اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِن عاقَبتُم فَعاقِبُوا بِمِثل‌ِ ما عُوقِبتُم بِه‌ِ وَ لَئِن صَبَرتُم لَهُوَ خَيرٌ لِلصّابِرِين‌َ (126)
و اگر کفار و مشرکين بشما مسلمين اذيت و آسيبي رساندند شما در مقام تلافي زياد روي نکنيد بهمان اندازه که آنها کرده‌اند عمل کنيد و اگر اصلا گذشت کنيد و صبر کنيد پس او بهتر است بر صبر کننده‌گان در حديث عياشي از حضرت صادق عليه السّلام روايت کرده که در جنگ احد مشرکين حضرت حمزه را مثله کردند و مثله شق انف و اذن و قطع مذاکير است دماغ و گوش و لبهاي او را بريدند و پهلوي او را شکافتند و جگرش را بيرون آوردند حضرت رسالت چون اينکه منظره را مشاهده نمود فرمود
لئن ظفرت لامثلن و لامثلن و لامثلن
اينکه آيه شريفه نازل شد پس حضرت رسول فرمود
(اصبر اصبر)
و آيه شريفه اطلاق دارد و دستور است براي
جلد 12 - صفحه 212
مسلمين که هر نوع اذيّتي از مشرکين بشما متوجه شد شما هم بهمان مقدار بآنها مجازات کنيد زياد روي نکنيد چنانچه در باب حرم ميفرمايد وَ لا تُقاتِلُوهُم عِندَ المَسجِدِ الحَرام‌ِ حَتّي يُقاتِلُوکُم فِيه‌ِ فَإِن قاتَلُوکُم فَاقتُلُوهُم کَذلِک‌َ جَزاءُ الکافِرِين‌َ بقره آيه 187 و نيز در باب جهاد ميفرمايد وَ قاتِلُوا فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ الَّذِين‌َ يُقاتِلُونَکُم وَ لا تَعتَدُوا بقره آيه 186 لذا ميفرمايد وَ إِن عاقَبتُم اگر آنها مقاتله کردند يا اذيتي بشما رساندند بهمان اندازه با آنها رفتار کنيد فَعاقِبُوا بِمِثل‌ِ ما عُوقِبتُم بِه‌ِ و زياد روي نکنيد و اگر گذشت کنيد بهتر است براي شما وَ لَئِن صَبَرتُم لَهُوَ خَيرٌ لِلصّابِرِين‌َ و در احکام جهاد اگر امان آوردند يا اسلحه جنگ را انداختند يا فرار کردند تعقيب آنها نبايد کرد (تنبيه) يکي از اشکالات يهود و نصاري بدين مقدس اسلام اينست که ميگويند دين اسلام بضرب شمشير پيش رفت کرده و دفع اينکه اشکال را ما در مجلد اول کلم الطيب بدو نحو کرده‌ايم يکي آنکه تمام غزوها و سريه‌هاي پيغمبر صلّي اللّه عليه و اله دفاعي بوده که آنها حمله ميکردند مسلمين جلوگيري مي‌نمودند ديگر آنکه جهاد در جميع شرائع بوده بعلاوه در قانون طب اگر عضوي فاسد شد اگر قابل علاج است معالجه ميکنند و اگر قابل نيست اگر سرايت بساير اعضاء ندارد او را وا ميگذارند و اگر مسري شد او را قطع ميکنند امر جهاد هم از اينکه باب است.