تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْناهُ حُکْماً وَ عِلْماً وَ کَذلِکَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ «22»
وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ: و چون رسيد يوسف به منتهاى اشتداد جسم و قوت بدن که ما بين سى و چهل و آن را سن وقوف گويند. نزد بعضى مراد سن شباب و مبدأ آن بلوغ است. نزد جمعى بيست سالگى يا سى و سه سالگى. ابن عباس گفته «2» هيجده سالگى تا سى سالگى است. آتَيْناهُ حُکْماً وَ عِلْماً: عطا فرموديم او را نبوت يا حکمت که آن علمى است مؤيد به عمل، يا حکم کردن ميان مردمان و علمى که آن تأويل احاديث که عبارت باشد از علوم دينيه و علم به مصالح مردمان يا تعبير منامات. مروى است که «3» مردم براى تحاکم و ترافع نزد عزيز
«1» بحار الانوار، جلد 61، صفحه 176، حديث 36.
«2» تفسير مجمع البيان ج 5 ص 221.
«3» تفسير مجمع البيان ج 3 ص 222.
جلد 6 - صفحه 197
مى‌آمدند او آنها را به يوسف اشاره مى‌نمود به جهت ظهور کمال عقل و اصابت رأى او. وَ کَذلِکَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ: و مانند اين جزا و پاداش مى‌دهيم نيکوکاران را.
تنبيه: آيه آگاهى است به آنکه حق تعالى به جهت پاداش احسان او در عمل، اين مرتبه رفيعه و درجه منيعه را در عنفوان جوانى به او مرحمت فرمود. و آيه شريفه عام است به تمام محسنين خصوصا جوانانى که در اول جوانى با تهاجم افکار رديه نفسانى، دامن همت به کمر زده، مقدم در کارهاى خير شوند و نيکوکارى از دست ندهند. البته محسن حقيقى، جزاى احسان ايشان را به اضعاف مضاعف عطا فرمايد هم در دنيا و هم در آخرت نظر به حکمت و مصلحت.
ضحاک گفته: «1» مراد به «محسنان» صابرانند بر نوائب و مصائب. نزد ابن عباس مؤمناند. «2» نزد محمد بن جريح «3» خطاب به پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله است، يعنى چنانچه يوسف را برافراشتيم و او را بر همه مسلط نموديم، تو را اى پيغمبر برافرازيم و همه را مطيع و منقاد تو گردانيم. در بعضى روايات آمده که «4» يوسف عليه السّلام هفده ساله بود که عزيز او را بخريد و سى و سه ساله «ريان بن وليد» او را وزارت داد و در چهل سالى نبوت و صد و بيست ساله متوفى شد.