تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ راوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها عَنْ نَفْسِهِ وَ غَلَّقَتِ الْأَبْوابَ وَ قالَتْ هَيْتَ لَکَ قالَ مَعاذَ اللَّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوايَ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ «23»
«1» مصدر اخير.
«2» همان مصدر.
«3» همان مصدر.
«4» تفسير منهج الصادقين، ج 5 ص 30.
جلد 6 - صفحه 198
چون يوسف به خانه عزيز وارد شد زليخا اظهار شوق نمود:
وَ راوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها: و رفت و آمد نمود يوسف را آن زنى که يوسف در خانه او بود، يعنى زليخا به حيله‌گرى مراوده مى‌نمود تا مراد خود را حاصل کند. عَنْ نَفْسِهِ: از نفس او.
شرح حال: زليخا مجذوب حسن و جمال يوسف شده، تا مدتى مخفى، عاقبت اظهار، و به تدابير و حيل مشغول گرديد.
ابن عباس نقل نموده «1» از جمله مراوده او اين بود که به يوسف گفت: چه موى نيکو دارى.
يوسف فرمود: اول چيزى که در خاک پراکنده و بريزد موى باشد.
زليخا گفت: چه روى نيکو دارى.
يوسف فرمود: احسن الخالقين آن را در رحم مادر نگاشته.
زليخا گفت: حسن تو مرا لاغر نمود.
يوسف فرمود: شيطان تو را به اين داشته.
زليخا گفت: عشق تو آتش به دل من زده.
يوسف فرمود: اگر من آن را فرونشانم به آتش جهنم سوخته شوم.
زليخا گفت: برخيز به اندرون خانه آبى بياور.
يوسف فرمود: کسى داخل شود که مالک باشد، و من مملوک، و مالک چيزى نيستم.
زليخا گفت: با من در آن پرده درآى که کسى را به آن راه نيست.
يوسف فرمود: خداى من بر نهانى و آشکارا مطلع است.
زليخا گفت: عزيز را شربتى دهم تا هلاک و من حليله تو شوم.
يوسف فرمود: چگونه از عذاب و عقاب جهنم خلاص شوى.
خلاصه چون از تدابير مراوده عاجز شد، شروع به حيله ديگر نمود. خانه
«1» بحار الانوار ج 12 ص 270.
جلد 6 - صفحه 199
ساخت زير و بالا و در و ديوار آن آئينه بود، صورت خود و يوسف را در آن نقش و التماس به يوسف که داخل شو، ببين چنين خانه ديده‌اى؟
چون يوسف وارد، زليخا نيز از عقب او روان شد. وَ غَلَّقَتِ الْأَبْوابَ: و ببست درها را (تشديد براى تکثير و مبالغه در اغلاق است) نزد بعضى هفت اطاق بود در يکديگر، يوسف به هر طرف نظر مى‌کرد عکس زليخا را مى‌ديد.
چون به سمت در آمد در را بسته ديد. وَ قالَتْ هَيْتَ لَکَ: و زليخا صدا نمود پيش من بيا که من براى توام. قالَ مَعاذَ اللَّهِ: يوسف عليه السّلام گفت پناه برم به خدا پناه گرفتنى. إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوايَ: بتحقيق شأن چنين است که پروردگار من نيکو ساخته و مهيا فرموده مقام و منزلت مرا در درگاه خود و مرا مرتبه جليله و درجه رفيعه داده، چگونه در حق او عاصى و نافرمانى نموده مرتکب قبيحى شوم و خود را از آن رتبه محروم کنم. يا عزيز تربيت کننده من و تو را به نيکو داشتن من امر نموده، چگونه حرمت و حق نعمت او را رعايت نکرده، دست خيانت به حرام او دراز کنم.
إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ: بدرستى که شأن چنين است که رستگار نمى‌شوند حق ناشناسان يا فايز نشوند زناکاران، چه زنا بدترين چيزها باشد. و در آيه شريفه دليل است بر آنکه يوسف قصد فاحشه ننمود و اراده قبيح نکرد، زيرا کسى که قصد قبيح داشته باشد چنين سخنى را نگويد.