اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن تَحرِص عَلي هُداهُم فَإِن‌َّ اللّه‌َ لا يَهدِي مَن يُضِل‌ُّ وَ ما لَهُم مِن ناصِرِين‌َ (37)
اگر اي رسول اکرم هر چه شما تحريص و جديت و اصرار کني بر هدايت آنها، پس محققا خداوند هدايت نميکند کساني که در ضلالت و گمراهي فرو رفته‌اند و نيست از براي آنها احدي که آنها را ياري کند و از ضلالت بيرون آورد و از
جلد 12 - صفحه 121
عذاب الهي نجات دهد، مکرّر گفته‌ايم افاضه فيض از طرف فيّاض علي الاطلاق تام تمام است فقط قابليت محل شرط است، چه در دنيا و چه در آخرت اما در آخرت ايمان است که غير مؤمن هر که هست و هر چه هست قابليت دخول بهشت ندارد و لو فرض کني که مقصر نباشد، مثل اطفال کفار و مجانين و قاصرين که استحقاق عذاب هم ندارند، و امّا در دنياي صفاي قلب است که خالي از قساوت و عناد و عصبيت و کبر و حسد و غير اينها از اموري که مانع از قابليّت هدايت است باشند، لذا ميفرمايد: إِن تَحرِص عَلي هُداهُم حريص کسي را گويند بر امري اصرار داشته باشد اصرار بليغي مثل کساني که حريص بر مال دنيوي باشند و حضرت رسالت اصرار بليغي بر هدايت قوم داشت بمواعظ و نصايح و اقامه معجزات و تبشير بنعم و فيوضات اخروي و تخويف و انذار از عقوبات الهي ميفرمايد: نظر به اينکه اينها از قابليت هدايت افتاده‌اند اينکه اصرار فائده ندارد فَإِن‌َّ اللّه‌َ لا يَهدِي مَن يُضِل‌ُّ خداوند دست عنايت و لطف و توفيق را از سر آنها برداشته چون خود را در ضلالت و گمراهي انداخته و از قابليت انداخته‌اند وَ ما لَهُم مِن ناصِرِين‌َ و چيزي که آنها را نصرت کند و از بليّات دنيوي و عقوبات اخروي نجات دهد از براي آنها نيست مثل بتهاي آنها و بزرگان آنها که متابعت آنها را ميکردند يا شياطين که آنها را وسوسه ميکردند يا مال و جاه آنها.