آیه ۶۰ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۶۰ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۳

لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

برای آنها که به سرای آخرت ایمان ندارند، صفات زشت است؛ و برای خدا، صفات عالی است؛ و او قدرتمند و حکیم است.

معنی کلمات و عبارات
«مَثَلُ»: صفت. حالت. «مَثَلُ السَّوْءِ»: صفات دانیه. «الْمَثَلُ الأعْلَی»: صفات عالیّه.
نزول
نکات آیه
۱- ایمان نداشتن به عالم آخرت، زمینه ساز دخترکشى مشرکان عصر جاهلى «و إذا بشّر أحدهم بالأُنثى ... یتورى من القوم ... أم یدسّه فى التراب ... للذین لایؤمنون بالأخرة» ۲- غیر مؤمنان به عالم آخرت، زشت صفت و بد سیرتند. «للذین لایؤمنون بالأخرة مثل السوء» مراد از «مثل السوء» - چنان که نوع مفسّران گفته اند - صفت سوء و زشت است. ۳- مشرکان عصر جاهلى، منکر عالم آخرت بودند. «للذین لایؤمنون بالأخرة» این آیه، در سیاق آیاتى است که در مذمت مشرکان بود و این خود قرینه اى است بر اینکه مراد از «الذین»، مشرکانند. ۴- داشتن دختر در دیدگاه مشرکان جاهلى، صفتى زشت محسوب مى شد. «للذین لایؤمنون بالأخرة مثل السوء» «مثل السوء»، مثلى است که مشرکان جاهلى براى صاحبان دختر به کار مى بردند و مرادشان از آن، ضرب المثل بد حالى و بدى بود. اینکه خداوند پس از ذکر دیدگاه آنها درباره نوزادان دختر و محکومیتشان، «مثل السوء» را به خود آنان نسبت مى دهد، مى تواند قرینه اى باشد بر مطلب یاد شده. ۵- ایمان نیاوردن به عالم آخرت زشت است، نه دختر داشتن «للذین لایؤمنون بالأخرة مثل السوء» احتمال دارد که آیه تعریض به مشرکانى باشد که «مثل السوء» را دختر داشتن مى دانستند و خداوند جواب مى دهد که عدم ایمان به آخرت «مثل السوء» است. ۶- مشرکان، به خاطر عدم ایمان به عالم آخرت، زشت خصلتند. «للذین لایؤمنون بالأخرة مثل السوء» قرار دادن موصول «الذین» به جاى اسم ظاهر، مشعر به این مطلب است که متصف شدن آنان به زشت صفتى، به خاطر کفرشان است. ۷- عقیده، در صفات و خصلتهاى روحى انسان مؤثر است. «للذین لایؤمنون بالأخرة مثل السوء» ۸- تنها خداوند، عالى ترین صفات را داراست. «و لله المثل الأعلى» ۹- واجد عالى ترین صفات بودن، دلیل تنزیه خداوند از نسبتهاى نارواى مشرکان «و یجعلون لما لایعلمون نصیبًا ممّا رزقنهم ... کنتم تفترون . و یجعلون لله البنت سبحنه ... و لله المثل الأعلى» ۱۰- اسناد فرزند دختر به خداوند، ناسازگار با مثل اعلا بودن و صفات عالى داشتن او «و لله المثل الأعلى» عبارت «و لله المثل الأعلى» در مقام جواب به نسبت ناروایى است که از سوى مشرکان به خداوند داده مى شد و آن اسناد دختر داشتن خداست; در حالى که خداوند عالى ترین صفات را داراست و با چنین ادعایى قابل جمع نیست. ۱۱- خداوند، عزیز (شکست ناپذیر) و حکیم (کاردان) است. «و هو العزیز الحکیم» ۱۲- عزّت و حکمت، مظهر عالى ترین صفات خداوند «و لله المثل الأعلى و هو العزیز الحکیم» ۱۳- عزّت و حکمت خداوند، ناسازگار با اسناد دختر به او «و یجعلون لله البنت ... و هو العزیز الحکیم»
تفسیر (۱۲)
روایات و احادیث

۱۴- «عن الصادق(ع) [فى معنى قوله تعالى]: «و لله المثل الأعلى» [إنه قال]: الذى لایشبهه شىء و لایوصف و لایتوهّم، فذلک المثل الأعلى; [منبع: توحید صدوق، ص ۳۲۴، ح ۱، ب ۵۰; تفسیربرهان، ج ۲، ص ۳۷۳، ح ۴.] از امام صادق(ع) روایت شده است [که در معناى قول خداى تعالى] «و لله المثل الأعلى» [فرمود:] خدا کسى است که چیزى شبیه او نیست و توصیف شدنى نمى باشد و در وهم نمى گنجد و این است معناى و لله المثل الأعلى».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
  • عمل ناپسند (کفر به اخرت) سبب متّصف شدن به صفات زشت
  • انکار عالم اخرت، در دوران جاهلیّت+۳ آیه
  • وجوب ایمان به اخرت+۳ آیه
  • حکمت خداوند، امیخته با عزّت او+۱۱ آیه
  • عزّت و حکمت، از عالی ترین صفات الهی و بیانگر تنزّه او از هر نقصی+۳ آیه
  • خداوند، حقیقتی بلندمرتبه و بزرگتر از حدّ وصف
  • خداوند، دارای عالی ترین مثالها و نمونه ها
  • مشرکان جاهلی، منکر عالم اخرت+۳ آیه
  • ایمان نداشتن به عالم اخرت، زمینه ساز دخترکشی مشرکان عرب جاهلی
  • تمامی عزّتها، تنها از انِ خداوند+۱۰ آیه
  • عزّتمندی خداوند، مظهر عالی ترین صفات و مَثَل اعلای او+۱ آیه
  • امیختگی عزّت و شکست ناپذیری خداوند، با حکمت او+۱۲ آیه
  • ارزشمند بودن قدرت امیخته به حکمت+۱۲ آیه
  • خداوند، تنها قدرت قاهر شکست ناپذیر+۱۴ آیه
  • صفات و مَثَل برتر برای خداوند، جلوه ای از قدرت او
واژه‌ها