تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَأَجْرُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا وَ کانُوا يَتَّقُونَ (57)
بعد از آن در بيان اجر آخرت آنها فرمايد:
وَ لَأَجْرُ الْآخِرَةِ: و هر آينه مزد و جزاى آخرت از حيث بقا و دوام. خَيْرٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا: بهتر است مر آنانکه ايمان آورده‌اند به وحدانيت سبحانى. وَ کانُوا يَتَّقُونَ: و هستند از آنانکه پرهيز مى‌کنند از فواحش و مخالفت الهى مانند يوسف عليه السّلام که به احسان و تقوى از تحت چاه، به تخت و جاه رسيد.
حکمرانى يوسف: يوسف عليه السّلام مهمات ملکى پيش گرفته، حکم کرد
«1» تفسير ابو الفتوح ج 6 ص 403.
جلد 6 - صفحه 245
مردم به زراعت اشتغال، و انبارهاى عالى بنا نمود. هفت سال از هر غله که حاصل مى‌شد، بقدر کفاف چيزى به مردم مى‌داد و بقيه را با خوشه ضبط مى‌نمود؛ تا سالهاى قحطى آمد. شب اول امر نمود نصف شب طعام پختند، طباخان گفتند: ملک را عادت نيست نيمه شب طعام خورد، فرمود: آنچه گويم اقدام کنيد. طعام مهيا ساختند، نيمه شب ملک بيدار و گفت: هرچه ميسر شود طعام بياوريد. فورا حاضر ساختند، تعجب نموده، جويا شد؛ گفتند:
دستور العمل يوسف است. او را طلبيد پرسيد: از کجا دانستى نيمه شب من محتاج به غذا هستم؟ فرمود: امشب اول سالهاى قحط و اسباب قحطى يکى آنست که مردمان بيشتر از سالهاى فراخى ميل به طعام نمايند، لذا دانستم.
ملک از علم و ذکاوت او تعجب نمود.
احمد بن محمد عيسى از حسن بن على بن الياس از حضرت رضا عليه السّلام روايت نموده که «1» سالهاى فراخى منقضى شد و سنوات قحطى رسيد در زمين مصر و شام. اهل مصر روى به يوسف آوردند. سال اول به نقودى که داشتند غله به آنها فروخت. سال دوم به حلىّ و طلا آلات. سال سوم به غلام و کنيز. سال چهارم به دواب و مواشى. سال پنجم به ضياع و عقار. سال ششم به فرزندان. سال هفتم همه خط بندگى به او دادند، پس يوسف را ملکى حاصل شد که هيچکس را نبود، و خزينه‌اى که مانند آن ديده نشده. صورت حال به ملک اطلاع، گفت: همه در اختيار تواند. پس يوسف عليه السّلام همه را آزاد و تمام آنچه از ايشان گرفته بود باز داد. چون ملک اين احسان و کرم از او ديد فورا گفت: اشهد ان لا اله الّا اللّه وحده لا شريک له و انّک رسوله و حکمت در اين بود که مصريان در وقت خريد و فروش او را به صورت بندگى ديده بودند، قدرت ازلى همه را طوق بندگى او گردن نهاد تا کسى را صحبت بى‌ادبانه در باره او نرسد.
در خبر است که اين مدت هفت سال، يوسف طعام سير نخوردى و امر کرده بود طعام ملک را هر روز نماز پيشين بردى تا نماز ديگر. ملک جهت را پرسيد،
«1» تفسير مجمع البيان ج 5 ص 244.
جلد 6 - صفحه 246
فرمود: تا از فقرا خبردار باشى. گفت: نيکو گفتى.
اثر قحطى بزمين کنعان، و اولاد يعقوب اجازه خواستند براى رفتن به مصر و طعام آوردن. يعقوب، بنيامين را نگه داشته، ده نفر ديگر بضاعتى از پشم و کشک و پنير با خود برداشته روانه شهر شدند. «1»