تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِکِينَ (94) إِنَّا کَفَيْناکَ الْمُسْتَهْزِئِينَ (95) الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (96) وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ يَضِيقُ صَدْرُکَ بِما يَقُولُونَ (97) فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ (98)
وَ اعْبُدْ رَبَّکَ حَتَّى يَأْتِيَکَ الْيَقِينُ (99)
ترجمه
پس آشکار قيام کن بآنچه مأمور شوى و روى گردان از مشرکان
همانا ما کفايت کنيم از تو استهزاء کنندگانرا
آنانکه قرار ميدهند با خدا خداى ديگرى را پس زود باشد که بدانند
و بتحقيق ميدانيم که تو تنگ ميشود سينه‌ات بآنچه ميگويند
پس تسبيح کن بستايش پروردگارت و باش از سجده کنندگان
و پرستش کن پروردگارت را تا برسد تو را مرگ.
تفسير
در اکمال از امام صادق عليه السّلام روايت نموده که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پنج سال در خفاء بود و براى ترس از کفّار مکتوم داشت و اظهار نفرمود امر خود را و على عليه السّلام
جلد 3 صفحه 267
و خديجه با او بودند پس مأمور شد از جانب خدا بآنکه آشکار قيام بامر نمايد ظاهر شد و اظهار کرد امر خود را و در روايت ديگر سه سال تعيين شده و عيّاشى ره از آنحضرت اين معنى را نقل نموده و آنکه چون عرضه داشت نفس خود را بقبايل عرب تکذيب کردند آنحضرت را و گفتند دور شو از ما و قمّى ره فرموده اين آيه در مکّه نازل شد بعد از نبوّت پيغمبر بسه سال و حديث اکمال را مفصّل‌تر نقل نموده و استهزاء کنندگانرا فرموده وليد بن مغيره و عاص بن وائل و اسود بن مطّلب و اسود بن عبد يغوث و حرث بن طلاطله بودند و عيّاشى ره از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که استهزاء کنندگان به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين پنج نفر نامبرده بودند و چون خداوند بآنحضرت وعده فرمود که شرّ آنها را از او کفايت کند دانست که ذليل شدند پس ببدترين وجهى از وجوه ميراند آنها را خدا و در احتجاج از امير المؤمنين عليه السّلام حديث مفصّلى نقل نموده که در آن اسماء اين پنج نفر ذکر شده و آنکه همه در يکروز مردند و گفتند خداى محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ما را کشت وليد بن مغيره عبور نمود و در راه تيرى تراشيده و گذارده شده بود به رگ حيات آن اصابت نمود و پاره کرد و خون جارى گشت تا مرد و عاص بن وائل براى کارى از خانه بيرون رفت سنگى زير پايش غلطيد و افتاد و پاره پاره شد و مرد و اسود بن عبد يغوث باستقبال پسرش رفت و زير سايه درختى نشست و جبرئيل نازل شد و سر او را گرفت و بدرخت زد او بغلامش گفت نگذار اين شخص سر مرا بدرخت بزند غلامش گفت من کسيرا نمى‌بينم خودت سرت را بدرخت ميزنى و کشته شد و اسود بن مطّلب بنفرين پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم کور شد و مرد و حرث بن طلاطله از خانه بيرون رفت و باد سام او را گرفت و سياه شد و چون بخانه برگشت کسانش او را نشناختند و در خانه راهش ندادند و او گفت من حرثم آنها قبول نکردند و بر او غضب نمودند و او را کشتند و روايت شده است که اينها يک روز به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفتند اگر تا ظهر از قولت برنگشتى تو را خواهيم کشت و آنحضرت غمناک وارد خانه شد و در خانه را بروى خود بست پس در همان ساعت جبرئيل از جانب خدا نازل شد و عرض کرد يا محمّد خداوند سلام بتو سلام ميرساند و ميفرمايد اصدع بما تؤمر و أعرض عن المشرکين يعنى اظهار کن امر خود را باهل مکّه و بخوان آنها را بايمان حضرت فرمود اى
جلد 3 صفحه 268
جبرئيل چه کنم با مستهزئين و تهديد آنها جواب رسيد انّا کفيناک المستهزئين حضرت فرمود آنها الساعة نزد من بودند عرض کرد کفايت کردم امر آنها را و پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم علنا دعوت فرمود و قمّى ره بعد از نقل کيفيّت هلاک استهزاء کنندگان فرموده پس حضرت از خانه بيرون آمد و بر حجر اسمعيل ايستاد و مردم را بشهادت بر توحيد و رسالت خود رسما دعوت فرمود و فرمود بتها را بشکنيد تا مالک ملک عرب و عجم شويد و ببهشت برويد باز استهزاء نمودند و گفتند محمّد ديوانه شده ولى از ترس حضرت ابو طالب جرئت جسارت بيشترى ننمودند پس خلاصه مفاد آيات شريفه آنستکه خداوند پس از بيان مسئوليّت تمام فرق کفّار فرموده پس آشکار کن مأموريت خود را و اعتنائى مکن باقوال و اعمال اهل شرک ما شرّ آنها و کسانيرا که بتو استهزاء مينمايند از تو دفع ميکنيم آنها کسانى هستند که براى خدا شريک قرار دادند و بزودى بکيفر اعمال خودشان خواهند رسيد و ميفهمند چه خطاء بزرگى کردند ما ميدانيم تو از اقوال آنها دلتنگ ميشوى ولى رفع دلتنگى تو بخلوت با خداوند و تسبيح و حمد و سجده در پيشگاه او که همه در نماز جمع است خواهد شد و مشغول بعبادت پروردگارت باش تا برسد بتو آن امر يقينى که مرگ است و بهمه خواهد رسيد در مجمع روايت نموده که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هر وقت از امرى محزون ميشد پناه ميبرد بنماز و ثواب قرائت اين سوره در ذيل سوره سابقه گذشت.
جلد 3 صفحه 269