اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما أَکثَرُ النّاس‌ِ وَ لَو حَرَصت‌َ بِمُؤمِنِين‌َ (103)
و نيستند اکثر مردمان و لو اينکه هر چه تو اصرار و ابلاغ کني بايمان آورندگان از صدر اول دنيا الي زماننا بلکه تا زمان ظهور حضرت بقية اللّه عجل اللّه تعالي فرجه اکثريت با اهل باطل بوده و هست در قرآن مجيد موارد زياد دارد أَکثَرُهُم لا يَعقِلُون‌َ أَکثَرَهُم لا يَشکُرُون‌َ أَکثَرَهُم لا يَعلَمُون‌َ أَکثَرُهُم
جلد 11 - صفحه 285
لا يُؤمِنُون‌َ در باب توحيد اکثريت با مشرکين است. در باب نبوت اکثريت با کفار است، در باب امامت اکثريت با مخالفين است در باب عدالت اکثريت با فسّاق است در باب اطاعت اکثريت با عصات است لذا ميفرمايد وَ ما أَکثَرُ النّاس‌ِ ماء نافيه است بطور کلي نفي ميفرمايد وَ لَو حَرَصت‌َ حرص اصرار بر امري است مثلا بسياري حرص براي جمع مال و جاه و تحصيل زخارف دنيوي ميزنند و مراد در اينجا حرص بر دعوت و تبليغ و مواعظ و نصايح و ارشاد و هدايت است و آيه دلالت ندارد بر اينکه پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم حريص در اينکه امور بوده زيرا بکلمه لو که امتناعيه است بيان فرموده که بر فرض محال اگر شما حريص در اينکه امر باشي مع ذلک اکثر اينکه کفار و مشرکين ما يکونوا بِمُؤمِنِين‌َ نظير آيه شريفه در خطاب بحضرت نوح که فرمود أَنَّه‌ُ لَن يُؤمِن‌َ مِن قَومِک‌َ إِلّا مَن قَد آمَن‌َ فَلا تَبتَئِس بِما کانُوا يَفعَلُون‌َ هود آيه 38.
زيرا در ايمان دو چيز شرط است يکي دعوت و ارشاد و هدايت و اقامه معجزه و تبليغ و موعظه و نصيحت و بشارت و انذار و نحو اينها از اينکه جهت تام و تمام است و چيزي فرو گذار نشده.
ديگر قابليت محل که قلب آمادگي داشته باشد براي قبول و اما قلوبي که کالحجارة است او اشد قسوه و سياه شده و غرق هوي و هوس و عناد و عصيبت باشد مثل نمرود، شدّاد، فرعون، هامان، قارون و ملياردها امثال آنها ابدا تأثيري ندارد نگاه کنيد مثل أبا بکر و عمر و ياران آنها چه اندازه از پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم سفارش اهل بيت عليهم السّلام بالاخص حضرت صديقه طاهره سلام اللّه عليها را شنيدند و پس از وفاتش چه کردند حضرت ابي عبد اللّه عليه السّلام چه اندازه با لشکر کربلا خودش و اصحابش موعظه و نصيحت کردند چه تأثيري بخشيد وَ لا يَزِيدُ الظّالِمِين‌َ إِلّا خَساراً اسري آيه 84 وَ لا يَزِيدُ الکافِرِين‌َ کُفرُهُم عِندَ رَبِّهِم إِلّا مَقتاً
جلد 11 - صفحه 286
وَ لا يَزِيدُ الکافِرِين‌َ کُفرُهُم إِلّا خَساراً فاطر آيه 37.
و ما در ابناء نوع امروزه بعين مشاهده ميکنيم که چه اندازه علماء اعلام و وعاظ ذوي العزّ و الاحترام بالاي منبرها در مساجد و مجالس سوگواري راجع بحجاب و ساز و آواز و موسيقي و ساير وظائف ديني صحبت ميکنند که ميتوان گفت کمتر منبري است که اشاره باين امور نداشته باشد و مع ذلک خردلي در قلوب سياه آنها تأثير نميکند بلکه کلماتي در مقابل آنها ميگويند که موجب کفر و نجاست ميشود (اعاذنا اللّه من شرور آخر الزمان).