آیه ۲۲ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۲۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۷

وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

و هنگامی که به بلوغ و قوّت رسید، ما «حکم» [= نبوّت‌] و «علم» به او دادیم؛ و اینچنین نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!

معنی کلمات و عبارات
«أَشُدّ»: رشد جسمانی و عقلانی. «حُکْماً»: حکمت. داوری. نبوّت. «عِلْماً»: دانش تعبیر خواب. تفقّه در دین. آگاهی از مصالح امور.
نزول
نکات آیه
۱- یوسف(ع) روزگار کودکى و نوجوانى را در خانه عزیز مصر به سر برد ، تا به جوانى و رشد جسمى و عقلى رسید. «أکرمى مثویه ... و لما بلغ أشدّه» کلمه «أشدّ» چنان چه لسان العرب از سیبویه نقل کرده - جمع شدّة (توان و قدرت) است. بنابراین «أشدّ» ; یعنى ، توانها و قدرتهاى متعدد که به مناسبت مورد ، شامل توان جسمى و عقلى است. ۲- یوسف(ع) در سن جوانى و رسیدن به رشد عقلى و جسمى ، به حکمتى والا و علمى گسترده دست یافت. «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا» نکره آوردن «حکماً» و «علماً» حکایت از عظمت حکمت و علمى دارد که خداوند به یوسف(ع) عطا فرموده بود. اسناد «آتى» به ضمیر متکلم «نا» مؤید این حقیقت است. و از آن رو که خداوند داستان مراوده زلیخا را پس از بیان بهره مندى یوسف(ع) از علم و حکمت مطرح مى کند، معلوم مى شود که او در عنفوان جوانى به حکمت و علم دست یافته بود ; زیرا محتمل نیست که زلیخا پس از گذشت جوانى یوسف(ع) - مثلاً در سنین سى و یا چهل سالگى - خواهان وصال او بوده باشد. ۳- خداوند ، عطاکننده حکمت و علم به یوسف(ع) «ءاتینه حکمًا و علمًا» ۴- یوسف(ع) در سن جوانى ، به قضاوت و داورى میان مردم توانا بود. «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا» برخى از مفسران ، «حکم» را به دانش معارف الهى ، احکام شریعت ، حکمت و قضاوت میان مردم تفسیر کرده اند و مراد از «علم» را، دانش تعبیر رؤیاها ، تحلیل حوادث و درک مصالح و مفاسد دانسته اند. ۵- رسیدن یوسف(ع) به سن رشد ، زمینه ساز برخوردارى او از علم و حکمت «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا» ۶- یوسف(ع) در سن جوانى و برخوردار شدن از رشد ، به مقام نبوّت نایل گردید. «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا» برداشت فوق ، بر اساس نظر برخى از مفسران است که «حکم» را به مقام نبوت و «علم» را به دانش شریعت ، تفسیر کرده اند. ۷- رسیدن به مقام نبوت ، مشروط به داشتن زمینه و صلاحیّت است. «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین» ۸- یوسف(ع) از نمونه هاى بارز نیکوکاران «و کذلک نجزى المحسنین» ۹- بهره مندى یوسف(ع) از حکمت و علم ، پاداشى الهى بر نیکوکارى او بود. «ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین» «جزاء»(مصدر نجزى) به معناى سزا و پاداش است. ۱۰- نیکوکارى یوسف(ع) ، مایه رسیدن او به مقام نبوت بود. «ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین» ۱۱- احسان و نیکوکارى ، زمینه برخوردار شدن از علم و حکمت است. «ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین» ۱۲- اعطاى پاداش به نیکوکاران و بهره مند ساختن آنان از علم و حکمت، سنت الهى است. «و کذلک نجزى المحسنین» فعل مضارع «نجزى» در عبارت «کذلک نجزى المحسنین» حاکى از استمرار است ، و در برداشت از آن به سنت تعبیر شد. ۱۳- برخوردارى نیکوکاران از پاداشهاى الهى در دنیا «ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین»
تفسیر (۱۴)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۸)
  • احسان یوسف(علیه السلام)، سبب رسیدن او به مقام نبوّت
  • برخورداری از حکمت و نظر صایب، بر اثر احسان+۱ آیه
  • برخورداری از علم الهی، بر اثر احسان+۱ آیه
  • برخورداری از منصب داوری، براثر احسان+۱ آیه
  • برخورداری از حکمت و نظر صایب، پاداش نیکوکاران+۱ آیه
  • برخورداری از علم الهی، پاداش خداوند به نیکوکاران+۱ آیه
  • برخورداری از مقام داوری، پاداش دنیای نیکوکاران+۱ آیه
  • اعطای حکمت و علم به یوسف(علیه السلام)، پاداش احسان وی+۱ آیه
  • احسان و نیکوکاری، موجب برخورداری از پاداش الهی+۳ آیه
  • بهرهمندی یوسف(علیه السلام) از علم و حکمت، در دوران جوانی
  • نایل شدن یوسف(علیه السلام) به مقام نبوّت، در دوران جوانی
  • اغاز دوران جوانی یوسف(علیه السلام)، در بارگاه عزیز مصر+۲ آیه
  • استحباب احسان و نیکی به دیگران+۳ آیه
  • برخورداری یوسف(علیه السلام)، از حکمت الهی، در دوران جوانی
  • احسان و نیکوکاری یوسف(علیه السلام)، سبب بهره مندی او از حکمت الهی+۱ آیه
  • احسان و نیکوکاری، زمینه بهره مندی از حکمت الهی+۱ آیه
  • بلوغ جسمی و فکری، زمینه ای برای بهره مندی از حکمت+۱ آیه
  • اسیر هوس و تمایلات جنسی شدن، موجب زوال و از دست دادن حکمت خدادادی+۱ آیه
  • خداوند، عطاکننده حکم به یوسف(علیه السلام)، پس از رشد و کمال
  • عطا شدن علم به یوسف(علیه السلام)، پس از رسیدن به رشد و کمال، از جانب خداوند
  • اعطای مقام نبوّت به یوسف(علیه السلام) پس از رسیدن به مرحله رشد و استحکام عقلی
  • اعطای حکم و توان نظر دادن به حق و مطابق حکم الهی و علم به یوسف(علیه السلام)، پس از رسیدن به مرحله رشد و کمال عقلانی
  • به سر بردن یوسف(علیه السلام) در دوران کودکی و جوانی خود، در خانه عزیز مصر
  • دستیابی یوسف(علیه السلام) به حکمتی والا و علمی گسترده، بعد از رسیدن به رشد عقل به عنایت الهی+۱ آیه
  • علم و دانش، ارزشمند و والا+۱ آیه
  • برخورداری از علم الهی، پاداش خداوند به نیکوکاران+۱ آیه
  • اعطای علم، پاداش خداوند به نیکوکاران+۱ آیه
  • احسان و نیکوکاری، زمینه برخورداری از علم و حکمت+۱ آیه
  • رسیدن به سن رشد، زمینه دریافت علم و دانش+۱ آیه
  • یوسف(علیه السلام)، برخوردار از علم و دانش قضاوت، در دوران جوانی
  • یوسف (علیه السلام)، برخوردار از دانش قضاوت، در دوران جوانی
  • اعطای علم لدنّی، پاداش احسان و نیکوکاری+۱ آیه
  • یوسف(علیه السلام)، دارنده علم لدنّی+۷ آیه
  • اعطای علم و دانش به یوسف(علیه السلام) پاداش نیکوکاری او+۱ آیه
  • گناه، موجب سلب علوم خدادادی+۱ آیه
  • اعطای منصب قضا به یوسف(علیه السلام) از جانب خداوند+۲ آیه
  • یوسف(علیه السلام) برخوردار از دانش قضاوت، از دوران جوانی به پاداش نیکوکاری وی
  • رسیدن یوسف(علیه السلام) به سن رشد، زمینه بهره مندی او از دانش و توان قضایی
  • احسان به دیگران از اداب معاشرت در روابط اجتماعی+۲ آیه
  • مُؤتی/ اسماوصفات+۴ آیه
  • احسان و نیکوکاری، زمینه برخورداری از نبوّت+۳ آیه
  • اعطای مقام نبوّت، پس از رسیدن به رشد و استحکام عقلی+۱ آیه
  • اعطای نبوّت به یوسف علیه السلام در سنین جوانی+۱ آیه
  • رسیدن یوسف علیه السلام به حکومت در سرزمین مصر، از پاداشهای خدا به احسان و نیکیهای وی+۳ آیه
  • اعطای مقام حکم و علم به یوسف علیه السلام پاداش احسان وی+۱ آیه
  • حکمت، از عطایای خدا به یوسف علیه السلام+۲ آیه
  • احسان و نیکوکاری یوسف علیه السلام، سبب بهرهمندی او از حکمت
  • اعطای مقام حکمت به یوسف علیه السلام در پی رسیدن وی به اعتدال و رشد+۱ آیه
  • رسیدن یوسف علیه السلام به اعتدال و رشد جسمی و عقلی، سبب شایستگی وی برای بهرهمند شدن از مقام حکم و علم الهی+۱ آیه
  • ایمان یوسف علیه السلام به ربوبیت و احسان و توفیق الهی در دوران جوانی+۱ آیه
  • پاکدامنی و عفّت یوسف علیه السلام در دوران جوانی+۱ آیه
  • پاکدامنی و عفّت یوسف علیه السلام، در مقابل لذت خواهی و کامجویی زلیخا و زنان اشراف مصر+۳ آیه
  • اعطای علم به یوسف علیه السلام در دوران جوانی، پاداش نیکوکاری او+۱ آیه
  • یوسف علیه السلام، از صاحبان و دارندگان علم لدنّی+۷ آیه
  • اعطای مقام داوری به یوسف علیه السلام از جانب خداوند+۲ آیه
  • بهرهمندی یوسف علیه السلام از مقام نبوّت، در پی رسیدن وی به کمال جوانی و رشد عقلی
  • سپری شدن دوران جوانی یوسف علیه السلام، در دربار و خانه عزیز مصر+۷ آیه
  • ارتکاب فحشا و پذیرش تقاضای زلیخا و زنان اشراف، موجب از دست دادن علم و حکم خدادادی، از دیدگاه یوسف علیه السلام+۱ آیه
واژه‌ها