اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قالُوا وَ أَقبَلُوا عَلَيهِم ما ذا تَفقِدُون‌َ (71)
گفتند غير و متوجه شدند بکارمندان طعام که ندا داده بودند چه چيز را
جلد 11 - صفحه 238
گم کرده‌ايد و پيدا نيست.
قالُوا ممکن است قائل فرزندان يعقوب باشند و ممکن است اهل قافله باشند وَ أَقبَلُوا عَلَيهِم اشکال- انسب اينکه بود که اقبال مقدم بر قول باشد به اينکه بفرمايد اقبلوا عليهم و قالوا جواب- اولا عطف بواو براي جمع است مي‌گويي جاء زيد و عمرو و بکر دليل نيست که اول زيد آمده باشد سپس عمر و سپس بکر ممکن است بالاتفاق آمده باشند و فرق است بين عطف بواو با عطف بفاء و ثم، در همان موقع که گفتند اقبال کردند.
و ثانيا اگر اقبلوا عليهم مقدم بود توهّم ميشد که کارمندان و اجزاء ملک اقبال بآنها کرده باشند و حال آنکه قضيه بر عکس است فاعل اقبلوا همان فاعل قالوا است و ضمير عليهم اجزاء ملک هستند.
ما ذا استفهام است بمعني اي‌ّ شيئي است ذا اشاره بشيئي مفقود است و ما استفهاميه يعني بفهمانيد بما آن شيئي مفقود را.
تفقدون تعبير بفقدان براي اينست که اعتراف بسرقت نشده باشد به اينکه شايد در همان موقع کيل را جايي گذارده باشيد و فراموش کرده باشيد فحص کنيد اميد است پيدا شود و ما را متّهم بسرقت نکنيد و افتراء بما نزنيد