تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ ما کانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلاَّ حاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضاها وَ إِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ لِما عَلَّمْناهُ وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ (68)
وَ لَمَّا دَخَلُوا مِنْ حَيْثُ أَمَرَهُمْ أَبُوهُمْ: و چون داخل شدند به شهر مصر از مکانيکه يعقوب امر فرموده بود ايشان را، يعنى از درهاى متفرقه. شهر مصر چهار دروازه داشت، و آنها پراکنده شده از چهار دروازه وارد گرديدند بر حسب امر يعقوب عليه السّلام. ما کانَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ: دخول ايشان بتفرقه بى‌نياز نکرد و دفع ننمود از ايشان چيزى را که خداى تعالى اراده فرمايد آن را از حسد و چشم زخم. إِلَّا حاجَةً فِي نَفْسِ يَعْقُوبَ قَضاها: مگر حاجتى که در دل يعقوب بود روا شد و آن شفقت پدر بود بر فرزندان و ترس و انديشه او از چشم مردمان و به آن وصيت نمود.
«1» جامع الاخبار فصل 73 ص 137 (طبع مرکز نشر کتاب)
جلد 6 - صفحه 258
وَ إِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ: و بدرستيکه يعقوب عليه السّلام هرآينه صاحب دانش بود و ميدانست، لِما عَلَّمْناهُ: مر آن چيزى را که بدو آموخته بوديم به طريق وحى و نصب حجج، و بدان جهت گفت: (ما اغنى عنکم من اللّه من شى‌ء) يا عمل مى‌کرد آنچه را که تعليم او نموديم، زيرا کسى که عالم به چيزى باشد و عمل بدان ننمايد، مانند کسى است که نداند. وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ: و لکن بيشتر مردمان نمى‌دانند علو درجه و مرتبه يعقوب را نزد ما که داراى چه رتبه از مقام است.
ابن عباس گويد: «1» مشرکان نمى‌دانند آنچه ما انبياء را به آن الهام مى‌کنيم.
نزد بعضى آنکه: بيشتر مردمان سرّ قدرت را نمى‌دانند و جاهلند به آنکه تدبير، غلبه نمى‌تواند کرد بر تقدير؛ يعقوب عليه السّلام عالم بود به آنکه حذر فايده ندهد قدر را، و لکن آنچه را که به فرزندان امر نمود حاجتى بود در قلبش، و اضطراب قلب را به آن تسکين داد. زجاج گويد: اگر مقدر شده بود رسيدن چشم زخم بديشان، هرآينه مى‌رسيد آنها را به حالت تفرقه مانند حالت مجتمعه.