تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ راوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها عَنْ نَفْسِهِ وَ غَلَّقَتِ الْأَبْوابَ وَ قالَتْ هَيْتَ لَکَ قالَ مَعاذَ اللَّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوايَ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ «23»
ترجمه
و آمد و رفت کرد نزد او زنى که او در سرايش بود براى مراد خويش از خود او و ببست درها را و گفت بشتاب بسوى چيزيکه آماده است براى تو گفت پناه مىبرم بخدا همانا او است پروردگار من نيکو کرد جايگاه مرا بدرستيکه رستگار نميشوند ستمکاران.
تفسير
حسن و جمال که از طفوليّت در حضرت يوسف بنصاب کمال رسيده بود چنانچه در حديث نبوى است که خداوند نيمى از گوهر حسن را بيوسف عطا فرمود و نيم ديگر را بساير مردم در تزايد بود تا آنحضرت بحدّ بلوغ و رشد رسيد گفتهاند اندامش بقدرى موزون و متناسب بود که قابل توصيف نبود رويش مانند ماه شب چهارده ميدرخشيد و شعاع دندانش ديدهها را خيره ميکرد ديگر کسى قادر نبود که چشم از او بپوشد و در تحصيل مراد از او نکوشد بيچاره زليخا که گرفتار اين ورطه هولناک شده بود يکباره عنان صبر و شکيبائى را از دست داد و پس از مراوده و معاشقه و مکالمه چنديکه در آنحضرت مؤثر نشد خود را آرايش و پيرايش تمام نمود و تمام درها را محکم بست و صريحا از آن حضرت تقاضاى کامروائى کرد و گفتهاند او زنى بود شاهزاده و در نهايت حسن و جوانى و جمال و عزيز عنّين بود و نزد زن نميرفت و حضرت در جواب فرمود معاذ اللّه يعنى پناه مىبرم بخدا از اين امر پناه بردنى شوهر تو مولى و ولى نعمت و مربّى من است مرا جايگاه نيکو داده و مقام مرا گرامى فرموده سزاوار نيست من نسبت باو خيانت نمايم يا خداوند تعالى پروردگار من است و مرا جاى در دل بزرگان داده که مورد عنايت ايشان شدم و بمنصب نبوّت فائز فرموده پس نبايد معصيت او را بنمايم و اين عمل ظلم بنفس و ظلم بغير است و ظلم کنندگان رستگار نخواهند شد و کلمه هيت اسم فعل است يعنى اقبال و مبادرت نما و در مجمع از امير المؤمنين عليه السّلام بهمزه و ضم تاء روايت نموده يعنى مهيّا شدم براى تو.
جلد 3 صفحه 134