آیه ۱ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۱ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۷

أَتَى أَمْرُ اللَّهِ فَلاَ تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ

فرمان خدا (برای مجازات مشرکان و مجرمان،) فرا رسیده است؛ برای آن عجله نکنید! منزّه و برتر است خداوند از آنچه همتای او قرارمی‌دهند!

معنی کلمات و عبارات
«أَتَی»: آمد. فرا رسید. استعمال فعل ماضی به جای فعل مضارع، به خاطر حتمی‌بودن و قریب‌الوقوع بودن مسأله است. «أَمْرُ»: دستور. در اینجا مراد چیزی است که بدان دستور داده می‌شود که قیامت است (نگا: انبیاء / و قمر / . «فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ»: به شتاب آن را مخواهید. در فرارسیدن آن شتاب مکنید. «تَعالَی»: بالاتر از آن است. به دور از آن است (نگا: انعام / اعراف / یونس / ).
نزول
نکات آیه
۱- صدور فرمان پیروزى اسلام و توحید و خذلان شرک و مشرکان از جانب خداوند «أتى أمر الله فلاتستعجلوه سبحنه و تعلى عمّا یشرکون» برداشت فوق، بر این اساس است که «أمر» به معناى فرمان باشد; اما اینکه فرمان در باره چه چیزى است، ذیل آیه (سبحانه و تعالى عما یشرکون) مى تواند قرینه باشد بر اینکه آن امر در باره شرک و شکست و خذلان آن و پیروزى توحید است. ۲- مسلمانان صدراسلام، خواهان تحقق زودرس وعده خدا در مورد غلبه اسلام و توحید بودند. «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» در مورد مخاطب «لاتستعجلوه» دو احتمال وجود دارد: اول آنکه تعجیل از جانب مسلمانان صورت مى گرفته و دیگر آنکه مشرکان خواهان شتاب در تحقق وعده هاى الهى (عذاب، یا غلبه توحید، یا قیامت) بودند. برداشت فوق بر مبناى اول است. ۳- مؤمنان، وظیفه دار صبر و شکیبایى و پرهیز از درخواست تحقق سریع وعده هاى خداوند «أتى أمر الله فلاتستعجلوه سبحنه و تعلى عمّا یشرکون» با توجه به اینکه «لاتستعجلوه» مخاطب و «یشرکون» غایب است، به نظر مى رسد مخاطب فعل اول مؤمنان باشد. ۴- مشرکان صدراسلام از سر عناد و از روى استهزا، خواهان تحقق زودرس وعده هاى الهى (عذاب، غلبه اسلام و قیامت) بودند. «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» محتمل است مخاطب «لاتستعجلوه» مشرکانى باشد که خواهان تحقق وعده هاى الهى بودند، و از آن جایى که معمولاً کسى خواهان پیروزى دشمن و شکست و خذلان خویش نیست، مى توان گفت: تعجیل مشرکان براى آمدن عذاب، از سر عناد و تمسخر بوده است. ۵- شتاب و بى صبرى در مورد تحقق زودرس وعده هاى خداوند، روا نیست. «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» ۶- وعده هاى الهى تخلف ندارد و در زمان خود واقع مى شود. «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» ۷- خداوند، منزه از داشتن هرگونه شریک «سبحنه ... عمّا یشرکون» ۸- ساحت قدس الهى، بالاتر و والاتر از تصوّر کردن هرگونه شریک براى او «سبحنه و تعلى عمّا یشرکون» ۹- بى بنیادى و حقیقت نداشتن شرک، مایه اضمحلال و ناپایدارى آن است. «أتى أمر الله ... سبحنه و تعلى عمّا یشرکون»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۰- «عن بعض أصحابنا عن أبى عبدالله(ع) قال: سألته عن قول الله: «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» قال: ... ان الله إذا أخبر أن شیئاً کائن فکأنه قد کان; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۲۵۴، ح ۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۸، ح ۵.] یکى از اصحاب گوید: از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند «أتى أمر الله فلاتستعجلوه» سؤال کردم، آن حضرت فرمود: ... هر گاه خداوند خبر دهد که چیزى انجام شدنى است، انجام شده تلقى مى گردد». ۱۱- «قال رسول الله(ص): ... قبل الساعة سحابة سوداء ... ثم ینادى مناد: أیّها الناس «أتى أمر الله فلاتستعجلوه»; [منبع: الدرالمنثور، ج ۵، ص ۱۰۸.] رسول خدا(ص) فرمود: ... قبل از روز قیامت ابر سیاهى ظاهر مى شود ... سپس منادیى ندا مى کند: اى مردم! أتى أمر الله فلاتستعجلوه».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
  • احتجاج خداوند با مشرکان، برای اثبات تحقّق وعده قیامت و عذاب، به خالقیّتِ هستی از سوی خود و در اختیار قرار دادن امکانات ان برای انسان+۱ آیه
  • اوامر تکوینی خداوند حتمی، فوری و غیر قابل تخلّف+۲ آیه
  • تنزیه خداوند، از اتّخاذ شریک برای خود+۴ آیه
  • خداوند، دارای هویّت و ذاتی یگانه و بدون همتا
  • خداوند، حقیقتی بلندمرتبه و بزرگتر از حدّ وصف+۵ آیه
  • تنزیه خدا، از اتّخاذ شریک برای خود+۵ آیه
  • شکست شرک، وعده حتمی خدا+۱ آیه
  • وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۳ آیه
  • مسلمانان صدر اسلام، خواهان تحقّق زودرس وعده خدا، در مورد غلبه اسلام
  • عجله مؤمنان در تحقّق وعده های الهی، مبنی بر پیروزی خود+۱ آیه
  • نهی از تعجیل و شتاب، در مورد تحقّق زودرس وعده های خدا
  • مؤمنان صدر اسلام، خواهان تحقق زودرس وعده عذاب کافران از سوی خدا
  • عجله مسلمانان صدر اسلام در تحقق وعده خدا، مبنی بر غلبه اسلام
  • حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان
  • تحقّق وعدههای عذاب الهی، در ظرف زمانی خود+۱ آیه
واژه‌ها