اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِلمُتَوَسِّمِين‌َ (75)
محققا در اينکه سه نحو عذاب هر آينه نشانهائيست و دليل‌هايي از براي هوشمندان (إن‌ّ في ذلک) يعني معامله‌اي که با قوم لوط شد (لآيات) آيه دليل و برهانست بر وجود حق و صفات او و صدق انبياء و ساير عقائد.
و في کل‌ّ شي‌ء له آية || تدل علي انّه واحد.
برگ درختان سبز در نظر هوشيار || هر ورقش دفتريست معرفة کردگار
و تعبير بجمع براي اينست که سه نحوه عذاب بر آنها نازل شد صيحه حجارة واژگون شدن (للمتوسمين) هوشمندان و هوشياران که تعبير بفراست ميکنند و زيرکي که حقايق را درک ميکنند و ببواطن امور برخورد ميکنند بخلاف عوام سطحي که يک سطح ظاهري را بيش درک نميکنند.
و در خبر است از ائمه عليهم السّلام فرمودند
(نحن المتوسمون)
و معلوم است مراد مصداق اتم است و الا در مؤمنين افراد با فراست بسيار هستند و لذا در خبر از پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و اله و سلّم است که فرمود:
(اتقوا فراسة المؤمن فإنّه ينظر بنور اللّه)
و نيز فرمود
(إن‌ّ للّه عبادا يعرفون النّاس بالتوسم).
و اينکه همان نور ايمانست که نشانه و داغيست که بر قلب مؤمن گذارده ميشود که فرمود:
(العلم نور يقذفه اللّه في قلب من يشاء)
جلد 12 - صفحه 62
و وسم همان نشانه و علامة و داغ است که بر اسبهاي عربي ميگذارند و روح انساني داراي علامت هست از کفر و ايمان و اطاعة و عصيان که از جبهة او ظاهر و هويداست و متوسمين مشاهده و حس‌ّ ميکنند و هر که را ميشناسند حتي مرده آنها را هم درک ميکند.