تفسیر اطیب البیان

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب) رَب‌ِّ قَد آتَيتَنِي‌ مِن‌َ المُلک‌ِ وَ عَلَّمتَنِي‌ مِن‌ تَأوِيل‌ِ الأَحادِيث‌ِ فاطِرَ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ أَنت‌َ وَلِيِّي‌ فِي‌ الدُّنيا وَ الآخِرَةِ تَوَفَّنِي‌ مُسلِماً وَ أَلحِقنِي‌ بِالصّالِحِين‌َ (101) پروردگار ‌من‌ بتحقيق‌ دادي‌ بمن‌ ‌از‌ ملک‌ و سلطنت‌ و تعليم‌ فرمودي‌ مرا ‌از‌ تأويل‌ خوابها خالق‌ آسمانها و زمين‌ هستي‌ بدون‌ سابقه‌ تو ولي‌ّ ‌من‌ هستي‌ ‌در‌ دنيا و آخرت‌ بميران‌ مرا ‌در‌ حالت‌ اسلام‌ و ملحق‌ فرما ببندگان‌ صالح‌. رَب‌ِّ قَد آتَيتَنِي‌ مِن‌َ المُلک‌ِ ‌پس‌ ‌از‌ آنکه‌ حضرت‌ يوسف‌ ‌براي‌ پدر و مادر و برادران‌ و ساير بستگان‌ شرح‌ تفضلات‌ الهي‌ ‌را‌ نسبت‌ بخود بيان‌ کرد ‌در‌ مقام‌ شکر گذاري‌ و مناجات‌ ‌با‌ پروردگار ‌خود‌ برآمد ‌که‌ چه‌ اندازه‌ تفضلات‌ تو شامل‌ حال‌ ‌من‌ ‌شده‌ ‌که‌ کسي‌ ‌را‌ ‌که‌ برسم‌ غلامي‌ بچند درهم‌ قليلي‌ بفروشند بمقام‌ سلطنت‌ مصر برساند آنهم‌ ‌به‌ اينکه‌ مالک‌ رقاب‌ تمام‌ مصريها ‌باشد‌ و تمام‌ ‌آنها‌ ‌در‌ تحت‌ عبيد و امام‌ و اطاعت‌ ‌او‌ باشند و تمام‌ مصر ‌از‌ منقول‌ و ‌غير‌ منقول‌ ‌در‌ ملکيت‌ ‌او‌ درآيد ‌اينکه‌ ‌از‌ جهت‌ ظاهري‌ و اما ‌از‌ جهت‌ معنوي‌ علاوه‌ ‌از‌ مقام‌ نبوت‌ و افاضه‌ علم‌ و حکمت‌ تأويل‌ رؤيا ‌را‌ ‌هم‌ علمش‌ ‌را‌ بمن‌ افاضه‌ فرمود وَ عَلَّمتَنِي‌ مِن‌ تَأوِيل‌ِ الأَحادِيث‌ِ. ‌پس‌ ‌از‌ شکرگزاري‌ پروردگار ‌خود‌ ‌را‌ ستود ‌که‌ فاطِرَ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ جلد 11 - صفحه 283 هستي‌، فاطر ايجاد بدون‌ نقشه‌ و سابقه‌ ‌است‌ و مراد جميع‌ عوالم‌ علوي‌ و سفلي‌ ‌است‌ آنهم‌ ‌هر‌ جزء جزء ‌او‌ بجا و بموقع‌ موافق‌ حکمت‌ و مصلحت‌ ‌باشد‌ اشاره‌ ‌به‌ اينکه‌ آنچه‌ ‌بر‌ ‌من‌ پيش‌ آمد ‌شده‌ ‌از‌ حسد برادران‌ و اذيت‌ ‌آنها‌ و ‌در‌ چاه‌ انداختن‌ و بچند درهم‌ فروختن‌ و ‌در‌ مصر زنداني‌ شدن‌ تمام‌ عين‌ صلاح‌ و لطف‌ و بجا و بموقع‌ بوده‌ و اسباب‌ و وسائل‌ رسيدن‌ بمقام‌ سلطنت‌ و عزت‌ و رياست‌ بوده‌. سپس‌ ‌در‌ مقام‌ دعاء و اظهار حاجت‌ برآمد ‌که‌ همين‌ نحوي‌ ‌که‌ ‌در‌ دنيا مشمول‌ ‌اينکه‌ نوع‌ تفضلات‌ فرمودي‌ ‌در‌ آخرت‌ ‌هم‌ باعلا درجه‌ سعادت‌ برسان‌ ‌که‌ دو چيز باعث‌ سعادت‌ ‌است‌ يکي‌ ‌با‌ ايمان‌ و مسلمان‌ ‌از‌ دنيا رفتن‌ ‌که‌ مفاد تَوَفَّنِي‌ مُسلِماً هست‌ و ديگر موفق‌ شدن‌ باعمال‌ صالحه‌ ‌که‌ بنده‌ صالح‌ تو باشم‌ و ‌با‌ انبياء و صلحاء محشور گردم‌ ‌که‌ مفاد وَ أَلحِقنِي‌ بِالصّالِحِين‌َ ‌است‌. قضاياي‌ حضرت‌ يوسف‌ ‌عليه‌ السّلام‌ و قصص‌ ‌آن‌ بآخر رسيد. ‌پس‌ ‌از‌ بيان‌ ‌آنها‌ خداوند خطاب‌ بپيغمبرش‌ ‌رسول‌ اکرم‌ صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ ميفرمايد:

آیات این صفحه