تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قَدْ مَکَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ أَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ «26»
«1» تفسير قمى جلد 1، صفحه 383.
«2» تفسير قمى جلد 1، صفحه 383.
جلد 7 - صفحه 188
بعد از آن بر سبيل تهديد کفار مکه و تسليه خاطر حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمايد:
قَدْ مَکَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ: بتحقيق مکر و حيله نمودند آنان که پيش از اينها بودند در اذيت و آزار به انبياء، و در تکذيب و مخالفت ايشان کوشيدند و کارى از پيش نبردند. فَأَتَى اللَّهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ: پس آمد فرمان خدا به خرابى بناهائى که برافراشته بودند از پايه و اساس و بنيان آن که متحرک و متزلزل شد، به محض صدور حکم الهى، تمام قواعد خانه‌ها متزلزل گرديد. فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ: پس بيفتاد بر ايشان سقف خانه‌ها از بالاى ايشان، يعنى اول بام بر آنها فرود آمد بعد ديوارها. اين اشاره است به انهدام کلى و هلاک همه آنها در آن.
نزد بعضى «1» مراد اين بنا قصر نمرود است که در بابل ساخته بود ارتفاع آن پنج هزار گز و عرض آن دو فرسخ بود تا ترصّد امور آسمانى و بر خداى ابراهيم عليه السّلام مطلع شود و با او محاربه نمايد. بعد از اتمام قصر، بادى به امر الهى بوزيد و آن بنا را از بيخ برکند. در تفسير ثعلبى «2» نقل نموده که سر آن بنا را در دريا افکند، و باقى را در خانه‌هاى نمروديان انداخت و آواز مهيب از آن پديد آمد که زبان قوم از آن متبلبل شد، يعنى بهم برآمد و سخن آنها مختلف گشت.
محمد بن جرير طبرى گويد: تغيير زبان همه مردم شد، و اول آن شهر کوثا نام داشت بعد معروف به بابل شد، زبان نمرود سريانى بود. از شدت وحشت، زبان مردم مختلف و هفتاد و دو زبان پديد آمد.
وَ أَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ: و آمد بر ايشان عذاب از آنجا که
«1» مجمع البيان جلد 3، صفحه 356، (و اين قول از ابن عباس است)
«2» مجمع البيان، جلد 3، صفحات 356 و 357.
جلد 7 - صفحه 189
ندانستند، يعنى وقتى که فارغ البال و گمان رسيدن عذاب را نداشتند؛ يا از ممرى به آنها رسيد که متوقع نبودند. نزد بعضى مراد عذاب پشه مى‌باشد که بر لشگر نمرود مسلط شد. و در لباب نقل نموده که پشه از بينى نمرود داخل مغز سرش شده، بزرگ گرديد، مدت چهار صد سال هميشه مطرقه بر سر او مى‌زدند تا آرام شود، عاقبت نمرود را هلاک نمود.