تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ ما يُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلاَّ وَ هُمْ مُشْرِکُونَ (106)
لذا خداوند سبحان بر سبيل ابهام بيان فرمود:
وَ ما يُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللَّهِ: و ايمان نمى‌آورند بيشتر مردمان به وحدانيت و صفات سبحانى. إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِکُونَ: مگر که شکر آورندگانند به عبادت و پرستش غير او.
مفسرين را در معنى اين آيه اقوالى است:
1- تفسير برهان على بن ابراهيم قمى به اسناد خود روايت نموده «1» و زراره از حضرت ابى جعفر عليه السلام قال عليه السلام: شرک طاعة و ليس بشرک عبادة فى المعاصى الّتى يرتکبون فهى شرک طاعة اطاعوا فيها الشّيطان فاشرکوا فى اللّه فى طاعة غيره و ليس باشراک عبادة ان يعبدوا غيره. فرمود: شرک در عبادت نيست، بلکه مراد شرک طاعت است در معاصى که مرتکب شوند و اطاعت شيطان کنند در آن، پس شرک ورزيدند به خداوند متعال در اطاعت و پيروى غير، يعنى شيطان، و شرک در عبادت نباشد به اين معنى که غير خدا را عبادت کرده باشند.
2- قول ابن عباس مراد مشرکين قريشند، اقرار داشتند به اينکه خداوند سبحان خالق و رازق و محيى و مميت آنهاست، با اين حال اصنام را عبادت
«1» تفسير برهان ج 2 ص 274، و تفسير قمى ج 1 ص 358.
جلد 6 - صفحه 309
مى‌کردند. «1» 3- مراد اهل کتابند، ايمان به خدا و روز قيامت آوردند، پس مشرک شدند به انکار قرآن و انکار نبوت پيغمبر ما حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و روايت دارم بن قبيضه از حضرت رضا عليه السّلام بدين مضمون وارد شده. «2» 4- مراد منافقين هستند که اظهار ايمان نموده لکن در باطن مشرکند.
5- تفسير برهان- مالک بن عطيه از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده در معنى اين آيه، فرمود: او مردى است که گويد: اگر فلانى نبود من هلاک مى‌شدم، و اگر فلانى نبود چنين مى‌رسيد به من، يا هر آينه مى‌مرد عيال من. آيا نمى‌بينى بدرستى که اين شخص براى خدا شريکى در ملک و سلطنت سبحانى قرار داده که روزى دهد او را و دفع نمايد از او بلا را. راوى گويد:
عرض کردم مى‌گويد اگر خداى تعالى منت نمى‌نهاد بر من به سبب فلان کس هر آينه هلاک مى‌شدم. حضرت فرمود: بلى، بأسى نيست به اين قول. «3» 6- مراد شرک در نعم است.
7- مراد شرکى است که به حد کفر نرسد و به اين دو قول هم روايت وارد شده.