سوره یوسف، آیه ۱۰۳ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۷
وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ
و بیشتر مردم، هر چند اصرار داشته باشی، ایمان نمیآورند!
معنی کلمات و عبارات
«وَ لَوْ حَرَصْتَ»: هرچند که بر آن شوق و علاقه و تلاش و کوشش داشته باشی (نگا: نساء / . «وَ مَآ أَکْثَرُ النَّاسِ ... بِمُؤْمِنِینَ»: (نگا: قصص / ، سبأ / ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱- اکثر مردم به قرآن و وحى الهى ، ایمان نمى آورند. «و ما أکثر الناس ... بمؤمنین»
متعلق «مؤمنین» به قرینه آیه قبل (نوحیه إلیک) و نیز آیه بعد (إن هو ...) قرآن و وحى الهى است.
۲- علاقه شدید پیامبر(ص) به ایمان آوردن مردم و تلاش وافر او بى تأثیر در اکثر آنان «و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین»
«حرص» به معناى علاقه شدید به چیزى و تلاش براى دستیابى به آن است.
۳- ایمان نیاوردن اکثر مردم ، ریشه در حق ناپذیرى آنان دارد ، نه قصورى از جانب پیامبر(ص) در تبلیغ و نه ناتمام بودن برهان بر حقانیّت قرآن «ذلک من أنباء الغیب ... و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین»
آیه قبل بیان داشت که حقانیّت قرآن و الهى بودن آن امرى روشن است و جمله «و لو حرصت» مى رساند که پیامبر(ص) در ابلاغ دین تلاشى پى گیر داشت. این دو حقیقت بیانگر آن است که حجت بر مردم تمام است و ایمان نیاوردن آنان، نشانه حق ناپذیرى ایشان است.
۴- خداوند با بیان مکر برادران یوسف علیه وى ، تسلّى دهنده پیامبر(ص) بر مخالفت مردمان با وى «إذ أجمعوا أمرهم و هم یمکرون. و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین»
برداشت فوق، مقتضاى ارتباط میان «ما أکثر الناس ...» با خصوص مکر برادران یوسف علیه وى (و هم یمکرون) است و به این نکته اشاره دارد که: اى پیامبر! آنان که فرزندان یعقوب پیامبر بودند با پدر و برادرشان آن گونه رفتار کردند، پس مبادا از ایمان نیاوردن مردم اندوهگین باشى و خود را مقصر پندارى چرا که عموم مردم حق ناپذیرند.
۵- غرور و خودپسندى مردمان ، از ریشه هاى ایمان نیاوردن آنان به پیامبر(ص) و قرآن * «و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین»
آیه مورد بحث مى تواند به عنوان یکى از نتایج نقل داستان یوسف و برادرانش مطرح باشد و در آن داستان بیان شد که یکى از علل برخورد برادران یوسف با وى غرور و خودبرتربینى آنان بود (و نحن عصبة) بنابراین «ما أکثر الناس» پس از نقل آن داستان اشاره به این معنا دارد که از علل ایمان نیاوردن مردم مکه به پیامبر(ص) غرور و خودبرتربینى ایشان بوده است.
۶- حسادت مردم مکه بر پیامبر(ص) از ریشه هاى ایمان نیاوردن ایشان به آن حضرت * «و ما أکثر الناس و لو حرصت بمؤمنین»
برداشت فوق با توجه به توضیحى که در شماره قبل آورده شد معلوم مى شود.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۳–۱۱۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۰۳–۱۱۱ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۰۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۳–۱۰۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اتمام حجت بر اکثریتبی ایمانی به وحیبی تأثیری تلاش محمدحسادت اهل مکهعلاقه به ایمان انسانهافلسفه بیان قصه یوسفمنشأ بی ایمانیمنشأ کفر به محمدحسد به محمدمکر به یوسفبی ایمانی به محمدبی ایمانی اکثریتبی ایمانی به قرآنمکر برادران یوسفتلاش محمدآثار حسدفلسفه قصص قرآنآثار عجبآسیب شناسی دینعلایق محمدآثار حق ناپذیریحقانیت قرآندلداری به محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
- استحقاق مردم برای عذاب دنیایی و اخرتی در صورت شرک ورزیدن پس از اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- اتمامحجّت پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) بر مردم و انسانها
- اخلاص پیامبر(صلی الله علیه واله)، در ابلاغ پیامهای الهی+۶ آیه
- ایمان اوردن اندکی از مردم+۲ آیه
- ایمان اوردن اقلیتی از مردم، از روی اخلاص و به دور از شرک+۱ آیه
- ایمان خالصانه و به دور از شرک گروه اندکی از مردم به خدا+۱ آیه
- بیشتر مردم دارای ایمانی امیخته به شرک+۱ آیه
- کفر و بیایمانی اکثریّت انسانها
- تبیین تاریخ و سرگذشت پیامبران گذشته، برای ارامش دل محمّد(صلی الله علیه واله) و عبرتاموزی مؤمنان+۴ آیه
- حرص و ولع پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، برای ایمان و هدایت مردم+۷ آیه
- ایمان نیاوردن اکثر مردم، به رغم حرص پیامبر(صلی الله علیه واله)بر ان
- اخلاص در تبلیغ، امری مطلوب+۵ آیه
- اکثریّت انسانها، گرفتار شرکورزی به خدا+۱ آیه
- ذکر قصّه های پیامبران برای حضرت محمّد(صلی الله علیه واله)، موجب ارامش و قوّت قلب ان حضرت+۴ آیه
- تسلاّ بخشیدن خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) به علّت مخالفت مردمان با وی با بیان فلسفه بیان مکرهای برادران یوسف+۱ آیه
- لجاجت و حقناپذیری، مانع ایمان اوردن به خدا
- استحقاق مردم برای عذاب دنیایی و اخرتی، در صورت شرک ورزیدن، پس از اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- اتمامحجّت پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله بر انسانها
- اخلاص و عدم درخواست مزد، به هنگام تبلیغ از سوی محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۵ آیه
- مخاطب قرار گرفتن محمد صلی الله علیه و اله به خطاب مهرجویانه، از سوی خداوند+۳ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله از نگرانی ان حضرت، به علت ایمان نیاوردن کافران+۳ آیه
- خداوند با بیان مکر برادران یوسف علیه وی، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله بر مخالفت مردم با وی+۱ آیه
- علاقهمندی شدید محمّد صلی الله علیه و اله، به ایمان اوردن همه مردم+۴ آیه
- اخلاص محمّد صلی الله علیه و اله، در تبلیغ و ابلاغ پیامهای الهی+۷ آیه
- سختکوشی و اشتیاق شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت گمراهان+۵ آیه
- ایمان نیاوردن اکثر مردم به محمّد صلی الله علیه و اله
- احساس مسیولیّت شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت مردم+۳ آیه
- موظّف نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد اجبار مسلمانان به هدایت
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۱ آیه
- ایمان نیاوردن اکثر مردم به وحی، به رغم ارزوی پیامبر صلی الله علیه و اله
- بیان مکر برادران یوسف علیه وی، از جانب خدا برای دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم در مقابل مخالفت مردمان با او+۱ آیه