اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يُنبِت‌ُ لَکُم بِه‌ِ الزَّرع‌َ وَ الزَّيتُون‌َ وَ النَّخِيل‌َ وَ الأَعناب‌َ وَ مِن کُل‌ِّ الثَّمَرات‌ِ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيَةً لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ «11»
ميروياند از براي شما بآن آب نازل شده کشت را و درخت زيتون و نخل خرما و انگور و از تمام ميوه‌ها و در اينکه تفضلات هر آينه آيه است براي قومي که اهل فکر باشند و تفکر کنند يُنبِت‌ُ لَکُم انبات حبوبات و خضرويات و دواجات و قطن و کتان جهت البسه و امثال اينها (به) بتوسط باران که نازل ميفرمايد الزرع که اطلاق زرع بتمام اينها ميشود و الزيتون که چه اندازه مورد استفاده است از بسرش تا روغنش و در طرف شامات بسيار فراوانست کنار نهرها و باغات و النخيل در گرمسيرها نخلستانها و عمده معاش آنها از همين نخل است حتي از چوب و برگ آن چه رسد ببسر و رطب و تمر حتي از هسته آن و الاعناب درخت انگور از
جلد 12 - صفحه 90
برگش و غوره و انگور و سرکه و شيره آن اينها بيان مصاديق است سپس بطور کلي ميفرمايد: (وَ مِن کُل‌ِّ الثَّمَرات‌ِ) اقسام ميوه‌ها از مرکبات نارنج ليمو پرتقال ليمونات و فواکه گلابي هولو زردآلو آلوچه گوجه آلو انار انجيل سيب سبزي و غير اينها و ساير ماکولات هندوانه خربوزه کدو چغندر زردک و بسيار ديگر.
(إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ) در اينکه قدرت نمايي حق که چه فوائد بزرگ از نزول باران براي بشر مقرر فرموده: (لآية) نشانه و دليل است بر وجود حضرت حق و علم و قدرت و ساير صفات ربوبي لکن استفاده از آيات مختص است.
لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ فکر ترتيب مقدمات صغري و کبري است براي اخذ نتيجه و از آثار پي بمؤثر بردن است (الفکر حرکة الي المبادي و من مبادي الي المراد) و جميع ممکنات دليل و آيه است بر وجود واجب (الممکن في حد ذاته ان يکون ليس و له من علته ان يکون ليس) و جميع ما سوي اللّه حادث و مسبوق بعدم است.
(و الحادث محتاج الي المحدث) (و الممکن محتاج الي الواجب) (و المخلوق الي الخالق) (و المعلول الي العلة).