تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ إِنْ تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَ إِذا کُنَّا تُراباً أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ أُولئِکَ الَّذِينَ کَفَرُوا بِرَبِّهِمْ وَ أُولئِکَ الْأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ وَ أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ «5» وَ يَسْتَعْجِلُونَکَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلاتُ وَ إِنَّ رَبَّکَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلى ظُلْمِهِمْ وَ إِنَّ رَبَّکَ لَشَدِيدُ الْعِقابِ «6» وَ يَقُولُ الَّذِينَ کَفَرُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ «7»
ترجمه
و اگر عجب ميدارى پس عجب است گفتارشان که آيا وقتى که باشيم
جلد 3 صفحه 190
خاک آيا همانا ما در آئيم در آفرينش تازه آنگروه آنانند که کافر شدند بپروردگارشان و آنگروه باشد غلها در گردنهاشان و آنگروه اهل آتشند ايشان در آن جاودانيانند
و بشتاب ميخواهند از تو بدى را پيش از خوبى و بتحقيق گذشت پيش از آنها عقوبتها و همانا پروردگار تو هر آينه صاحب آمرزش است مر مردمان را بر ستمشان و همانا پروردگار تو سخت عقوبت است
و ميگويند آنانکه کافر شدند چرا فرستاده نشد بر او نشانه‌اى از پروردگارش جز اين نيست که تو بيم دهنده‌ئى و از براى هر گروهى راهنمائى است.
تفسير
کفارى که منکر معاد بودند از روى تعجّب ميگفتند آيا وقتى که ما مرديم و خاک شديم باز زنده و مبعوث ميشويم روز قيامت و پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از گفتار آنها تعجّب ميفرمود که چه قدر بى‌شعورند لذا خداوند بحبيب خود ميفرمايد اگر تعجّب ميکنى تو از گفتار آنها براى آنستکه جاى تعجّب است چون آنها اقرار دارند که خدا مردم را ايجاد نموده و هرکس چيزى را ايجاد نمود و خراب کرد دو مرتبه ميتواند آنرا ايجاد کند بسهولت چه رسد بخداوندى که قادر بر هر امرى است پس آنها منکر قدرت خدايند و کافرند و راه نجاتى براى آنها نيست چون کفر و ضلالت و گمراهى مانند غل بر گردن آنها احاطه نموده و در آخرت هم مغلول محشور ميشوند و مخلّد در آتشند و يکى از بى‌شعوريهاى آنها آنستکه بطور استهزاء ميگويند پس چرا بر ما عذاب نازل نميشود و ميخواهند از تو بعجله بدى را پيش از انقضاء مهلت و خوبى حالشان بسلامتى از عقوبت با آنکه ميدانند چه رسيد بر پيشينيان آنها از عقوبتهاى الهى که بمسخ و خسف و غرق و امثال آنها گرفتار شدند و بايد بدانند که خداوند غفار است مى‌آمرزد کسانى را که بر خودشان ظلم نمودند بارتکاب معاصى و کفر اگر توبه کنند و شديد العقاب است اگر باقى بمانند بر کفر و اصرار نمايند بر معصيت در مجمع روايت نموده که چون اين آيه نازل شد پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود اگر عفو و گذشت خدا نبود گوارا نميشد عيش بر احدى و اگر وعده عذاب و عقاب خدا نبود اعتماد مينمود بر عفو او هر کس و از عمل باز ميماند و يکى از توقعات بيجاى آنها آنستکه هر روز از تو معجزه جديدى مانند عصاى موسى و نفس عيسى و طلا نمودن کوه صفا براى استفاده خودشان ميخواهند و ميگويند چرا غير از قرآن
جلد 3 صفحه 191
و شقّ القمر و تسبيح سنگ ريزه و امثال اينها که ديديم معجزه ديگرى که ما ميخواهيم نميکند با آنکه وظيفه پيغمبر فقط انذار و تخويف و ارشاد است که تو بآن عمل ميکنى و از براى اثبات نبوّت يک معجزه کافى است ديگر نميشود نظم عالم را بهم زد و هر روز معجزى نمود با آنکه اگر يکى کافى نباشد هزارها هم کافى نيست و از براى هر گروهى در هر زمانى هادى و راهنمائى است از طرف خدا با حجت و بيان در مجمع از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت نموده که چون اين آيه نازل شد فرمود من منذرم و على هادى است بعد از من و بامير المؤمنين عليه السّلام فرمود اى على بتو هدايت ميشوند هدايت- شدگان و در کافى از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم منذر است و در هر زمانى از ما هادى و راهنمائى است که هدايت ميکند مردم را بآنچه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آورده است و راهنمايان بعد از او على عليه السّلام است پس اوصياء او يکى بعد از ديگرى و از امام صادق عليه السّلام روايت نموده که هر امامى هادى است از براى اهل زمانى که آن امام در ميان آنها است و اين معنى را قمّى و عيّاشى و در اکمال و ساير کتب معتبره خاصه و عامّه بطرق عديده ذکر نموده‌اند و آن دليل واضح بر اثبات مذهب حقه اثنى عشريّه است ..