اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يُوسُف‌ُ أَيُّهَا الصِّدِّيق‌ُ أَفتِنا فِي سَبع‌ِ بَقَرات‌ٍ سِمان‌ٍ يَأکُلُهُن‌َّ سَبع‌ٌ عِجاف‌ٌ وَ سَبع‌ِ سُنبُلات‌ٍ خُضرٍ وَ أُخَرَ يابِسات‌ٍ لَعَلِّي أَرجِع‌ُ إِلَي النّاس‌ِ لَعَلَّهُم يَعلَمُون‌َ (46)
حضرت يوسف اي آنکه فرمايشات تو همه صدق است و بسيار راست‌گويي بيان فرما در تعبير هفت گاو فربه که آنها را خوردند هفت گاو لاغر ضعيف و هفت خوشه گندم سبز و هفت خوشه ديگر خشکيده تا من برگردم نزد مردم تا اينکه آنها عالم بتعبير آن شوند.
يوسف خطاب است و حرف ندا ساقط شده يا يوسف بوده ظاهرا.
ايّها الصديق صديق مطلق کسي را گويند که در هر حالي صادق باشد و اقسام صدق بسيار است: صدق در کلام که تمام فرمايشات او مطابق با واقع و حقيقت باشد بخلاف کذب که بر خلاف واقع است و قول به اينکه صدق مطابق با عقيده است و لو بر خلاف واقع باشد و کذب بر خلاف عقيده و لو مطابق با واقع باشد غلط و اشتباه است بلي در مسئله صوم و در باب معصيت که کذب بر خدا و رسول و امام گناه کبيره است و مبطل صوم دائر مدار عقيده است يعني اگر دروغ گفت ولي اعتقاد بصدق داشت معصيت نکرده و صوم آن صحيح است و اگر راست باشد ولي معتقد بکذب يا شاک در صدق و کذب هم گناه کرده بنا بر حرمت تجري و هم صومش باطل است.
و صدق در عهد و وعد چنانچه در حق اسماعيل ميفرمايد إِنَّه‌ُ کان‌َ صادِق‌َ الوَعدِ مريم آيه 55.
و صدق در اعتقاد که منافق نباشند يعني باطنش مطابق با ظاهر باشد چه در عقائد که در حق منافقين ميفرمايد وَ اللّه‌ُ يَشهَدُ إِن‌َّ المُنافِقِين‌َ لَکاذِبُون‌َ و چه در اخلاق اظهار صفت حميده کند مثل عدالت، سخاوت، تواضع، محبت و غير اينها
جلد 11 - صفحه 207
و باطنا بر خلاف باشد، و چه در عبادات و اعمال که مرائي باشد بالجمله صدّيق مطلق کسي را گويند که در جميع مراحل صادق باشد و از باب اينکه (بر عکس نهند نام زنگي کافور) ابا بکر را صديق گفتند و حال آنکه از القاب مختصّه بعلي‌ّ عليه السّلام است در زيارتش ميخواني
(السّلام عليک ايّها الصديق الاکبر و الفاروق الاعظم)
أَفتِنا يعني تعبير فرما و تأويل نما فِي سَبع‌ِ بَقَرات‌ٍ سِمان‌ٍ که در عالم رؤيا ديده شده يَأکُلُهُن‌َّ سَبع‌ٌ عِجاف‌ٌ که سمان مأکول عجاف شدند.
وَ سَبع‌ِ سُنبُلات‌ٍ خُضرٍ که آنهم در رؤيا ديده شده وَ أُخَرَ يابِسات‌ٍ يعني سبع سنبلات يابسات که آن سبع خضر مغلوب آن سبع يابسات شدند و از بين رفتند لَعَلِّي أَرجِع‌ُ إِلَي النّاس‌ِ که مرا فرستاده‌اند از شما جواب بگيرم و بآنها مراجعه کنم لَعَلَّهُم يَعلَمُون‌َ تا آنها از اينکه تأويل و تعبير مطلع شوند و اگر وظيفه‌اي دارند عمل کنند.