تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ کامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ «25»
لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ کامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ: عاقبت امر ايشان چون اين کار را کردند، اين شد که بار برداشتند و زرهاى کفر خود را بتمامى و کمال در روز رستخيز. وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ: و برداشتند بعضى گناهان آنانکه گمراه مى‌نمودند ايشان را از راه مستقيم و طريق حق. بِغَيْرِ عِلْمٍ: در حالتى که نمى‌دانستند تابعان که متبوعان ايشان گمراهند. مراد آنست که اين کفار هم عقوبت کفر خود را خواهند کشيد بتمام، و هم حصه تسبب و گمراه کردن ديگران.
تنبيه: آيه عام است نسبت به تمام گمراه کنندگان، لذا فرمود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم «1»:
من سنّ سنّة سيّئة فله وزرها و وزر من عمل بها الى يوم القيمة من غير ان ينقص من وزره شى‌ء.
هر که روش بدى را وضع کند، وزر و وبال او و هر که به آن عمل کند تا روز قيامت بر آن بانى باشد بدون اينکه از عقوبت او چيزى کم شود.
ايضا در مجمع «2»- قال ايّما داع دعا الى الهدى فاتبع فله مثل اجورهم
«1» صحيح مسلم، کتاب العلم، باب «من سنّ سنّة حسنة»، حديث اوّل (با اندکى تفاوت)- بحار الانوار، جلد 71، باب 72، حديث 5 و 6.
«2» مجمع البيان جلد 3، صفحه 356.
جلد 7 - صفحه 187
من غير ان ينقص من اجورهم شيئا و ايما داع دعا الى ضلالة فاتّبع عليه فانّ عليه مثل اوزار من اتّبعه من غير ان ينقص من اوزارهم شيئا.
فرمود پيغمبر مکرم: هر داعى که بخواند به هدايتى، پس پيروى کنند، براى او است مثل اجر آنها بدون نقصان چيزى از اجر آنها؛ و هر داعى که بخواند و دعوت کند به گمراهى، پس پيروى نمايند، بر او است مثل عقوبت آنان بدون کمى چيزى از عقوبت ايشان.
نکته: فايده قيد بغير علم دلالت است بر آن که نادانى پيروان و ندانستن آنان، گمراهى متبوعان را عذر نمى‌شود در رفع عذاب، زيرا بر اتباع و تابعين واجب است تفحص و بحث کنند تا تميز دهند محق را از مبطل، و به صرف دعوتى، پيروى ننمايند.
أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ: آگاه باشيد که بد بارى است آنچه برداشتند و مى‌کشند از عقوبت گمراهى خود و گمراه کردن ديگران.
على بن ابراهيم قمى «1» قدس اللّه سره در اين آيه فرمايد: آنان که غصب کردند حق امير المؤمنين عليه السّلام را، حمل کنند گناهان خود را و گناهان هر که اقتدا به آنها نموده.
و از فرمايش حضرت صادق عليه السّلام است که «2»: قسم به خدا نريزد شاخى از خون، و نه زدن عصائى به عصائى، و نه غصب فرج حرامى، و نه گرفتن مال حرامى، مگر وزر آنها در اعناق آن دو نفر باشد، بدون نقصانى از اوزار عاملين چيزى.