آیه ۱۰۳ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۱۰۳ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۷

معنی کلمات و عبارات
«وَ لَوْ حَرَصْتَ»: هرچند که بر آن شوق و علاقه و تلاش و کوشش داشته باشی (نگا: نساء / . «وَ مَآ أَکْثَرُ النَّاسِ ... بِمُؤْمِنِینَ»: (نگا: قصص / ، سبأ / ).
نزول
نکات آیه
۱- اکثر مردم به قرآن و وحى الهى ، ایمان نمى آورند. «و ما أکثر الناس ... بمؤمنین» متعلق «مؤمنین» به قرینه آیه قبل (نوحیه إلیک) و نیز آیه بعد (إن هو ...) قرآن و وحى الهى است. ۲- علاقه شدید پیامبر(ص) به ایمان آوردن مردم و تلاش وافر او بى تأثیر در اکثر آنان «و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین» «حرص» به معناى علاقه شدید به چیزى و تلاش براى دستیابى به آن است. ۳- ایمان نیاوردن اکثر مردم ، ریشه در حق ناپذیرى آنان دارد ، نه قصورى از جانب پیامبر(ص) در تبلیغ و نه ناتمام بودن برهان بر حقانیّت قرآن «ذلک من أنباء الغیب ... و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین» آیه قبل بیان داشت که حقانیّت قرآن و الهى بودن آن امرى روشن است و جمله «و لو حرصت» مى رساند که پیامبر(ص) در ابلاغ دین تلاشى پى گیر داشت. این دو حقیقت بیانگر آن است که حجت بر مردم تمام است و ایمان نیاوردن آنان، نشانه حق ناپذیرى ایشان است. ۴- خداوند با بیان مکر برادران یوسف علیه وى ، تسلّى دهنده پیامبر(ص) بر مخالفت مردمان با وى «إذ أجمعوا أمرهم و هم یمکرون. و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین» برداشت فوق، مقتضاى ارتباط میان «ما أکثر الناس ...» با خصوص مکر برادران یوسف علیه وى (و هم یمکرون) است و به این نکته اشاره دارد که: اى پیامبر! آنان که فرزندان یعقوب پیامبر بودند با پدر و برادرشان آن گونه رفتار کردند، پس مبادا از ایمان نیاوردن مردم اندوهگین باشى و خود را مقصر پندارى چرا که عموم مردم حق ناپذیرند. ۵- غرور و خودپسندى مردمان ، از ریشه هاى ایمان نیاوردن آنان به پیامبر(ص) و قرآن * «و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین» آیه مورد بحث مى تواند به عنوان یکى از نتایج نقل داستان یوسف و برادرانش مطرح باشد و در آن داستان بیان شد که یکى از علل برخورد برادران یوسف با وى غرور و خودبرتربینى آنان بود (و نحن عصبة) بنابراین «ما أکثر الناس» پس از نقل آن داستان اشاره به این معنا دارد که از علل ایمان نیاوردن مردم مکه به پیامبر(ص) غرور و خودبرتربینى ایشان بوده است. ۶- حسادت مردم مکه بر پیامبر(ص) از ریشه هاى ایمان نیاوردن ایشان به آن حضرت * «و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین» برداشت فوق با توجه به توضیحى که در شماره قبل آورده شد معلوم مى شود.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
  • استحقاق مردم برای عذاب دنیایی و اخرتی در صورت شرک ورزیدن پس از اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • اتمامحجّت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) بر مردم و انسانها
  • اخلاص پیامبر(صلی الله علیه واله)، در ابلاغ پیامهای الهی+۶ آیه
  • ایمان اوردن اندکی از مردم+۲ آیه
  • ایمان اوردن اقلیتی از مردم، از روی اخلاص و به دور از شرک+۱ آیه
  • ایمان خالصانه و به دور از شرک گروه اندکی از مردم به خدا+۱ آیه
  • بیشتر مردم دارای ایمانی امیخته به شرک+۱ آیه
  • کفر و بیایمانی اکثریّت انسانها
  • تبیین تاریخ و سرگذشت پیامبران گذشته، برای ارامش دل محمّد(صلی الله علیه واله) و عبرتاموزی مؤمنان+۴ آیه
  • حرص و ولع پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، برای ایمان و هدایت مردم+۷ آیه
  • ایمان نیاوردن اکثر مردم، به رغم حرص پیامبر(صلی الله علیه واله)بر ان
  • اخلاص در تبلیغ، امری مطلوب+۵ آیه
  • اکثریّت انسانها، گرفتار شرکورزی به خدا+۱ آیه
  • ذکر قصّه های پیامبران برای حضرت محمّد(صلی الله علیه واله)، موجب ارامش و قوّت قلب ان حضرت+۴ آیه
  • تسلاّ بخشیدن خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) به علّت مخالفت مردمان با وی با بیان فلسفه بیان مکرهای برادران یوسف+۱ آیه
  • لجاجت و حقناپذیری، مانع ایمان اوردن به خدا
  • استحقاق مردم برای عذاب دنیایی و اخرتی، در صورت شرک ورزیدن، پس از اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • اتمامحجّت پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله بر انسانها
  • اخلاص و عدم درخواست مزد، به هنگام تبلیغ از سوی محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۵ آیه
  • مخاطب قرار گرفتن محمد صلی الله علیه و اله به خطاب مهرجویانه، از سوی خداوند+۳ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله از نگرانی ان حضرت، به علت ایمان نیاوردن کافران+۳ آیه
  • خداوند با بیان مکر برادران یوسف علیه وی، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله بر مخالفت مردم با وی+۱ آیه
  • علاقهمندی شدید محمّد صلی الله علیه و اله، به ایمان اوردن همه مردم+۴ آیه
  • اخلاص محمّد صلی الله علیه و اله، در تبلیغ و ابلاغ پیامهای الهی+۷ آیه
  • سختکوشی و اشتیاق شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت گمراهان+۵ آیه
  • ایمان نیاوردن اکثر مردم به محمّد صلی الله علیه و اله
  • احساس مسیولیّت شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت مردم+۳ آیه
  • موظّف نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد اجبار مسلمانان به هدایت
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۱ آیه
  • ایمان نیاوردن اکثر مردم به وحی، به رغم ارزوی پیامبر صلی الله علیه و اله
  • بیان مکر برادران یوسف علیه وی، از جانب خدا برای دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم در مقابل مخالفت مردمان با او+۱ آیه
واژه‌ها