیع خود (حضور در میان ملایکه)+۵ آیه
- هبوط ابلیس در پی تمرّد از فرمان سجده برای ادم(علیه السلام)+۵ آیه
- یاس ابلیس از اغوای بندگان خالص خداوند+۵ آیه
- خودبزرگبینی ابلیس، باعث عصیان وی در برابر فرمان خدا+۱۰ آیه
- نژادپرستی، منشا برخوردهای مستکبرانه+۸ آیه
- پیروی از ابلیس، سبب سلطه وی بر انسان+۱ آیه
- اعتراف ابلیس به گمراه شدن خود+۱ آیه
- تفاوت انسان با شیطان در ماده اوّلیّه خلقت+۴ آیه
- تعصّب ابلیس به مادّه خلقت خویش، در مقایسه با مادّه خلقت ادم(علیه السلام)+۷ آیه
- تعصّب ابلیس، در پی دارنده نافرمانی وی از فرمان خدا+۶ آیه
- ابلیس، دارای سابقه تقرّب در پیشگاه الهی قبل از هبوط و سقوط+۴ آیه
- تکبّر و خودبرتربینی ابلیس، سبب اخراج وی از جایگاه والایش+۷ آیه
- تمرّد و نافرمانی، پیامد تکبّر و خودبرتربینی+۴ آیه
- تکبّر ابلیس، دلیل طرد و لعنشدن او از درگاه خداوند+۸ آیه
- اعتقاد ابلیس به برتری نژاد خود، موجب تکبّر وی بر ادم(علیه السلام)+۴ آیه
- ابلیس، از متکبّران در برابر فرمان خدا+۷ آیه
- تکبّر و خودبرتربینی ابلیس، مانع سجده وی بر ادم(علیه السلام)+۸ آیه
- تهدید ابلیس به گمراه ساختن اکثریّت انسانها+۱۱ آیه
- تهدید پیروان ابلیس به دوزخ، از سوی خدا+۸ آیه
- جهنّم، جایگاه حتمی ابلیس+۸ آیه
- جهنّم، وعدهگاه همه پیروان گمراه ابلیس+۸ آیه
- پیروی از شیطان، مایه گرفتاری به اتش دوزخ+۸ آیه
- حرمت پیروی از شیطان+۲ آیه
- حرام بودن تکبر ،در برابر فرمان خداوند+۱۱ آیه
- جواز لعن کردن شیطان+۵ آیه
- اعتقاد ابلیس، به حاکمیّت مشیّت خداوند بر حیات و مرگ+۷ آیه
- گفتگوی خدا با ابلیس، درباره مهلت خواهی وی و عمر طولانی او تا قیامت+۵ آیه
- گفتگوی خدا با ابلیس، درباره کیفر وی، به جهت اغوای انسانها+۱۰ آیه
- گفتگوی خدا با ابلیس، درباره علّت سجده نکردن وی بر ادم(علیه السلام)+۵ آیه
- ابلیس، مورد وعید خدا از جهنّم+۱ آیه
- انسانها، مورد وعید خداوند از جهنّم+۲ آیه
- ابلیس، دارای خلقتی غیر از عنصر خلقت ادم(علیه السلام)+۶ آیه
- عنصر خلقت ابلیس، موجب خودبرتربینی وی نسبت به ادم(علیه السلام)+۴ آیه
- اجابت دعای ابلیس از سوی خداوند، با مهلت دادن تا زمان مشخص+۵ آیه
- گمراه کردن مردم و فرزندان ادم، هدف دعای ابلیس برای حیات طولانی تا قیامت+۸ آیه
- توانایی شیطان به اغوای اکثریّت مردم و ناتوانی وی بر اغوای بندگان خالص خداوند، سنّتی الهی+۳ آیه
- سؤال سرزنش امیز خدا از ابلیس، درباره سبب تمرّد وی از سجده بر ادم(علیه السلام)+۳ آیه
- سؤال سرزنش امیز خدا از ابلیس، درباره سبب تمرّد وی از سجده بر ادم(علیه السلام)+۳ آیه
- اجتناب از اطاعت شیطان، از موارد سلوک در صراط مستقیم+۳ آیه
- تصمیم ابلیس برای گمراه کردن مردم+۵ آیه
- اقرار ابلیس به گمراهی خود+۳ آیه
- تهدید گمراهان پیرو ابلیس به جهنّم از سوی خدا+۳ آیه
- اعتراف ابلیس به گمراهی خود+۳ آیه
- ابلیس، انتساب دهنده گمراهی خود به خدا+۳ آیه
- تصمیم ابلیس بر گمراه کردن مردم، به تلافی گمراهی خود+۴ آیه
- پیروان ابلیس، در زمره گمراهان+۱ آیه
- هشدار و وعید خداوند، به پیروان گمراه ابلیس+۱۰ آیه
- دوزخ، جایگاه حتمی گمراهان پیرو ابلیس+۱۳ آیه
- وعده جهنّم به پیروان ابلیس، از سوی خداوند+۳ آیه
- ابلیس، از عوامل گمراهی انسانها+۱۰ آیه
- تمرّد ابلیس از فرمان خدا، عامل گمراهی او+۷ آیه
- اعتراف ابلیس به عجز و ضعف خویش، بر گمراهی گروهی اندک از انسانها+۸ آیه
- سوگند ابلیس به پروردگار، برای گمراه کردن انسانها+۸ آیه
- اگاهی ابلیس به وقوع قیامت و درخواست عمر طولانی تا ان روز، از سوی وی+۷ آیه
- گِل، عنصری پست تر از اتش، از دیدگاه ابلیس+۵ آیه
- جواز لعن بر شیطان+۵ آیه
- تکبّر شیطان، عامل طرد و لعن او تا قیامت، از سوی خداوند+۳ آیه
- مرگ ابلیس، دارای زمان معین در نزد خداوند
- روز مرگ ابلیس، روز مرگ و هلاکت همه مخلوقات
- تقاضای ابلیس از پروردگار، برای به تاخیر افتادن مرگش تا روز رستاخیز+۳ آیه
- مرگ ابلیس در مابین نفخ اوّل و دوم صوراسرافیل+۲ آیه
- ملامت و مؤاخذه ابلیس، به جهت تمرّد از سجده بر ادم علیه السلام+۵ آیه
- نفرین خداوند بر ابلیس، به سبب ترک سجده بر ادم علیه السلام+۲ آیه
- ولایت ابلیس بر پیروان گمراه خود+۳ آیه
- فرمان هبوط شیطان از مقام قرب الهی، همراه با خواری و ذلّت+۴ آیه
- ابلیس، دارای سابقه تقرّب در پیشگاه الهی، قبل از هبوط+۴ آیه
- هبوط ابلیس از مقام رفیع خود (حضور در میان ملایکه)+۴ آیه
- هبوط ابلیس از بهشت ادم علیه السلام+۶ آیه
- تکبّر ابلیس نسبت به ادم علیه السلام، عامل هبوط وی+۵ آیه
- هبوط ابلیس، در پی تمرّد از فرمان سجده برای ادم علیه السلام+۳ آیه