امام صادق عليه السلام فرمود: «برهان ربّ» همان نور علم، يقين و حکمت بود که خداوند در آيات قبل فرمود: «آتَيْناهُ حُکْماً وَ عِلْماً». «1»
و آنچه در بعضى روايات آمده که مراد از برهان، مشاهده قيافه‌ى پدر يا جبرئيل است، سند
«1». تفسير کشف الاسرار.
جلد 4 - صفحه 184
محکمى ندارد.
در قرآن بارها از همّت و تصميم دشمنان خدا براى توطئه نسبت به اولياى الهى، سخن به ميان آمده که خداوند نقشه‌هاى آنان را نقش بر آب نموده است.
در برگشت از جنگ تبوک منافقان خواستند با رم دادن شتر پيامبر، حضرت را به شهادت برسانند ولى نشد؛ «وَ هَمُّوا بِما لَمْ يَنالُوا» «1» يا تصميم بر منحرف کردن پيامبر گرفتند؛ «لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوکَ» «2» و يا تصميم بر تجاوز گرفتند که نشد. «إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْکُمْ أَيْدِيَهُمْ فَکَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْکُمْ» «3»
يوسف، معصوم و پاکدامن بود؛ به دليل گفتار همه‌ى کسانى که به نحوى با يوسف رابطه داشته‌اند و ما نمونه‌هايى از آن را بيان مى‌کنيم:
1. خداوند فرمود: «لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ» (ما يوسف را با برهان کمک کرديم) تا بدى و فحشا را از او دور کنيم، زيرا او از بندگان برگزيده‌ى ماست.
2. يوسف مى‌گفت: «رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ» پرودگارا! زندان براى من از گناهى که مرا به آن دعوت مى‌کنند بهتر است. در جاى ديگر گفت: «أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ» من به صاحبخانه‌ام در غياب او خيانت نکردم.
3. زليخا گفت: «لَقَدْ راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ» به تحقيق من با يوسف مراوده کردم و او معصوم بود.
4. عزيز مصر گفت: «يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هذا وَ اسْتَغْفِرِي لِذَنْبِکِ» اى يوسف تو اين ماجرا را مسکوت بگذار و به زليخا گفت: از گناهت استغفار کن.
5. شاهدى که گواهى داد و گفت: اگر پيراهن از عقب پاره شده معلوم مى‌شود که يوسف پاکدامن است. إِنْ کانَ قَمِيصُهُ ...
6. زنان مصر که گفتند: «ما عَلِمْنا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ» ما هيچ گناه وبدى درباره‌ى او سراغ نداريم.
7. ابليس که وعده‌ى فريب همه را داد، گفت: «إِلَّا عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ» من حريف
«1». توبه، 74.
«2». نساء، 113.
«3». مائده، 11.
جلد 4 - صفحه 185
برگزيدگان نمى‌شوم و اين آيه يوسف را مخلص ناميده است.