اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ رَب‌ِّ السِّجن‌ُ أَحَب‌ُّ إِلَي‌َّ مِمّا يَدعُونَنِي إِلَيه‌ِ وَ إِلاّ تَصرِف عَنِّي کَيدَهُن‌َّ أَصب‌ُ إِلَيهِن‌َّ وَ أَکُن مِن‌َ الجاهِلِين‌َ (33)
گفت يوسف پروردگارا زندان را بيشتر دوست دارم از آنچه زنهاي مصري مرا دعوت ميکنند باو و اگر تو بر طرف نکني از من کيد آنها را اصابه ميکنم بسوي آنها و ميباشم از نادانان.
اشکال- شما شيعيان معتقدين که انبياء معصوم هستند حتي خيال معصيت در قلوب آنها خطور نميکند و در اينجا يوسف ميگويد وَ إِلّا تَصرِف عَنِّي کَيدَهُن‌َّ أَصب‌ُ إِلَيهِن‌َّ وَ أَکُن مِن‌َ الجاهِلِين‌َ جواب- ما مي‌گوييم معصوم هستند بهمين معني که مي‌گويي لکن معصوم اسم مفعول است البته عاصم لازم دارد خداوند عاصم آنها است ميگويد اگر عاصميت تو نباشد اصب اليهن‌ّ هذا اوّلا و ثانيا کلمه و الّا دلالت ندارد بر اينکه خداوند صرف نميکند البته خدا در حق معصوم صرف ميفرمايد و ثالثا دواعي شهوت و مشتهيات نفساني در انبياء و اولياء فرد اجلي بوده لکن خوف الهي جلوگير است که گفتند از براي خوف درجاتي است اعلا درجه آن جلوگيري از کليه معاصي حتي از خطور در قلب است که معناي عصمت است و از همين جهت يوسف بملک فرمود وَ ما أُبَرِّئ‌ُ نَفسِي إِن‌َّ النَّفس‌َ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ آيه 52 تمام حفظ الهي است قال‌َ رَب‌ِّ ربّي بوده راء ساقط شده کسره بجاي ياء است السِّجن‌ُ أَحَب‌ُّ إِلَي‌َّ معني اينکه نيست که سجن را دوست ميدارم ولي سجن را بيشتر از آن دوست دارم بلکه مراد اينست که در دوران بين محذورين واجب است اقل محذورش را اختيار کرد مثل اينکه کسي را بخواهند بقتل برسانند و باو بگويند چه نحو تو را بکشيم البته اختيار ميکند طريقه اسهل را و کانّه زليخا يوسف را مخير
جلد 11 - صفحه 190
کرده که يا مرتکب آن عمل شود يا زندان رود چنانچه گفت لَئِن لَم يَفعَل ما آمُرُه‌ُ لَيُسجَنَن‌َّ يوسف گفت سجن محبوب‌تر است نزد من مِمّا يَدعُونَنِي إِلَيه‌ِ ذکر جمع يدعون دو احتمال ميرود يکي آنکه نسوه مدينه چون يوسف را ديدند تمام فريفته شدند و هر کدام سرّا در خفاي ديگران فرستادند نزد يوسف دعوت کردند براي خود، ديگر آنکه زليخا بزنها سفارش کرد که يوسف را ملاقات کنند و راضي کنند که دعوت او را اجابت کند. و جمع بين دو احتمال هم ممکن است زيرا مانع نبود که هم اجابت زليخا کند و هم نسوه و مرجع ضمير اليه همان عمل شنيع است.
وَ إِلّا تَصرِف عَنِّي که اگر قدرت تو نباشد که دفع شر آنها را از من بکني کيدهن که مرا در خانه بجبر و عنف و قهر و غلبه وادار کنند به اينکه دست و پاي او را ببندند و او را بيندازند و کام خود را بگيرند.
أَصب‌ُ إِلَيهِن‌َّ لکن در زندان ديگر دست‌رسي بمن ندارند وَ أَکُن مِن‌َ الجاهِلِين‌َ مراد جهل مقابل علم نيست بلکه جهل مقابل عقل است که سفاهت و حماقت باشد.