تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ الْمَلِکُ ائْتُونِي بِهِ فَلَمَّا جاءَهُ الرَّسُولُ قالَ ارْجِعْ إِلى رَبِّکَ فَسْئَلْهُ ما بالُ النِّسْوَةِ اللاَّتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ إِنَّ رَبِّي بِکَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ (50)
جلد 6 - صفحه 233
وَ قالَ الْمَلِکُ ائْتُونِي بِهِ: و گفت ملک بياوريد يوسف عليه السّلام را براى من. فَلَمَّا جاءَهُ الرَّسُولُ: پس چون آمد فرستاده ملک، يعنى ساقى، به يوسف و گفت: اى يوسف اجابت کن ملک را تا تعبير خواب چنانچه به من گفتهاى از تو بشنود. يوسف عليه السّلام خواست ابتدا برائت ساحت خود را بر ملک آشکار کند تا کسى را در حال او مجال تهمت و افترا نباشد، بدين جهت: قالَ ارْجِعْ إِلى رَبِّکَ: فرمود يوسف برگرد بسوى مهتر و مالک خود. فَسْئَلْهُ ما بالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَ: پس سؤال کن و درخواست نما تا تفحص کند و بپرسد چه بود کيفيت حال آن زنانى که در مجلس زليخا بريدند دستهاى خود را و ذکر ننمود زليخا را که سبب حبس او شده بود به جهت حسن معاشرت و رعايت ادب که زوجه ملک بود. پس او را داخل در همان زنان محسوب داشت. إِنَّ رَبِّي بِکَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ: بدرستى که پروردگار من به مکر و فريب زنان دانا است و قادر باشد بر ظاهر کردن برائت من. ابن عباس گويد: اگر يوسف عليه السّلام بدون استکشاف اين حال از زندان بيرون آمدى، ملک هر وقت او را ديدى تصور اين معنى نمودى که اين آن مردى باشد که با زن عزيز خيانت نمود.
تنبيه: آيه شريفه دليل است بر آنکه سزاوار مؤمن جديت در نفى تهمت و پرهيز از مواقع آن باشد، لذا فرمودهاند: بپرهيزيد از مواضع تهمت. «1» و ايضا دلالت دارد بر بزرگى کيد زنان و استشهاد به علم حق تعالى بر آن کأنه اشعار است به اين که فريب زنان در مرتبهاى است که خداى تعالى عالم باشد به آن و از لطايف آنکه يوسف اقتصار نمود بر تفحص ملک از کيفيت واقعه براى تهيج و اقدام او را بر رسيدگى به امر.
«1» بحار الانوار، جلد 75، صفحه 90، باب التحرّز عن مواضع التّهمه (طبع ايران)
جلد 6 - صفحه 234