آیه ۱۱۱ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۱۱۱ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۸

لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَىٰ وَلَٰكِن تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

در سرگذشت آنها درس عبرتی برای صاحبان اندیشه بود! اینها داستان دروغین نبود؛ بلکه (وحی آسمانی است، و) هماهنگ است با آنچه پیش روی او (از کتب آسمانی پیشین) قرار دارد؛ و شرح هر چیزی (که پایه سعادت انسان است)؛ و هدایت و رحمتی است برای گروهی که ایمان می‌آورند!

معنی کلمات و عبارات
«مَا کَانَ حَدِیثاً یُفْتَرَی»: قرآن و از جمله این داستان، سخنی نیست که از سوی انسانها به هم بافته شده باشد و از اندیشه و خیال آنها سرچشمه گرفته باشد، بلکه یک واقعیّت عینی و جدای از یک خیال و پندار است و از هر نظر راهگشا است (نگا: یونس / و ، هود / و ). «تَصْدِیقَ الَّذِی ...»: مراد این است که قرآن تصدیق‌کننده کتابهای صحیح آسمانی پیشین است. «تَفْصِیلَ کُلِّ شَیْءٍ»: تفصیل دهنده و شرح کننده همه چیزهائی است که مؤمن در عقیده و عمل خود بدان نیازمند است.
نزول
نکات آیه
۱- داستان پیامبران و امتهاى ایشان حاوى پند و مایه عبرت است. «لقد کان فى قصصهم عبرة» «قصص» به معناى داستان است. ضمیر در «قصصهم» به «رسل» و نیز امتهاى ایشان - که از «من نشاء» و «القوم المجرمین» در آیه قبل استفاده مى شود - برمى گردد. ۲- تنها خردمندان از سرگذشتهاى پندآموز پیامبران بهره مى گیرند و عبرت مى آموزند. «لقد کان فى قصصهم عبرة لأولى الألبب» روشن است که داستان پیامبران براى همگان مى تواند عبرت باشد. بنابراین اختصاص دادن آن به خردمندان ، براى رساندن این حقیقت است که ایشان از داستان پیامبران درس مى گیرند و دیگران محرومند. ۳- سرگذشت یوسف(ع) و برادرانش سرگذشتى آموزنده و مایه عبرت است. «لقد کان فى قصصهم عبرة» مى توان گفت ضمیر در «قصصهم» به یوسف(ع) و برادران او و تمام کسانى که در داستان یوسف(ع) نظیر زلیخا نقش داشته اند باز مى گردد. بر این اساس دلالت جمله «لقد کان...» بر برداشت فوق صریح تر و روشن تر است. ۴- عبرت آموز بودن داستان ، از شرایط حسن آن داستان است. «نحن نقص علیک أحسن القصص ... لقد کان فى قصصهم عبرة» خداوند در مقدمه داستان یوسف(ع) بیان داشت که آن داستان نیکوترین داستان است و در پایان هدف از آن را عبرت و پند دانست. بنابراین حسن یک داستان از نظر قرآن به این است که مایه عبرت باشد. ۵- قرآن، گفتارى دروغ و بافته شده نبوده ; بلکه سخنى راست و درست است. «ما کان حدیثًا یفترى» مراد از ضمیر «کان» قرآن است. وصفهاى بیان شده در آیه (و لکن تصدیق ...) بیانگر این معناست. ۶- قرآن ، بسى فراتر از آن است که بافته شده و ساخته بشر باشد. «ما کان حدیثًا یفترى» ۷- تنها گفتار راست و درست - که از دروغ پیراسته باشد - مى تواند آموزنده بوده و مایه عبرت گردد. «لقد کان فى قصصهم عبرة ... ما کان حدیثًا یفترى» جمله «ما کان ...» به منزله تعلیل براى «لقد کان ...» است ; یعنى ، چون قرآن راست و درست است ، از داستانش مى توان عبرت گرفت. ۸- قرآن تصدیق کننده و تأیید کننده کتابهاى آسمانى پیشین است. «و لکن تصدیق الذى بین یدیه» «تصدیق» مصدر است و به معناى اسم فاعل تصدیق کننده مى باشد. این کلمه به وسیله «لکن» بر «حدیثاً» عطف شده است. ۹- کتابهاى آسمانى هماهنگ و هم خوان با یکدیگرند. «و لکن تصدیق الذى بین یدیه» ۱۰- قرآن ، دلیل راستى و درستى کتابهاى آسمانى پیشین است. «و لکن تصدیق الذى بین یدیه» تصدیق کتابهاى آسمانى پیشین از سوى قرآن مى تواند به این معنا باشد که: نزول قرآن موجب شد ، اخبار و پیشگوییهاى آن کتابها مبنى بر آمدن قرآن تحقق یابد. از این رو نزول قرآن خود دلیلى براى اثبات راستى و درستى آن کتابهاست. ۱۱- قرآن هر آنچه را مردم براى رسیدن به سعادت دنیا و آخرت بدان نیازمندند ، به روشنى بیان کرده است. «و لکن ... تفصیل کل شىء» توصیف قرآن به «هدًى» و «رحمة» پس از «و لکن ... تفصیل کل شىء» مى رساند که مراد از «هر چیز» مسائل هدایتى و هر آنچه رحمت آفرین و مایه سعادت بشر مى باشد ، در آن بیان شده است. ۱۲- قرآن ، کتابى هدایت گر است. «لکن ... هدًى» ۱۳- هدایتهاى قرآن ، پیراسته از هر گمراهى و منزّه از کمترین پیامدى ناهنجار «و لکن ... هدًى» «هدًى» مصدر است و در این جا به معناى اسم فاعل (هدایت کننده) مى باشد. به کارگیرى مصدر به جاى اسم فاعل اشاره به این حقیقت دارد که: موصوفش (قرآن) محض هدایت است ; یعنى ، رهنمودهاى آن مستلزم هیچ گمراهى و آمیخته به هیچ ضلالتى نیست. ۱۴- قرآن ، براى مردم رحمت آفرین است. «و لکن ... هدًى و رحمة » ۱۵- تنها مؤمنان به قرآن ، از هدایتها و رحمت آفرینیهاى آن بهره مند مى شوند. «و لکن ... هدًى و رحمة لقوم یؤمنون» دلیل این برداشت نظیر سخنى است که در توضیح برداشت شماره ۲ از همین آیه آورده شد.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۹)
  • ساختگی دانستن قران از افترای مشرکان به پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • سرگذشت پیامبران(علیهم السلام)، زمینهای برای عبرت اولواالالباب+۱ آیه
  • پندپذیری از فضایل خردمندان
  • ایمان، زمینه بهرهمندی از هدایتهای قران+۳ آیه
  • بهرهمندی و درساموزی خردمندان از سرگذشتهای عبرتاموز پیامبران و امّتهای انان+۲ آیه
  • استفاده از قصّه، از روشهای تربیتی قران+۳ آیه
  • حرمت افترا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۵ آیه
  • در بین دو دست بودن، کنایه از موجودی از قبل و داشته های پیشین+۵ آیه
  • قران، جلوه ای از رحمت خداوند بر بندگان+۸ آیه
  • شناخت معارف دینی در پرتو عقل ناب+۱ آیه
  • فرجام هلاکت بار شهرنشینان تکذیبگر انبیا، مایه عبرت برای خردمندان+۲ آیه
  • لزوم مطالعه درباره شهرهای ویران شده، در پی عذاب الهی، برای عبرت اموزی از فرجام اهالی انها+۲ آیه
  • خردمندی، زمینه عبرت اموزی
  • سرگذشت انبیا، مایه پند و عبرت+۲ آیه
  • عبرت اموز بودن قصّه برادران یوسف
  • سرگذشت یوسف(علیه السلام) و برادرانش، مایه عبرت اولواالالباب
  • افترا و بهتان زدن، عملی قبیح از نظر عقل+۶ آیه
  • تفصیل کلّ شیء، از صفات قران
  • قران، کتاب رحمت+۹ آیه
  • قران کتاب رحمت برای اهل ایمان+۹ آیه
  • مصدّق، از صفات قران+۹ آیه
  • قران، تصدیق کننده انجیل+۹ آیه
  • قران، تصدیق کننده تورات+۹ آیه
  • قران، کتابی مُفَصِّل و مفصَّل+۲ آیه
  • هُدی، از اسما و صفات قران+۴ آیه
  • ایمان به ایات قران، زمینه جلب رحمت الهی+۵ آیه
  • ایمان به قران، زمینه هدایت انسان+۳ آیه
  • تورات، مورد تایید و تصدیق قران+۷ آیه
  • تصدیق حقایق موجود در دیگر کتب اسمانی، از سوی قران، از نشانه های حقّانیّت ان+۸ آیه
  • قران، تفصیل دهنده حقایق موجود در کتابهای اسمانی پیشین+۲ آیه
  • قران، تصدیق کننده دیگر کتابهای اسمانی+۸ آیه
  • بیان سرگذشت انبیای پیشین، عامل عبرت و پندگیری برای دیگران+۱ آیه
  • مؤمنان، شایسته بهره مندی از هدایت قران+۴ آیه
  • نزول قران، جلوه ای از رحمت خداوند+۸ آیه
  • نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله)، مایه رحمت برای اهل ایمان+۶ آیه
  • نزول قران، راهی برای جلب رحمت الهی+۳ آیه
  • قران، کتابی هدایتگر+۲ آیه
  • مؤمنان، شایسته بهره مندی از هدایت قران+۴ آیه
  • عبرت اموز بودن، از شرایط بهترین قصّه
  • بیان داستان پیامبران و امّتهای ایشان، مایه عبرت برای خردمندان+۱ آیه
  • حقیقت داشتن قصه های قران+۲ آیه
  • دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقابل اتّهام افترا زدن مشرکان به خدا+۷ آیه
  • ساختگی دانستن قران، از افتراهای مشرکان به پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله+۸ آیه
  • دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد ساختگی بودن قران
  • عبرت مؤمنان، از سرگذشت پیامبران+۱ آیه
  • مؤمنان به قران، بهرهمند از رحمت الهی+۶ آیه
  • قران، هدایتگر اهل ایمان+۴ آیه
  • ایمان، از زمینههای برخورداری از هدایت الهی+۱ آیه
  • مطالعه تاریخ و سنتهای الهی در طول زمانهای گذشته، زمینهای برای هدایت مردم
واژه‌ها