سوره یوسف، آیه ۲۲ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۷
وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
و هنگامی که به بلوغ و قوّت رسید، ما «حکم» [= نبوّت] و «علم» به او دادیم؛ و اینچنین نیکوکاران را پاداش میدهیم!
معنی کلمات و عبارات
«أَشُدّ»: رشد جسمانی و عقلانی. «حُکْماً»: حکمت. داوری. نبوّت. «عِلْماً»: دانش تعبیر خواب. تفقّه در دین. آگاهی از مصالح امور.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- یوسف(ع) روزگار کودکى و نوجوانى را در خانه عزیز مصر به سر برد ، تا به جوانى و رشد جسمى و عقلى رسید. «أکرمى مثویه ... و لما بلغ أشدّه»
کلمه «أشدّ» چنان چه لسان العرب از سیبویه نقل کرده - جمع شدّة (توان و قدرت) است. بنابراین «أشدّ» ; یعنى ، توانها و قدرتهاى متعدد که به مناسبت مورد ، شامل توان جسمى و عقلى است.
۲- یوسف(ع) در سن جوانى و رسیدن به رشد عقلى و جسمى ، به حکمتى والا و علمى گسترده دست یافت. «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا»
نکره آوردن «حکماً» و «علماً» حکایت از عظمت حکمت و علمى دارد که خداوند به یوسف(ع) عطا فرموده بود. اسناد «آتى» به ضمیر متکلم «نا» مؤید این حقیقت است. و از آن رو که خداوند داستان مراوده زلیخا را پس از بیان بهره مندى یوسف(ع) از علم و حکمت مطرح مى کند، معلوم مى شود که او در عنفوان جوانى به حکمت و علم دست یافته بود ; زیرا محتمل نیست که زلیخا پس از گذشت جوانى یوسف(ع) - مثلاً در سنین سى و یا چهل سالگى - خواهان وصال او بوده باشد.
۳- خداوند ، عطاکننده حکمت و علم به یوسف(ع) «ءاتینه حکمًا و علمًا»
۴- یوسف(ع) در سن جوانى ، به قضاوت و داورى میان مردم توانا بود. «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا»
برخى از مفسران ، «حکم» را به دانش معارف الهى ، احکام شریعت ، حکمت و قضاوت میان مردم تفسیر کرده اند و مراد از «علم» را، دانش تعبیر رؤیاها ، تحلیل حوادث و درک مصالح و مفاسد دانسته اند.
۵- رسیدن یوسف(ع) به سن رشد ، زمینه ساز برخوردارى او از علم و حکمت «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا»
۶- یوسف(ع) در سن جوانى و برخوردار شدن از رشد ، به مقام نبوّت نایل گردید. «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا»
برداشت فوق ، بر اساس نظر برخى از مفسران است که «حکم» را به مقام نبوت و «علم» را به دانش شریعت ، تفسیر کرده اند.
۷- رسیدن به مقام نبوت ، مشروط به داشتن زمینه و صلاحیّت است. «و لما بلغ أشدّه ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین»
۸- یوسف(ع) از نمونه هاى بارز نیکوکاران «و کذلک نجزى المحسنین»
۹- بهره مندى یوسف(ع) از حکمت و علم ، پاداشى الهى بر نیکوکارى او بود. «ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین»
«جزاء»(مصدر نجزى) به معناى سزا و پاداش است.
۱۰- نیکوکارى یوسف(ع) ، مایه رسیدن او به مقام نبوت بود. «ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین»
۱۱- احسان و نیکوکارى ، زمینه برخوردار شدن از علم و حکمت است. «ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین»
۱۲- اعطاى پاداش به نیکوکاران و بهره مند ساختن آنان از علم و حکمت، سنت الهى است. «و کذلک نجزى المحسنین»
فعل مضارع «نجزى» در عبارت «کذلک نجزى المحسنین» حاکى از استمرار است ، و در برداشت از آن به سنت تعبیر شد.
۱۳- برخوردارى نیکوکاران از پاداشهاى الهى در دنیا «ءاتینه حکمًا و علمًا و کذلک نجزى المحسنین»
تفسیر (۱۴)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار رشد یوسفرشد یوسفزمینه حکمت یوسفزمینه علم یوسفمراحل عمر یوسفمنشأ حکمت یوسفموجبات نبوت یوسفنبوت در جوانیپاداش احسان یوسفیوسف در خانه عزیز مصرآثار احسان یوسفحکمت محسنانحکمت یوسفزمینه حکمتعلم محسنانمنشأ علم یوسفقضاوت یوسفنوجوانی یوسفعلم یوسفجوانی یوسفنقش صلاحیتهانبوت یوسفکودکی یوسفسنت کیفرپاداش دنیوی محسنانیوسف از محسنانسنت پاداشمقامات یوسفزمینه علماهمیت احسانشرایط نبوتپاداش محسنانفضایل یوسفآثار احسانقصه یوسفپاداشهای خداسنتهای خداعطایای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۸)
- احسان یوسف(علیه السلام)، سبب رسیدن او به مقام نبوّت
- برخورداری از حکمت و نظر صایب، بر اثر احسان+۱ آیه
- برخورداری از علم الهی، بر اثر احسان+۱ آیه
- برخورداری از منصب داوری، براثر احسان+۱ آیه
- برخورداری از حکمت و نظر صایب، پاداش نیکوکاران+۱ آیه
- برخورداری از علم الهی، پاداش خداوند به نیکوکاران+۱ آیه
- برخورداری از مقام داوری، پاداش دنیای نیکوکاران+۱ آیه
- اعطای حکمت و علم به یوسف(علیه السلام)، پاداش احسان وی+۱ آیه
- احسان و نیکوکاری، موجب برخورداری از پاداش الهی+۳ آیه
- بهرهمندی یوسف(علیه السلام) از علم و حکمت، در دوران جوانی
- نایل شدن یوسف(علیه السلام) به مقام نبوّت، در دوران جوانی
- اغاز دوران جوانی یوسف(علیه السلام)، در بارگاه عزیز مصر+۲ آیه
- استحباب احسان و نیکی به دیگران+۳ آیه
- برخورداری یوسف(علیه السلام)، از حکمت الهی، در دوران جوانی
- احسان و نیکوکاری یوسف(علیه السلام)، سبب بهره مندی او از حکمت الهی+۱ آیه
- احسان و نیکوکاری، زمینه بهره مندی از حکمت الهی+۱ آیه
- بلوغ جسمی و فکری، زمینه ای برای بهره مندی از حکمت+۱ آیه
- اسیر هوس و تمایلات جنسی شدن، موجب زوال و از دست دادن حکمت خدادادی+۱ آیه
- خداوند، عطاکننده حکم به یوسف(علیه السلام)، پس از رشد و کمال
- عطا شدن علم به یوسف(علیه السلام)، پس از رسیدن به رشد و کمال، از جانب خداوند
- اعطای مقام نبوّت به یوسف(علیه السلام) پس از رسیدن به مرحله رشد و استحکام عقلی
- اعطای حکم و توان نظر دادن به حق و مطابق حکم الهی و علم به یوسف(علیه السلام)، پس از رسیدن به مرحله رشد و کمال عقلانی
- به سر بردن یوسف(علیه السلام) در دوران کودکی و جوانی خود، در خانه عزیز مصر
- دستیابی یوسف(علیه السلام) به حکمتی والا و علمی گسترده، بعد از رسیدن به رشد عقل به عنایت الهی+۱ آیه
- علم و دانش، ارزشمند و والا+۱ آیه
- برخورداری از علم الهی، پاداش خداوند به نیکوکاران+۱ آیه
- اعطای علم، پاداش خداوند به نیکوکاران+۱ آیه
- احسان و نیکوکاری، زمینه برخورداری از علم و حکمت+۱ آیه
- رسیدن به سن رشد، زمینه دریافت علم و دانش+۱ آیه
- یوسف(علیه السلام)، برخوردار از علم و دانش قضاوت، در دوران جوانی
- یوسف (علیه السلام)، برخوردار از دانش قضاوت، در دوران جوانی
- اعطای علم لدنّی، پاداش احسان و نیکوکاری+۱ آیه
- یوسف(علیه السلام)، دارنده علم لدنّی+۷ آیه
- اعطای علم و دانش به یوسف(علیه السلام) پاداش نیکوکاری او+۱ آیه
- گناه، موجب سلب علوم خدادادی+۱ آیه
- اعطای منصب قضا به یوسف(علیه السلام) از جانب خداوند+۲ آیه
- یوسف(علیه السلام) برخوردار از دانش قضاوت، از دوران جوانی به پاداش نیکوکاری وی
- رسیدن یوسف(علیه السلام) به سن رشد، زمینه بهره مندی او از دانش و توان قضایی
- احسان به دیگران از اداب معاشرت در روابط اجتماعی+۲ آیه
- مُؤتی/ اسماوصفات+۴ آیه
- احسان و نیکوکاری، زمینه برخورداری از نبوّت+۳ آیه
- اعطای مقام نبوّت، پس از رسیدن به رشد و استحکام عقلی+۱ آیه
- اعطای نبوّت به یوسف علیه السلام در سنین جوانی+۱ آیه
- رسیدن یوسف علیه السلام به حکومت در سرزمین مصر، از پاداشهای خدا به احسان و نیکیهای وی+۳ آیه
- اعطای مقام حکم و علم به یوسف علیه السلام پاداش احسان وی+۱ آیه
- حکمت، از عطایای خدا به یوسف علیه السلام+۲ آیه
- احسان و نیکوکاری یوسف علیه السلام، سبب بهرهمندی او از حکمت
- اعطای مقام حکمت به یوسف علیه السلام در پی رسیدن وی به اعتدال و رشد+۱ آیه
- رسیدن یوسف علیه السلام به اعتدال و رشد جسمی و عقلی، سبب شایستگی وی برای بهرهمند شدن از مقام حکم و علم الهی+۱ آیه
- ایمان یوسف علیه السلام به ربوبیت و احسان و توفیق الهی در دوران جوانی+۱ آیه
- پاکدامنی و عفّت یوسف علیه السلام در دوران جوانی+۱ آیه
- پاکدامنی و عفّت یوسف علیه السلام، در مقابل لذت خواهی و کامجویی زلیخا و زنان اشراف مصر+۳ آیه
- اعطای علم به یوسف علیه السلام در دوران جوانی، پاداش نیکوکاری او+۱ آیه
- یوسف علیه السلام، از صاحبان و دارندگان علم لدنّی+۷ آیه
- اعطای مقام داوری به یوسف علیه السلام از جانب خداوند+۲ آیه
- بهرهمندی یوسف علیه السلام از مقام نبوّت، در پی رسیدن وی به کمال جوانی و رشد عقلی
- سپری شدن دوران جوانی یوسف علیه السلام، در دربار و خانه عزیز مصر+۷ آیه
- ارتکاب فحشا و پذیرش تقاضای زلیخا و زنان اشراف، موجب از دست دادن علم و حکم خدادادی، از دیدگاه یوسف علیه السلام+۱ آیه