اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِلهُکُم إِله‌ٌ واحِدٌ فَالَّذِين‌َ لا يُؤمِنُون‌َ بِالآخِرَةِ قُلُوبُهُم مُنکِرَةٌ وَ هُم مُستَکبِرُون‌َ «22»
پروردگار و معبود شما يکيست، پس کساني که ايمان بآخرت ندارند و نياوردند
جلد 12 - صفحه 102
قلبهاي آنها انکار کننده است و آنها تکبر کنندگان هستند إِلهُکُم إِله‌ٌ واحِدٌ در خبر است که در جنگ جمل موقعي که آتش جنگ افروخته شده بود يک اعرابي شرفياب خدمت امير المؤمنين عليه السّلام شد و سؤال کرد از معناي واحد بعضي باو برگشتند و گفتند که در يک همچه موقعي جاي همچه سؤالي نيست با اينکه اضطراب جنگي.
امير المؤمنين عليه السّلام فرمود من از براي همين معني جنگ ميکنم و در مقام جواب سؤال او فرمود: واحد چهار معني دارد دو معناي او در حق خداوند غلط و کفر است و دو معني صحيح و حق است، اما دو معني غلط و باطل يکي وحدت عدديه است که بگويي خدا يکي و فلان يکي و فلان يکي و هکذا يک دو سه الي آخر که خداوند را در شماره بنده‌گان بياوري، دوم وحدت نوعيه است مثل اينکه مي‌گويي يک فرد از نوع انسانست و انسان يک نوع از انواع حيوان و حيوان يک جنس از اجناس نامي و نامي يک جنس از اجناس جسم است، زيرا ترکيب لازم ميايد، و اما دو قسمي که صحيح است و حق است يکي آنکه بگويي خدا يکيست يعني بسيط است مرکب از اجزاء نيست نه اجزاء خارجيه دارد مثل زيد که مرکب از اجزاء خارجيه است و نه اجزاء ذهنيه مثل انواع و اجناس انسان مرکب از جنس و فصل است حيوان ناطق و حيوان مرکب از جسم نامي متحرک بالارادة و جسم مرکب از جوهر ذي ابعاد ثلاثه طول و عرض و عمق و نه اجزاء وهميه دارد مثل مجردات که مرکب از وجود و ماهية است، بلکه صرف الوجود و محض الوجود و بحت الوجود است، دوم يکيست يعني مثل و مانند و شبيه و عديل و نظير ندارد يکتاي بي همتا است. فَالَّذِين‌َ لا يُؤمِنُون‌َ بِالآخِرَةِ که فقط طبيعي دهري است چنانچه گذشت. قُلُوبُهُم مُنکِرَةٌ قلوب آنها ناشناس است و باصطلاح نکره مقابل معرفه، زيرا قلب مرکز علم و معرفت و فهم و ادراک است و اينها نه علم نه معرفت نه فهم و نه ادراک دارند لَهُم قُلُوب‌ٌ لا يَفقَهُون‌َ بِها وَ لَهُم أَعيُن‌ٌ لا يُبصِرُون‌َ بِها وَ لَهُم آذان‌ٌ لا يَسمَعُون‌َ بِها أُولئِک‌َ کَالأَنعام‌ِ بَل هُم أَضَل‌ُّ اعراف آيه 178 وَ هُم مُستَکبِرُون‌َ تکبر بزرگي کردن و خودنمايي و از صفات خبيثه است
جلد 12 - صفحه 103
و استکبار بزرگي بخود بستن است با اينکه هيچ اسباب بزرگي در او نباشد و اخبث از کبر است و از پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و اله روايت شده فرمود:
لا يدخل الجنة من کان في قلبه حبة خردل من الکبر.