تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلاَّ أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُکُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ إِنِ الْحُکْمُ إِلاَّ لِلَّهِ أَمَرَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِيَّاهُ ذلِکَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ (40)
ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ: خطاب به جميع معتقدين به اصنام و اوثان است که شما مشرکان ستايش و پرستش نمى‌کنيد غير ذات احديت الهى. إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُکُمْ: مگر چيزى چند را که باعتبار اسامى بدون حجتى و برهانى نام نهاده‌ايد آنها را شما و پدران شما. يعنى مى‌پرستيد چيزهائى را به اعتبار اطلاق اسامى بر ايشان بدون حجتى که دلالت کند بر مسميات آنها.
حاصل آنکه شما اصنام را عبادت و اسم اله به آن اطلاق کنيد و حال آنکه اسم بدون مسمى باشد، و «اله» ذاتى است که مستحق عبادت و اصول نعم را عطا فرموده و آن منوط به قدرت، و تا حىّ نباشد قدرت نخواهد داشت. و چون اينها جمادند، نام خدا جارى کردن اسم بدون معنى باشد، و اين دليل است که اسم مسمى نيست، چه اگر اسم با مسمّى بودى به اطلاق اسم اله ايشان معبود، و عبادت آنها واجب بودى، و چنين امرى هم محال است.
ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ: نازل نفرموده خداى تعالى به عبوديت آنها هيچ
جلد 6 - صفحه 223
حجتى و دليلى که دلالت کند بر تحقق مسميات آنها نه عقلى و نه نقلى. إِنِ الْحُکْمُ إِلَّا لِلَّهِ: نيست حکم و امر مگر براى ذات احديت الهى، پس جايز نيست عبادت و خضوع مگر خاصه سبحانى. أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ: فرمان داده به لسان پيغمبران اينکه نپرستيد و بندگى نکنيد اى کافه مردمان مگر ذات الهى را که آيات واضحه و حجج بينه دال است بر وجوب پرستش و ستايش سبحانى.
ذلِکَ الدِّينُ الْقَيِّمُ: اينست دين حق و درست و راست که خالص است از شايبه اعوجاج. وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ: و لکن بيشتر مردمان نمى‌دانند راه حق را به جهت تدبر و تفکر ننمودن در دلائل عقليه و نقليه و به سبب پيروى کردن هواهاى نفسانيه و وساوس شيطانيه.
تنبيه: حضرت يوسف عليه السّلام اين فرمايشات را فرمود براى انصراف آنها از تعبير خوابشان. و از حق معبّر آنست که چون از او خوابى پرسند که بد باشد، تعبير ننموده عدول کند، زيرا ابو زرين العقيلى روايت نموده از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله انّ الرّؤيا على رجل طائر ما لم يعبر فاذا عبرت وقعت و انّ الرّؤيا جزء من ستّة و اربعين جزء من النّبوّة فلا نقصّها الّا على ذى رأى. «1» يعنى بتحقيق خواب بر پاى مرغ پرنده بسته شده مادامى که تعبير نکرده باشد، چون تعبير کنند بيفتد، يعنى اثر آن واقع شود و خواب جزئى است از چهل و شش جزء نبوت، پس خواب خود را نقل مکن مگر براى صاحب رأى.
علامه مجلسى رحمه الله از ابى قتاده که شنيدم از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: رؤياى صالحه از خدا باشد، و هرگاه يکى از شما خواب بيند آنچه را که دوست دارد، پس حديث نکند آن را مگر کسى را که دوست دارد. و هرگاه ببيند مکروهى را، پس حديث نکند به آن و آب دهن را به طرف چپ خود بيندازد و پناه برد به خدا از شيطان رجيم و از شرّ آنچه را که ديده است پس ضرر نرساند او را. «2»
«1» تفسير منهج الصادقين ج 5 ص 44.
«2» بحار الانوار، جلد 61، صفحه 192 و 193 (مضمون دو حديث 66 و 72)
جلد 6 - صفحه 224