آیه ۱۲۶ سوره نحل

سوره نحل(النحل)، آیه ۱۲۶ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۸۱

وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُم بِهِ وَلَئِن صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِّلصَّابِرِينَ

و هر گاه خواستید مجازات کنید، تنها بمقداری که به شما تعدّی شده کیفر دهید! و اگر شکیبایی کنید، این کار برای شکیبایان بهتر است.

معنی کلمات و عبارات
«عَاقَبْتُمْ»: مجازات کردید. کیفر رساندید. مراد این است که اگر خواستید متجاوز را گوشمالی دهید و عقاب برسانید (نگا: بقره / .
نزول
نکات آیه
۱- لزوم رعایت عدالت و انصاف، در مقابله به مثل با دشمنان «و إن عاقبتم فعاقبوا بمثل ما عوقبتم به» ۲- لزوم رعایت تساوى همه جانبه در قصاص و مقابله به مثل «و إن عاقبتم فعاقبوا بمثل ما عوقبتم به» ۳- امکان تعدى کافران به مؤمنان، در قبال فراخوانده شدن به دین «ادع إلى سبیل ربّک ... و إن عاقبتم فعاقبوا بمثل ما عوقبتم به» ۴- قصاص و مقابله به مثل، امرى پذیرفته شده در اسلام «و إن عاقبتم فعاقبوا بمثل ما عوقبتم به» ۵- صبر و شکیبایى، مفیدتر و ارزشمندتر از قصاص و مقابله به مثل است. «و إن عاقتبم فعاقبوا ... و لئن صبرتم لهو خیر للصبرین» ۶- تبلیغ دین و هدایت مردمان، پیامدار اذیت و آزار دشمنان و نیازمند مقاومت، شکیبایى و گذشت است. «ادع إلى سبیل ربّک ... و إن عاقبتم ... و لئن صبرتم لهو خیر للصبرین» ۷- منفعت برتر و خیر مؤمنان به هنگام دعوت به اسلام، در صبر و عدم تعجیل در انتقام از دشمنان و مقابله به مثل با آنان است. «ادع إلى سبیل ربّک ... و إن عاقبتم فعاقبوا ... و لئن صبرتم لهو خیر للصبرین» ۸- گذشت از دشمن و نادیده گرفتن اذیت و آزارش، امرى دشوار و نیازمند شکیبایى است. «و إن عاقبتم فعاقبوا ... و لئن صبرتم لهو خیر للصبرین»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۹- «عن على بن الحسین(ع): ... و أما حق من ساءک القضاء على یدیه بقول أو فعل فإن کان تعمدها کان العفو أولى بک لما فیه له من القمع و حسن الأدب ... قال عزّوجلّ: «... و لئن صبرتم لهو خیر للصابرین» ... فإن لم یکن عمداً لم تظلمه ...; [منبع: تحف العقول، ص ۲۷۱، فراز ۴۸; بحارالأنوار، ج ۷۱، ص ۲۰، ح ۲.] از امام سجاد(ع) روایت شده است که:... اما حق کسى که از جانب او با سخن یا عمل به تو بدى رسیده این است که: اگر بدى او عمدى باشد، گذشت از او براى تو بهتر است; زیرا این گذشت موجب منصرف شدن آن شخص از بدى کردن و ادب نیکو براى او مى شود ... خداى عزّوجلّ فرمود: «... و لئن صبرتم لهو خیر للصابرین» ... و اگر بدى او عمدى نبوده (با این گذشت) به او ظلم نکرده اى».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۸)
  • تخفیف در حکم قصاص با بیان ارزشمندتر بودن گذشت، از قصاص و عقوبت به مثل
  • جواز مقابله به مثل و جنگ با دشمنان، در صورت جنگ افروزی انان+۴ آیه
  • حرمت ظلم و تعدّی و تجاوزپیشگی+۲ آیه
  • بهتر بودن عفو، از انتقام گیری+۳ آیه
  • لزوم رعایت عدالت، حتّی درباره دشمنان+۶ آیه
  • جواز مقابله به مثل، با قصاص نمودن و حرمت زیاده روی در ان+۲ آیه
  • وجوب رعایت تقوا و عدالت، در مقابله به مثل+۲ آیه
  • جواز مقابله به مثل، در پاسخ گویی به دشمنان دین+۲ آیه
  • اگاهی خداوند به خیر بندگان+۲ آیه
  • صبر و عدم تعجیل در انتقام از دشمن و مقابله به مثل، هنگام دعوت به اسلام، خیر برای مؤمنان+۱ آیه
  • برتری صبر، بر مقابله به مثل
  • عفو در برابر بدی دیگران، از مصادیق خیر
  • دفاع، حقّی مشروع در شریعتهای اسمانی برای انسان+۴ آیه
  • جواز تجاوز به دشمن و دفاع از خویشتن، در حدّ تجاوز انجام شده از سوی دشمن+۳ آیه
  • تبلیغ دین و هدایت مردم، موجب اذیّت شدن، از سوی دشمنان و نیازمند صبوری+۱ آیه
  • اگاهی خداوند از گمراهان در دین و هدایت یافتگان به ان
  • گذشت از دشمن و نادیده گرفتن اذیت و ازارش، امری دشوار و نیازمند شکیبایی
  • صبرپیشگی زمینه ساز عفو و گذشت از بدی دیگران
  • صبرپیشگی به جای مقابله به مثل در برابر بدی دیگران درپی دارنده منفعت برتر
  • صبر و شکیبایی مفیدتر و ارزشمندتر از قصاص و مقابله به مثل+۵ آیه
  • صابران انسانهایی ارزشمند و دارای جایگاه والا در پیشگاه خداوند
  • صبر بر اذیّت و ازار دشمنان بسی ارزشمندتر از مقابله به مثل و انتقام گیری+۳ آیه
  • دعوت خداوند از مؤمنان به صبر در برابر اذیّت و ازار دشمنان به جای مقابله به مثل و انتقام گیری
  • توجّه به منفعت و فواید صبر از عوامل شکیبایی در برابر بدیهای دیگران
  • اذیّتهای دشمنان از مشکلات و موارد نیازمند صبر
  • گذشت از دشمن و اذیّت و ازارها امری دشوار و نیازمند شکیبایی+۱ آیه
  • اتلاف مال غیر، موجب ضمانت+۲ آیه
  • اهتمام اسلام به لزوم اجرای عدالت و قسط، حتّی در مورد دشمنان+۷ آیه
  • لزوم رعایت عدالت، در انتقام از ستمگران+۷ آیه
  • رعایت عدالت در انتقام گرفتن از دشمن از مصادیق تقواپیشگی+۱ آیه
  • لزوم رعایت حق و عدل، در قصاص+۳ آیه
  • لزوم رعایت عدالت و انصاف در مقابله به مثل+۱ آیه
  • عفو و گذشت بجا از حقوق شخصی، به جای انتقام، موجب وارد شدن در جرگه صابران
  • عفو و گذشت از گفتار و کردار زشت عمدی دیگران، موجب ادب شدن انان و اجتناب انان از بدی
  • ارزشمندی و استحباب عفو و گذشت انسان، از حق خویش
  • تحمّل در برابر عمل ناشایست دیگران و عفو، بهتر از مقابله به مثل، نزد خداوند+۲ آیه
  • عفو و گذشت مورد پسند خداوند، نسبت به مقابله به مثل
  • جواز تقاصّ و برخورد همسان با غاصب+۶ آیه
  • غصب اموال دیگران، موجب ضمانت غاصب یا غاصبان+۲ آیه
  • مشروعیّت عفو و گذشت از غاصبان+۳ آیه
  • لزوم رعایت حق و عدل در قصاص+۱ آیه
  • جواز مقابله به مثل و شکنجه کافران، به دست مسلمانان+۱ آیه
  • شکنجه و اذیّت کافران، به مسلمانان، مایه رنج و اندوه پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • جواز مقابله به مثل، در کیفر و مجازات ظالمان و متجاوزان به دیگران+۵ آیه
  • عفو و گذشت پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمن، نیازمند صبر داشتن ان حضرت+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر ازار و اذیّت دشمنان، تنهامامور به صبر و شکیبایی، نه مقابله به مثل+۱ آیه
  • صبر و بردباری، از عوامل مدح
  • وجوب رعایت تقوا و عدالت، درمقابله به مثل+۲ آیه
واژه‌ها