اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قَد مَکَرَ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم فَأَتَي اللّه‌ُ بُنيانَهُم مِن‌َ القَواعِدِ فَخَرَّ عَلَيهِم‌ُ السَّقف‌ُ مِن فَوقِهِم وَ أَتاهُم‌ُ العَذاب‌ُ مِن حَيث‌ُ لا يَشعُرُون‌َ «26»
و بتحقيق مکر کردند کساني که از پيش از اينها بودند پس آمد امر الهي بناهاي آنها را از اينکه عمارات و ستونهاي آنها پس سقف بناء بر سر آنها خراب شد و پائين آمد و آمد آنها را عذاب از حيثيتي که توجه نداشتند اينکه آيه شريفه را دو نحوه ميتوان تفسير کرد:
يکي اخذ بظواهر الفاظ قَد مَکَرَ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم قوم نوح و عاد و ثمود و قوم لوط و شعيب و موسي و غير اينها از کفار و مشرکين امم سابقه که مکرهايي با انبياء و مؤمنين کردند فَأَتَي اللّه‌ُ يعني امر الهي و بلاهاي ارضي و سمائي آمد بُنيانَهُم عمارتها و بناها و قصرهاي محکمي که ساخته بودند و در آنها سکونت داشتند و استراحت ميکردند (مِن‌َ القَواعِدِ) قواعد پي عمارات و ريشه آنها و استوانهائيست که عمارات بر روي آنها قرار گرفته آن بلاها ريشه عمارات آنها را کند مثل آب که بر سر قوم نوح ستونها و پي‌هاي عمارات آنها را اولا خراب کرد و باد بر عاد آن قواعد را کند (فَخَرَّ عَلَيهِم‌ُ السَّقف‌ُ) طاق عمارت ريخته شد موقعي که اينها براي حفظ خود در آن عمارات رفته بودند که از بلاي طوفان و باد مصون باشند (مِن فَوقِهِم) بر سر آنها و تمام زير آنها رفتند سپس وَ أَتاهُم‌ُ العَذاب‌ُ غرق شدند و از باد زير و زبر شدند مِن حَيث‌ُ لا يَشعُرُون‌َ مثل ثمود که بصاعقه و قوم لوط با مطار حجارة و قوم شعيب بصيحة و امثال اينها بغتة در خواب بودند يا مشغول لعب و لهو بودند، و تفسير دوم کنايه و اشاره باشد بمفاد.
جلد 12 - صفحه 109
وَ مَکَرُوا وَ مَکَرَ اللّه‌ُ وَ اللّه‌ُ خَيرُ الماکِرِين‌َ.
حبله‌ها و تزويرهايي که نسبت بانبياء و مؤمنين داشتند و ضرر و فسادش بخود آنها برگشت و به بلاهاي ارضي و سماوي و بدست مؤمنين و ملائکه بذلت و خفت و قتل و اسيري مبتلا شدند بنحوي که تصور نميکردند، چنانچه همين نحو با مشرکين زمان نبي شد مخصوصا در جنگ بدر تا موقع فتح مکه و پيش از ان.