در يک سؤال ممکن است اهداف گوناگونى نهفته باشد، اهدافى مثبت و سازنده و يا منفى و آزاردهنده، سؤال يوسف که پرسيد آيا مىدانيد با يوسف و برادرش چه کرديد؟، ممکن است
«1». تفسير نمونه.
جلد 4 - صفحه 272
براى اين باشد که من ماجرا را مىدانم. يا اينکه ممکن است هدف از سؤال اين باشد که کار بدى کرديد، توبه کنيد و ممکن است هدفش تشفّى خاطر بنيامين باشد که در جلسه حضور دارد و ممکن است هدفش سرزنش و توبيخ و ملامت يا به رخ کشيدن عزّت خود و يا سرزنش به اينکه با اين همه جنايت چرا اميد تصدّق داريد؟
درميان غرضهايى که مطرح شد، سه مورد اوّل با مقام يوسف سازگارى دارد، ولى باقى موارد با فتوّت و کرامتى که آيات بعد از يوسف گزارش مىکند، همخوانى ندارند. او عليرغم اينکه نسبت دزدى شنيد، چيزى نگفت و سرانجامِ کار به برادران گفت: «لا تَثْرِيبَ عَلَيْکُمُ الْيَوْمَ»
جهل، تنها به معناى ندانستن نيست، بلکه غلبه هوسها نوعى بىتوجّهى است. انسان گناهکار هر چند عالم باشد، جاهل است چون توجّه ندارد و آتش دوزخ را براى خود مىخرد.