اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قالُوا إِن يَسرِق فَقَد سَرَق‌َ أَخ‌ٌ لَه‌ُ مِن قَبل‌ُ فَأَسَرَّها يُوسُف‌ُ فِي نَفسِه‌ِ وَ لَم يُبدِها لَهُم قال‌َ أَنتُم شَرٌّ مَکاناً وَ اللّه‌ُ أَعلَم‌ُ بِما تَصِفُون‌َ (77)
گفتند پسران يعقوب بيوسف اينکه اگر إبن يامين سرقت کرده براي اينست که برادرش يوسف هم از قبل سرقت کرده بود پس يوسف اينکه قول اينها را مستور کرد و در نفس خود سرّ قرار داد و روي خود نياورد و براي آنها ظاهر نکرد بقول ما نشنيده گرفت و پيش خود گفت که شما شريرتر بوديد که با پدر و برادرتان چه کرديد و بآنها گفت و اللّه داناتر است بآنچه شما توصيف ميکنيد و نسبت ميدهيد.
قالُوا إِن يَسرِق سرقت إبن يامين امر عجيبي نيست ارث است که از برادرش يوسف باو رسيده که او هم فَقَد سَرَق‌َ أَخ‌ٌ لَه‌ُ مِن قَبل‌ُ در وجه نسبت سرقت بحضرت يوسف بعضي گفتند دجاجه‌اي باجازه پدر گرفت و بسائل داد و بعضي گفتند بيضه دجاجه را بسائل داد نسبت سرقت باو دادند.
و لکن در اخبار دارد که علي بن ابراهيم از ابي الحسن عليه السّلام روايت کرده و إبن بابويه از حضرت رضا عليه السّلام و ظاهرا يک روايت باشد و خلاصه مفادش آنکه حضرت يوسف [ع] پس از وفات مادرش حضرت يعقوب عليه السّلام او را سپرد بعمه يوسف که اکبر اولاد اسحق بود و او محبتي شديد بيوسف داشت براي تربيت او و چند سالي نزد عمه خود بود حضرت يعقوب طلب کرد از خواهرش که يوسف را رد کند بيعقوب او بسيار غمنده شد و مايل بود که يوسف نزد او باشد کيدي کرد و آن اينکه بود که منطقه کمربندي بود از اسحق که نزد عمه او بود يا بواسطه اينکه اکبر اولاد اسحق بود چنانچه از إبن عباس مرويست يا اينکه يعقوب باو اعطاء کرده بود که لسان خبر است او کيدي کرد و اينکه منطقه را زير لباس بکمر
جلد 11 - صفحه 247
يوسف بست و آورد نزد يعقوب سپس آمد و گفت منطقه مفقود شده تفتيش کردند بکمر يوسف بسته شده از اينکه جهت که در مذهب آنها بايد سارق را نگاه دارند نسبت سرقت بيوسف داد و او را نزد خود نگاه داشت و اينکه بعين همان تمهيد است که يوسف در حق إبن يامين کرد گويا از عمه خود فرا گرفته بود.
فَأَسَرَّها يُوسُف‌ُ فِي نَفسِه‌ِ يعني اينکه سرّ را مخفي کرد و فاش نکرد زيرا اگر فاش شده بود ميفهميدند که او يوسف است و ميگفتند که قضيه إبن يامين هم همين نحو بوده در دل گذارد و بروز نداد.
قال‌َ أَنتُم شَرٌّ مَکاناً اينکه جمله را هم پيش خود گفت نه اينکه علنا بآنها گفته باشد که آنها را خوش نيايد، و مراد از مکان کردار و رفتار آنها است که با يوسف و يعقوب چه کردند البته هزار برابر بدتر بوده، و ممکن است بآنها گفته باشد از باب نهي از منکر که اگر گفته شما راست باشد غيبت است و اگر دروغ باشد کذب و تهمت است و حال آنکه
(الغيبة اشدّ من الزنا)
(و الکذب شرّ من الشراب)
و افتراء داراي هر دو قسم است.
وَ اللّه‌ُ أَعلَم‌ُ بِما تَصِفُون‌َ خداوند بهتر ميداند و عالم‌تر باين نسبت که ببرادرش ميدهيد و توصيف ميکنيد.