تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ کَذلِکَ مَکَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْها حَيْثُ يَشاءُ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنا مَنْ نَشاءُ وَ لا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ (56)
وَ کَذلِکَ مَکَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ: و چنانچه يوسف را از بند و زندان خلاص و او را مقرب و خاص پادشاه آن عصر گردانيديم، همچنين متمکن ساختيم يوسف را در زمين مصر به حکومت و پادشاهى. يَتَبَوَّأُ مِنْها حَيْثُ يَشاءُ:
تصرف مى‌نمود از آن زمين هرجا که مى‌خواست چهل فرسخ در چهل فرسخ.
نُصِيبُ بِرَحْمَتِنا مَنْ نَشاءُ: مى‌رسانيم رحمت خود را از نعم دين و دنيا و صورى
جلد 6 - صفحه 244
و معنوى هرکه را مى‌خواهيم بر وفق حکمت و مصلحت. وَ لا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ: و ضايع و باطل نمى‌گردانيم ما مزد نيکوکاران را در دنيا و آخرت.
تحکيم: منصفى گويد: هرگاه کسى به سبب تعبير خوابى، مستحق وزارت ملک شد و بر سرير سلطنت نشانيده تاج فرمانفرمائى بر سر او نهاده نگين ملک مصر در انگشت او کردند، از انصاف دور است آنکه تورات و انجيل و قرآن را تفسير و تأويل نمود سزاوار خلافت و وزارت نباشد. يوسف عليه السّلام در هفت گاو سخن گفت و راست گفت، پادشاهى صد هزار هزار مرد يافت؛ آن کس که حکم هر آدمى صورت گاو سيرت بشناخت، چگونه سزاوار نباشد که حاکم گردد بر گاو سيرتان. ملک گفت: چون يوسف در خويشتن امين است، از جانب ما مکين بايد، زيرا نيکو نباشد در عدل شاهنشاهى مرد مؤتمن متمکن نگردد.
زمخشرى گويد: «1»
امتحنوه فکان مؤتمنا
ثمّ استشاروه بعد ما امتحنوا
ثمّ دعوه لذلک مؤتمنا
للملک و المستشار مؤتمن