تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ اللَّهُ أَخْرَجَکُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِکُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (78) أَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّراتٍ فِي جَوِّ السَّماءِ ما يُمْسِکُهُنَّ إِلاَّ اللَّهُ إِنَّ فِي ذلِکَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (79) وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ بُيُوتِکُمْ سَکَناً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعامِ بُيُوتاً تَسْتَخِفُّونَها يَوْمَ ظَعْنِکُمْ وَ يَوْمَ إِقامَتِکُمْ وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى حِينٍ (80) وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلالاً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الْجِبالِ أَکْناناً وَ جَعَلَ لَکُمْ سَرابِيلَ تَقِيکُمُ الْحَرَّ وَ سَرابِيلَ تَقِيکُمْ بَأْسَکُمْ کَذلِکَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْکُمْ لَعَلَّکُمْ تُسْلِمُونَ (81)
ترجمه
- و خدا بيرون آورد شما را از شکمهاى مادرانتان که نميدانستيد چيزى را و قرار داد براى شما گوشها و چشمها و دلها را باشد که شما شکر گذار شويد
آيا نمينگرند بسوى پرندگان در حاليکه رام شدگانند در فضاى آسمان که نگاه نميدارد آنها را مگر خدا همانا در آن هر آينه نشانه‌ها است براى گروهى که ميگروند
و خدا قرار داد براى شما از خانه‌هاتان آرامگاهى و قرار داد براى شما از پوستهاى شتر و گاو و گوسفند خانه‌هائى که سبک مى‌يابيد آنها را روز کوچتان و روز بجاى ماندنتان و از پشمهاى آنها و کرکهاى آنها و مويهاى آنها فرش و لباس و مايه تجارت تا زمان معيّنى
و خدا قرار داد براى شما از آنچه آفريد سايبانهائى و قرار داد براى شما از کوهها پناهگاههائى و قرار داد براى شما لباسهائى که حفظ کند شما را از گرما و لباسهائى که حفظ کند شما را در کارزارتان اين چنين تمام ميکند نعمت خود را بر شما باشد که شما منقاد شويد.
تفسير
- يکى از آثار قدرت و اسباب نعمت خداوند بر بندگان آنستکه بيرون آورد آنها را از رحمهاى مادرهاشان در حاليکه عالم نبودند بمنافع و
جلد 3 صفحه 305
مضارشان و خداوند حواسى بآنها مرحمت فرمود که موجب زوال جهل و اکتساب علم باشد و بوسيله آن حواس دفع ضرر و جلب نفع نمايند و از آن جمله حسّ سمع است که در مفرد و جمع استعمال ميشود و اينجا بقرينه ابصار و افئده مراد جمع است و ابصار جمع بصر و افئده جمع فؤاد است که بمعناى قلب و محلّ علوم و معارف است و اينها نعمتهاى بزرگ خداوند است که بايد شکر گذارى شود و يکى از آيات و علائم قدرت الهى که اهل ايمان متوجّه بآن ميشوند و عبرت ميگيرند وجود پرندگان است در هواى مرتفع از زمين که آنرا جوّ ميگويند و اضافه بآسمان ميشود باعتبار آنکه جهت فوق است و ديده ميشوند رام و مسخّر بفرمان خدا پرواز کنندگان بوسيله بالها و ساير معدّات و اگر اراده الهيّه بنگهدارى آنها تعلق نگرفته بود مى‌افتادند بزمين براى سنگينى جسمشان ولى غير اهل ايمان بکلّى غافل از اين آيات و مغمور در شهوات و شبهاتند و يکى از نعم الهى بر بندگان آنستکه وسايل تهيّه خانه‌ها را براى سکونت و آرامش آنها در وقت اقامت در وطنها فراهم نموده و از پوست شتر و گاو و گوسفند و متعلّقات آنها از قبيل پشم و کرک و مو خيمه‌ها و چادرها مهيّا فرموده براى بندگان که خانه‌هاى سفرى ايشان باشد که در موقع کوچ و انتقال از مکانى بمکانى سبک بار باشند و بتوانند آنها را نقل دهند با خود و هر جا خواسته باشند اقامت کنند بر پا نمايند و در آنها ساکن شوند و نيز از پشم گوسفند و کرک شتر و موى بز اثاثيه از قبيل فرش و لباس و متاع که مايه انتفاع و بهره بردارى است تهيّه فرموده تا مدّتى که ممکن باشد انتفاع از آنها يا مقدّر شده است دوام آنها و بقاء صاحبانشان و نيز خداوند مهيّا فرمود براى آسايش بندگان سايبانهائى از قبيل درخت و کوه و ابنيه و غيرها که از تابش آفتاب بآنها پناه برند و استراحت نمايند و در کوهها غارها و منازل طبيعى سنگى و غيره قرار داد که در آنها مخفى شوند و از شرّ درندگان محفوظ مانند و از پنبه و کتان و پشم و آهن و غيرها لباسها تهيّه فرمود براى حفظ آنها از گرما و سرما و چون در عربستان که مورد خطاب بوده فائده اولى که حفظ از گرما است اتمّ بوده و در آن اشاره بفائده ثانيه است بذکر حرّ که گرما است اکتفا شده و فائده ديگر در لباس حفظ بدن است از خطرات روز جنگ و سرابيل
جلد 3 صفحه 306
بر مطلق لباس اعمّ از مخصوص بجنگ از قبيل جوشن و خود و غيره اطلاق ميشود و اين همه نعمتهاى الهى بنحو اتمّ و اکمل براى آنستکه بندگان متذکّر آنها شوند و شکر گذارى نمايند بتسليم و انقياد در برابر احکام الهى که تمامى آن احکام هم بر نفع آنها است و در صورت کفر و عصيان انتفاع از نعم الهى بر آنها روانيست چون ظاهر آيه آنستکه تمام اين نعم بغرض تسليم و انقياد آنها خلق و مقرّر شده است اگر چه لطفا از متخلّفين هم گرفته نميشود ..