اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَقَد کان‌َ فِي قَصَصِهِم عِبرَةٌ لِأُولِي الأَلباب‌ِ ما کان‌َ حَدِيثاً يُفتَري وَ لکِن تَصدِيق‌َ الَّذِي بَين‌َ يَدَيه‌ِ وَ تَفصِيل‌َ کُل‌ِّ شَي‌ءٍ وَ هُدي‌ً وَ رَحمَةً لِقَوم‌ٍ يُؤمِنُون‌َ (111)
هر آينه در شرح حالات انبياء و امتهاي آنها عبرت است بر صاحبان عقل نيست اينکه قرآن مجيد و آنچه نازل فرموديم بر حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم احاديث کاذبه که افتراء بسته باشد بخداوند مجيد و لکن تصديق فرموده انبياء سلف و رفتار آنها را با قوم خود و بيان و تفصيل جميع ما يحتاج اليه الامة در امر دين از عقائد حقه و اخلاق فاضله و وظائف عمليه از واجب و حرام و حلال و حرام از تکليفيه و وضعيه و صحت و فساد و غير اينها و هدايت و ارشاد و تفضلات و رحمتهاي غير متناهية که اختصاص دارد باهل ايمان.
لَقَد کان‌َ فِي قَصَصِهِم مفسرين گفتند مراد قصص يوسف و اخوه او است که در اينکه سوره بيان فرموده لکن وجهي از براي اختصاص نيست بلکه شامل قصص تمام انبياء از آدم و نوح و هود و صالح و ابراهيم و لوط و شعيب و موسي و هارون و داود و سليمان و عيسي و ادريس و اسمعيل و ذا الکفل و عزير و شرح قوم هر يک که مؤمنين نجات پيدا کردند و منکرين بانحاء مختلف معذب شدند که سرتاسر قرآن مکررا بطور تفصيل يا اجمال بيان شده که تمام اينها عِبرَةٌ لِأُولِي الأَلباب‌ِ تمام بشر را خداوند عقل افاضه کرده لکن عقل بمنزله چشم روح است و بسياري بواسطه موانعي حقايق را مشاهده نميکنند نظير چشم سر و موانع بسيار است: 1- ظلمت و تاريکي جهل است چون علم بمنزله چراغ عقل است و نور است. 2- بستن درب چشم است که عصبيت و عناد و کبر و نخوت باشد.
3- وجود حاجب است بين عقل و حقايق بشهوت و هواپرستي و حب‌ّ جاه و مال و دنيا از اينها عبرت نميگيرند مثل اينکه کور هستند و عقل ندارند زيرا
جلد 11 - صفحه 297
اينکه موانع با جنون که فقدان عقل است در يک رديف هستند و اولي الالباب کساني هستند که اينکه موانع را بکلي برطرف نمايند آنها عبرت ميگيرند.
ما کان‌َ ظاهرا مراد قرآن است حَدِيثاً يُفتَري افتراء دروغ بستن بغير است که العياذ پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم اينکه قرآن مجيد را افتراء بخدا بسته چنين نيست قرآن بنفسه دليل بر حقانيت خود هست چون اعظم معجزات است و از شش جهت معجزه است که در مقدمه اينکه تفسير بيان شده.
وَ لکِن تَصدِيق‌َ الَّذِي بَين‌َ يَدَيه‌ِ که اگر قرآن نبود دليلي بر حقانيت انبياء سلف و وقايع گذشته نداشتيم.
وَ تَفصِيل‌َ کُل‌ِّ شَي‌ءٍ که فرمود لا رَطب‌ٍ وَ لا يابِس‌ٍ إِلّا فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ انعام آيه 59 وَ کُل‌َّ شَي‌ءٍ أَحصَيناه‌ُ فِي إِمام‌ٍ مُبِين‌ٍ پس آيه 11، البته شارح و مبين که عالم بمحکم و متشابه و نص‌ّ و ظاهر و عام و خاص و مطلق و مقيد و مجمل و مبين و حقيقت و مجاز و اشاره و کنايه و تصريح و تلويح قرآن بايد باشد وَ هُدي‌ً وَ رَحمَةً لِقَوم‌ٍ يُؤمِنُون‌َ که فقط مؤمنون از اينکه قرآن بهره‌برداري ميکنند وَ نُنَزِّل‌ُ مِن‌َ القُرآن‌ِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحمَةٌ لِلمُؤمِنِين‌َ وَ لا يَزِيدُ الظّالِمِين‌َ إِلّا خَساراً اسراء آيه 83.
تمّت بحمد اللّه سورة يوسف و يتلوه سورة الرعد انشاء اللّه تعالي بيد العبد الذليل السيد عبد الحسين المدعو بالطيب. و کان الفراق في يوم السابع عشر من شهر جمادي الثانية الف و ثلاث مائة واحدي و تسعين من الهجرة الموافق ليوم من برج الخامس من سنة 1351 شمسية و الحمد للّه اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و صلّي اللّه علي محمّد و آله و لعنة اللّه علي اعدائهم اجمعين آمين آمين يا رب العالمين
جلد 11 - صفحه 298
بسم اللّه الرحمن الرحيم و الحمد للّه رب العالمين و الصلاة و السلام علي سيد المرسلين و علي سادات اهل الجنة اجمعين و اللعن علي اعدائهم من اللّه و خلق السموات و الارضين
سوره مبارکه رعد