اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَوحي رَبُّک‌َ إِلَي النَّحل‌ِ أَن‌ِ اتَّخِذِي مِن‌َ الجِبال‌ِ بُيُوتاً وَ مِن‌َ الشَّجَرِ وَ مِمّا يَعرِشُون‌َ (68) ثُم‌َّ کُلِي مِن کُل‌ِّ الثَّمَرات‌ِ فَاسلُکِي سُبُل‌َ رَبِّک‌ِ ذُلُلاً يَخرُج‌ُ مِن بُطُونِها شَراب‌ٌ مُختَلِف‌ٌ أَلوانُه‌ُ فِيه‌ِ شِفاءٌ لِلنّاس‌ِ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيَةً لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ (69)
و وحي فرمود پروردگار تو بسوي زنبور عسل اينکه براي خود منازل و خانه‌هايي اتخاذ کن از کوه‌ها و از درختها و از آنچه بنا ميکنند از جدار و سقفها پس از آن بخور از جميع ميوه‌ها پس سلوک کن راههاي پروردگار خود را از روي اطاعت و تسليم خارج ميشود از شکم زنبور عسل شراب يعني مشروبي که رنگهاي مختلف دارد و در آن مشروب که عسل باشد شفاء است از براي ناس محققا در اينکه قدرت نمايي هر آينه آية و دليل بر وجود خداوند است لکن براي قومي که فکر و تأمل داشته باشند وَ أَوحي رَبُّک‌َ إِلَي النَّحل‌ِ مکرر در آيات شريفه قرآن تصريحاتي دارد که جميع موجودات از جمادات و نباتات و حيوانات در حد خود شعور و ادراک و فهم و معرفت بالوهيت حق و رسالت رسول و ولاية ائمه اطهار دارند مثل تُسَبِّح‌ُ لَه‌ُ السَّماوات‌ُ السَّبع‌ُ وَ الأَرض‌ُ وَ مَن فِيهِن‌َّ وَ إِن مِن شَي‌ءٍ إِلّا يُسَبِّح‌ُ بِحَمدِه‌ِ وَ لکِن لا تَفقَهُون‌َ تَسبِيحَهُم اسري آيه 44 و مثل يا جِبال‌ُ أَوِّبِي مَعَه‌ُ وَ الطَّيرَ سبأ آيه 10 و مثل أَ لَم تَرَ أَن‌َّ اللّه‌َ
جلد 12 - صفحه 152
يَسجُدُ لَه‌ُ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ وَ الشَّمس‌ُ وَ القَمَرُ وَ النُّجُوم‌ُ وَ الجِبال‌ُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَاب‌ُّ وَ کَثِيرٌ مِن‌َ النّاس‌ِ حج آيه 18 و غير اينها از آيات و در اخبار بسياري داريم که عرض ولايت ائمه بر جبال و مياه و اشجار و حيوانات شده و اخباري که بسياري از حيوانات خدمت اينها عرض حاجت ميکردند و غير اينها پس مانعي ندارد که نحل مورد وحي الهي شود و مکلف بتکليف باشد أَن‌ِ اتَّخِذِي مِن‌َ الجِبال‌ِ بُيُوتاً از عجائب قدرت اينکه خانه‌هاي زنبور مسدس است بدون آنکه زاويه پيدا کند که مهندسين را حيران کرده آنهم در امکنه مرتفعه مثل کوه‌ها و من الشجر در اشجار طوال وَ مِمّا يَعرِشُون‌َ امکنه مرتفعه در ديوارها و سقفها وا عجب از اينکه دستور ثانوي براي نحل آمد ثُم‌َّ کُلِي مِن کُل‌ِّ الثَّمَرات‌ِ از رياحين معطره و فواکه حلوه وا عجب از اينکه اينکه امير آنها در درب کند و با دو نيش طويل ايستاده اگر يکي از آنها روي نجاست يا شي‌ء کثيفي نشسته نميگذارد وارد کند و شود و او را دو نيم ميکند فَاسلُکِي سُبُل‌َ رَبِّک‌ِ خطاب سيم که طريق مشي و سلوک آنها را هم معين فرموده و امر فرمود يَخرُج‌ُ مِن بُطُونِها از طرف دهان شَراب‌ٌ مُختَلِف‌ٌ أَلوانُه‌ُ چه بسيار مشاهده شد که عسل‌ها الوان مختلفه دارند و شايد منشأ آن اختلاف رياحين و فواکه باشد که تغذي کردند چنانچه در مومها هم اختلاف لوني هست (فيه) در آن عسل شِفاءٌ لِلنّاس‌ِ علاوه بر اينکه شفاء بسياري از امراض است چه طعم شيريني دارد بخصوص اگر با مسکه تناول کنيد چه اندازه لذت دارد و بس است در شرافت عسل که خداوند يکي از چهار نهر بهشت را عسل قرار داده إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيَةً لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ يکي از عبادات بزرگ تفکر در صنايع الهي و اسرار خلقت و غرض الهي از خلقت اشياء و در صحت و سقم اعمال صالحه و در آيات و اخبار و احکام الهيه است که فرمود
تفکر ساعة خير من عبادة سنة
بلکه ستين سنة و بنظر سطحي قناعت نکند و بنظر عمقي با تأمل و تدبر نظر کند که اجتهاد و استفراغ وسع تعبير ميشود.
153