تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَ لِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلى وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَکِيمُ (60)
بعد از آن مى‌فرمايد:
لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ: براى کسانى که ايمان نياورند به قيامت، يعنى اين جماعت کفارى که وصف نمودند خداى تعالى را به ولد. مَثَلُ السَّوْءِ:
صفت بد باشد از احتياج به فرزند و ميل به پسر و کراهت از دختر و ترس فقر و
«1» مجمع البيان جلد 3، صفحه 367.
جلد 7 - صفحه 226
رغبت نکردن همسران در او و اقرار بر بدى خود به بخل؛ چنانچه از حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رازى «1» مروى است:
اکبر الکبائر ان تجعل للّه ندّا و هو خلقکم ثمّ تقتل ولدک خشية ان يأکل معک ثمّ ان تزنى بحليلة جارک.
يعنى: بزرگترين گناهان بزرگ آن که: همتا براى خدا قرار دهى و حال آن که آفريدگار تو است، و فرزند را بکشى از ترس آن که با تو نان خورد، و با زن همسايه زنا کنى.
وَ لِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلى: و براى خدا است صفت «اعلى» يعنى وجوب ذاتى و غناى مطلق و منزه بودن از احتياج و نقص و آنچه صفات ممکن باشد. وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَکِيمُ: و ذات احديت الهى است غالب و قادر بر اهلاک کفار، حکم کننده به مهلت ايشان تا وقت معلوم، زيرا حق سبحانه منفرد است به کمال قدرت و حکمت.
تنبيه: اين آيه شريفه منافى نباشد با کريمه (فَلا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثالَ) «2» زيرا مراد از اين نهى، تشبيه کفار است خداى را به صفات ممکنات، و مراد مثل اعلى وصف سبحانى است به صفات کمال و نعوت جلال. حاصل آن که:
مراد مثل اعلى مثل مضروب به حق و آن آيه نهى از مثل مضروب به باطل باشد، و آيات شريفه دال است بر تنزيه ذات سبحانى از کليّه صفات و لوازمات امکانى، زيرا حق تعالى مذمت و توبيخ فرموده مشرکين را به جهت نسبت دادن به مقام ربوبى آنچه را که مکروه نفسانى است. پس وقتى انسان کراهت دارد انتساب نقص و قبيح را به خود، چگونه شايسته و پسند آيد انتساب آنها را به خالق خود.
«1» تفسير ابو الفتوح جلد 6، صفحه 209.
«2» نحل آيه 74.
جلد 7 - صفحه 227