تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ ما أَکْثَرُ النَّاسِ وَ لَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ (103) جلد 6 - صفحه 305 وَ ما أَکْثَرُ النَّاسِ وَ لَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ‌: و نيستند بيشتر مردمان ايمان آورنده و تصديق کننده، و اگرچه حريص باشى تو بر ايمان و تصديق ايشان و کوشش کنى در دعوت و تبليغ و ارشاد آنان، زيرا حرص داعى فايده ندهد و بى‌نياز نکند. حاصل آنکه اى پيغمبر محترم اين جديت در دعوت و جهد در تبليغ و اظهار معجزات را براى آن مى‌کنى تا مردم ايمان آرند، از شدت حرص بر ايمان ايشان، و لکن احوال ايشان و آنچه نهانى و درونه دلهاى ايشان و عاقبت کار آنان است من تو را خبر دهم تا خاطر شريف تو در بند نباشد و قلبت آزرده نگردد؛ بدان که بيشترشان ايمان نيارند اگرچه تو حريصى بر ايمان ايشان. وجه تنظيم: چون حق تعالى مقدم داشت آيات بينات و معجزات قاهرات را که اگر تفکر کنند در آن هر آينه حق را شناسند و طريق آن را دريابند و از مهالک دنيوى و اخروى رهائى جويند، در اين آيه شريفه بيان فرمايد که بيشتر ايمان نياورند لکن نه به سبب قصور الطاف ما در ارشاد و هدايت و نه به جهت تقصير تو در تبليغ و دعوت، بلکه به علت ازدياد آنها در جهالت و اصرار در مخالفت و تأمل ننمودن در دلائل حقانيت و مقصور کردن فکر خود را در ماديت و صرف نظر از مقام روحانيت و ترقيات انسانيت، لا جرم عاقبت کار آنها کفر و ضلالت حاصل آمد، پس مقصر و مؤاخذ خودشان هستند که به سوء اختيار ايمان را ترک کردند.