تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
أَتى أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِکُونَ «1» يُنَزِّلُ الْمَلائِکَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ أَنَا فَاتَّقُونِ «2»
ترجمه
ترجمه- آمد فرمان خدا پس شتاب نداشته باشيد در آن منزّه است خداوند و برتر از آنچه شريک قرار ميدهند
نازل ميکند فرشتگان را با روح بفرمانش بر هر که ميخواهد از بندگانش که بيم دهيد بآنکه نيست خدائى مگر من پس بترسيد از من.
تفسير
- گفته‌اند چون پيغمبر اکرم وعده عذاب بکفار ميداد در دنيا و آخرت تکذيب و استهزاء مينمودند آنحضرت را و ميگفتند بتها شفعاء ما هستند و ما را نجات ميدهند پس اين آيه نازل شد و مراد آنستکه امر موعود الهى محقّق الوقوع است و مستقبل محقق الوقوع بمنزله ماضى است پس صحيح باشد که گفته شود آمد و نبايد کفّار تعجيل در آن نمايند چون راه نجاتى براى آنها نيست و بتها نميتوانند دستگيرى از کفار کنند چون مخلوق و مصنوع و عاجزند و شعور و ادراک ندارند و خداوند اجلّ و امنع و ارفع از آنستکه شريک داشته باشد و کسى بتواند مانع از نفوذ اراده او شود و بنابراين مراد از امر در آيه شريفه عذاب يا قيامت است و بنظر حقير مراد قضاء و حکم الهى است و مفاد آنستکه فرمان و امر الهى در باره شما صادر و ختم شد تعجيل نداشته باشيد بزودى بکيفر اعمالتان خواهيد رسيد و بنابر اين کلمه امر و صيغه ماضى بمعناى حقيقى خود باقى است و احتياج بتوجيه ندارد و قمّى ره فرموده اين آيه نازل شد وقتى که قريش از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خواستند که عذاب بر آنها نازل شود و عيّاشى ره از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که چون خدا خبر دهد از امريکه واقع ميشود مثل آنستکه واقع شده
جلد 3 صفحه 270
است و خداوند نازل ميفرمايد ملائکه را با مايه حيات دلهاى مرده از جهل و نادانى خواه وحى باشد خواه قرآن خواه نبوّت که هر يک را گفته‌اند و مرجع همه يک امر است و قمّى ره فرموده مراد از روح قوّه‌اى است که خداوند در ايشان قرار داده و از امام باقر عليه السّلام نقل شده که مراد کتاب و نبوت است و نيز از آنحضرت در بصائر و غيره روايت شده که روح ملکى است با انبياء و اوصياء که ارشاد ميکند ايشانرا از جانب خدا و اين انزال بفرمان و امر و دستور الهى است چنانچه گفته‌اند و بنابراين مراد از من امره بامره است و بنظر حقير مراد از روح روان پاک مخصوص بانبياء و اولياء است که از آن در قرآن مجيد بروح القدس و روح الهى تعبير شده و در کافى از امير المؤمنين عليه السّلام باين معنى تصريح شده که آن روح پنجم است که در انبياء عليهم السلام است و ساير مردم حتّى اهل ايمان آنرا ندارند و در حديث کميل بن زياد از آنحضرت بنفس کلّيه الهيّه که داراى پنج قوّه و دو خاصيّت است ناميده شده و اين روح از عالم ملکوت که آنرا عالم امر نيز خوانده‌اند نازل و بموادّ قابله افاضه ميشود و بآن مکشوف ميشود براى آن ذوات مقدسه حقائق اشياء و معصوم ميشوند از گناه و سهو و نسيان و خطاء و باقى ميمانند ببقاء خدا و ميرسند بمقام تسليم و رضا و بنابراين مراد از من امره واضح و الفاظ بمعانى حقيقى خود باقى است و اين معنى با هيچيک از معانى مذکوره منافى نيست بلکه ملائم است چون اين حقيقت از صقع ربوبى است و در عين وحدت و بساطت بوسعت وجودى خود مصداق و منشأ انتزاع عناوين و ألقاب و اسماء است و صحيح است گفته شود قوّت و علم و کتاب و قرآن و ملک مصاحب با پيغمبر و امام و نفس کليّه الهيّه است «عباراتنا شتّى و حسنک واحد- و کلّ الى ذاک الجمال يشير» و آنچه نازل ميکنند ملائکه با روح نبوّت از عالم امر بر پيغمبران آنستکه اعلام کنيد بمردم که نيست خدائى جز خداوند يگانه پس بترسيد از او و مخالفت او امر و نواهى او را منمائيد و بنابراين جمله ان أنذروا بيان منزل و انّه لا اله الا انا بيان منذر به است.
جلد 3 صفحه 271