سوره یوسف، آیه ۲۴ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۸
وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَ بِهَا لَوْ لاَ أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشَاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ
آن زن قصد او کرد؛ و او نیز -اگر برهان پروردگار را نمیدید- قصد وی مینمود! اینچنین کردیم تا بدی و فحشا را از او دور سازیم؛ چرا که او از بندگان مخلص ما بود!
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
تفسیر (۱۴)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۴ - تفسیر روان جاوید
آیه ۲۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۴
روایات و احادیث
۱۳- «عن الرضا(ع): ... و أما قوله عزوجل فى یوسف: «و لقد همّت به و همّ بها» فإنها همّت بالمعصیة و همّ یوسف بقتلها إن أجبرته ... فصرف الله عنه قتلها و الفاحشة و هو قوله عزوجل: «کذلک لنصرف عنه السوء و الفحشاء» یعنى القتل والزنا ... ; [منبع: عیون اخبارالرضا، ج ۱، ص ۱۹۳، ح ۱، ب ۱۴ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۱۹، ح ۴۱.] از امام رضا(ع) روایت شده که فرمود: ... قول خداى عزوجل درباره یوسف که فرموده: «و لقد همّت به و همّ بها» مقصود این است که آن زن قصد معصیت کرد و یوسف قصد کرد که اگر بانو وى را مجبور به گناه کند، او را بکشد ... پس خداوند، قتل و عمل خلاف عفت را از او بگردانید و این است سخن خداى عزوجل: «کذلک لنصرف عنه السوء والفحشاء» ; یعنى، قتل و زنا ...». ۱۴- «عن على بن الحسین(ع) انه قال: ... قامت إمرأة العزیز إلى الصنم فألقت علیه ثوباً ، فقال لها یوسف: ما هذا؟ قالت: استحیى من الصنم أن یرانا فقال لها یوسف: أتستحیین ممّن لایسمع و لایبصر... و لاأستحیى أنا ممّن خلق الإنسان و علّمه فذلک قوله عزوجل: «لولا أن رأى برهان ربّه» ; [منبع: عیون اخبارالرضا، ج ۲، ص ۴۵، ح ۱۶۲ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۱۹، ح ۴۳.] از امام سجاد(ع) روایت شده که فرمود: همسر عزیز [در خلوتگاهى که براى یوسف ترتیب داده بود ]برخاست و پارچه اى بر روى بت افکند. یوسف به او گفت: این کار چیست؟ گفت: من از بت شرم دارم که ما را ببیند. یوسف گفت: آیا تو از کسى که نه مى شنود و نه مى بیند شرم دارى ; ولى من از کسى که انسان را خلق کرده و به او علم داده، شرم نکنم؟ این است سخن خداى عزوجل که فرموده: لولا أن رأى ...». ۱۵- «عن الصادق(ع) [فى البرهان الذى رأى یوسف]: انه النبوة المانعة من إرتکاب الفواحش والحکمة الصارفة عن القبایح ; [منبع: مجمع البیان ، ج ۵ ، ص ۳۴۴ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۲۱ ، ح ۵۰.] از امام صادق(ع) [درباره برهانى که یوسف(ع) دیده ]روایت شده: آن برهان نبوت بود که مانع از ارتکاب گناهان مى شود و حکمتى که از کارهاى زشت باز مى دارد». ۱۶- «عن الرضا(ع): لقد همّت به و لولا أن رأى برهان ربّه لهمّ بها کما همّت به ، لکنّه کان معصوماً ، والمعصوم لایهمّ بذنب ... ; [منبع: عیون اخبارالرضا، ج ۱، ص ۲۰۱، ح ۱، ب ۱۱۵- ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۱۹، ح ۴۲.] از امام رضا(ع) روایت شده است: آن زن قصد یوسف کرد و اگر یوسف برهان پروردگارش را ندیده بود، قصد آن زن مى کرد همان گونه که زن او را قصد کرد ; ولى یوسف معصوم بود و معصوم قصد گناه نمى کند».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۴)
- عنایت خاصّ خدا برای حفظ ابرو و اعتبار یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
- عنایت ویژه خدا به حفظ ابروی یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
- خلوت با نامحرم، زمینهساز تحریک جنسی و بیعفّتی و فساد اخلاقی+۲ آیه
- دخیل بودن اراده انسان در گناه+۱ آیه
- رهایی یوسف(علیه السلام) از دست زلیخا و فرار از گناه به رغم فراهم بودن میدان گناه، از ارهاصات حضرت+۱ آیه
- پناه بردن به خدا، مایه مصونیّت از انحراف جنسی و حفظ عفّت+۱ آیه
- پایداری یوسف(علیه السلام)، در برابر دعوت همسر عزیز مصر به فحشا+۴ آیه
- افشاگری یوسف(علیه السلام) از تمنّای نامشروع زلیخا از او+۲ آیه
- بهرهمندی یوسف(علیه السلام) از برهان نبوت، موجب مصون ماندن وی از گناه
- یوسف(علیه السلام)، تحت تربیتهای ویژه الهی+۶ آیه
- ارایه برهان دارای نقشی مؤثّر در تربیت انسانها+۱ آیه
- عفّت و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)، در عنفوان جوانی+۵ آیه
- استفاده از شاهد و کارشناس برای تشخیص مجرم، در نظام حقوقی مصر، در دوران یوسف(علیه السلام)+۵ آیه
- لزوم استقامت و پایداری و نپذیرفتن دعوت افراد، نسبت به ارتکاب گناه+۴ آیه
- حرمت زنا+۴ آیه
- حیا و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)، در پرتو برهان الهی+۱ آیه
- توجّه به ربوبیّت خداوند، بازدارنده انسان از معصیت خداوند+۱ آیه
- مشاهده برهان الهی و اجتناب از گناه، پرتوی از ربوبیّت خدا
- بهره مندی یوسف(علیه السلام) از برهان و حجّت الهی، عامل عصمت او، از خیانت در پنهانی
- بندگی خالصانه یوسف(علیه السلام) و بهره مندی از رحمت خداوند، عامل عصمت او از خیانت
- بهره مندی از برهان الهی، از موانع خیانت
- بندگی خالصانه به درگاه الهی، از موانع خیانت
- پذیرش راستگویی ادّعای یوسف(علیه السلام) از سوی عزیز مصر، و محکوم کردن زلیخا+۵ آیه
- زلیخا، خواهان کامجویی از یوسف(علیه السلام)+۳ آیه
- دویدن زلیخا به طرف یوسف(علیه السلام)، برای کامجویی+۱ آیه
- زلیخا، در پی کامجویی از یوسف(علیه السلام)
- اهتمام زلیخا، بر کامجویی از یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
- مشاهده برهان ربوبی، عامل بازدارنده یوسف(علیه السلام)از ارتکاب زنا+۱ آیه
- یوسف(علیه السلام)، افشاکننده راز و نیّت سوء زلیخا، در تمنّای نامشروع از وی+۲ آیه
- ارضای شهوت از راه زنا و فحشا، عملی حرام و مورد نهی خداوند+۳ آیه
- استعاذه به خدا، راهی برای مصونیّت از فرو افتادن در انحرافات جنسی+۱ آیه
- یوسف(علیه السلام)، مهارکننده غریزه جنسی خویش، با استعاذه به خدا و نیایش به درگاه او+۲ آیه
- عبودیّت و خالص شدن برای خدا، عامل مشاهده برهان خدا از سوی یوسف(علیه السلام)
- عبادت و بندگی یوسف(علیه السلام)، مانع گناه و زشتکاری او+۱ آیه
- یوسف(علیه السلام)، از عبادت کنندگان و بندگان مخلَص خدا
- برخورداری از عصمت خدادادی، مایه رویگردانی ادمی از قصد گناه
- بهره مندی یوسف(علیه السلام) از مقام عصمت+۴ آیه
- اخلاص یوسف(علیه السلام) مایه عصمت ان حضرت از گناه
- مشاهده برهان پروردگار از سوی یوسف(علیه السلام)، موجب عصمت وی
- اخلاص خدادادی، مایه عصمت خالص شدگان از گناه و پلیدی
- مشاهده یقینی برهان و حجت الهی، مایه دستیابی یوسف(علیه السلام) به مقام عصمت
- مصونیّت و عصمت یوسف(علیه السلام) از گناه و فحشا، در پرتو امدادهای الهی
- رعایت ادب و عفّت بیان در قران، نسبت به تبیین مسایل جنسی و مانند ان+۱ آیه
- رؤیت برهان الهی، عامل اصلی عفّت یوسف(علیه السلام)
- باور یوسف(علیه السلام) به ربوبیت و تدبیر الهی، زمینه ترک گناهان و عفّت او+۲ آیه
- رؤیت برهان پروردگار، عامل اصلی عفّت و پاکدامنی یوسف(علیه السلام)
- علم شهودی یوسف(علیه السلام) به برهان پروردگار، عامل عصمت او از گناه+۱ آیه
- عقل انسان، قادر بر تشخیص زشتی و قبح برخی امور+۴ آیه
- منزّه بودن یوسف(علیه السلام) از ارتکاب گناه در پی بهره مندی وی از برهان پروردگار+۱ آیه
- خلوت با نامحرم، زمینه ساز گناه و فساد اخلاقی+۲ آیه
- زنا، عملی زشت و گناهی بزرگ+۳ آیه
- گناه بودن فحشا و کارهای زشت+۱ آیه
- اخلاص در بندگی خداوند، مانع گناه و زشت کاری
- پناه بردن به خدا، مایه مصونیت از گناه و انحرافات جنسی+۱ آیه
- توجّه به ربوبیّت خداوند، بازدارنده انسان از عصیان و گناه+۲ آیه
- عبودیت و پرستش پروردگار، مانع گناه و انحراف ادمی+۱ آیه
- عصمت، مانع گناه و افتادن در ورطه انحراف+۱ آیه
- مشاهده برهان ربوبی، عامل بازدارنده یوسف(علیه السلام)از ارتکاب گناه+۲ آیه
- نجات یوسف(علیه السلام)، از گناه، در پی مشاهده برهان پروردگار+۱ آیه
- کشف و رؤیت برهان الهی، عامل بازداشتن یوسف علیه السلام از گناه
- غلبه عفّت نفس یوسف علیه السلام بر نفس امّاره او، هنگام بروز صحنه شهوی+۱ آیه
- وجوب استقامت و پایداری در برابر گناه، و نپذیرفتن دعوت به گناه+۴ آیه
- عنایت خاصّ خدا، برای حفظ ابروی یوسف علیه السلام+۳ آیه
- احسان خدا به یوسف علیه السلام، با صیانت وی از ارتکاب گناه و فحشا+۱ آیه
- رهایی یوسف علیه السلام از دست زلیخا و فرار از گناه، به رغم فراهم بودن میدان گناه، از ارهاصات ان حضرت+۱ آیه
- امداد خدا به یوسف علیه السلام، وسیله رهایی او از گناه و افسون زلیخا و زنان مصر+۴ آیه
- یوسف علیه السلام، تحت تربیتهای ویژه الهی+۶ آیه
- رؤیت برهان الهی، عامل اصلی عفّت یوسف علیه السلام
- فرار یوسف علیه السلام، از دست زلیخا و ارتکاب گناه+۲ آیه
- یوسف علیه السلام، از خالص شدگان برای خدا
- مخلص بودن یوسف علیه السلام، از اسباب حفاظت و مصونیت وی از گناه
- بهرهمندی یوسف علیه السلام، از برهان نبوت، موجب مصون ماندن وی از گناه
- یوسف علیه السلام، از بندگان و عابدان مخلص خدا
- عبودیت یوسف علیه السلام برای خدا، عامل عفت و پرهیز وی از گناه
- امداد خدا و مشاهده برهان او، عامل اصلی عفّت یوسف علیه السلام+۱ آیه
- گواهی شاهدی از خانواده زلیخا بر عفت یوسف علیه السلام+۵ آیه
- بهرهمندی یوسف علیه السلام، از مقام عصمت+۴ آیه
- اخلاص یوسف علیه السلام، مایه عصمت ان حضرت
- عبودیت یوسف علیه السلام برای خدا، مایه عصمت ان حضرت از گناه
- مشاهده برهان پروردگار از سوی یوسف علیه السلام موجب عصمت وی
- برهان نبوّت، مانع ارتکاب گناه و فحشا به وسیله یوسف علیه السلام
- سپری شدن دوران جوانی یوسف علیه السلام، در دربار و خانه عزیز مصر+۹ آیه
- پرهیز و عصمت یوسف علیه السلام از گناه و فحشا
- پرهیز یوسف علیه السلام از قصد گناه و فحشا، با عنایت خدا