آیه ۶ سوره رعد

سوره رعد(الرعد)، آیه ۶ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۰

وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلاَتُ وَ إِنَ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلَى ظُلْمِهِمْ وَ إِنَ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقَابِ

آنها پیش از حسنه (و رحمت)، از تو تقاضای شتاب در سیّئه (و عذاب) می‌کنند؛ با اینکه پیش از آنها بلاهای عبرت انگیز نازل شده است! و پروردگار تو نسبت به مردم -با اینکه ظلم می‌کنند- دارای مغفرت است؛ و (در عین حال،) پروردگارت دارای عذاب شدید است!

معنی کلمات و عبارات
«السَّیِّئَةِ»: بدی. مراد بلا و عذاب است. «الْحَسَنَةِ»: خوبی. مراد نعمت و رحمت است. «الْمَثُلاتُ»: جمع مَثُلَة، کیفر سخت، عقوبت رسوا کننده. «عَلَی ظُلْمِهِمْ»: با وجود ستمگری و بزهکاری ایشان. جار و مجرور در موضع حال است. حرف (عَلی) به معنی (مَعَ) (نگا: بقره / عَلی حُبِّهِ).
نزول

سال ۱۸ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۵ رویداد)
نکات آیه
۱- پیامبر(ص) منکران ربوبیت خدا و انکار کنندگان سراى آخرت را به عذابهاى دنیوى هشدار مى داد. «و یستعجلونک بالسیئة » ۲- منکران ربوبیت خدا و کافران به قیامت از سر استهزا و ناباورى ، خواهان تعجیل در فرا رسیدن عذابهاى موعود «یستعجلونک بالسیئة » «استعجال» (مصدر یستعجلون) به معناى درخواست عجله است. حرف «باء» در «بالسیئة» براى تعدیه و «ال» در آن عهد ذهنى است ; یعنى، آن بدى و مراد از آن به قرینه «قد خلت من قبلهم المثلات» عذاب است. بنابراین «یستعجلونک بالسیئة» ; یعنى، از تو مى خواهند در آوردن آن عذاب وعده داده شده تعجیل کنى. ۳- پیامبر(ص) فراخوان مردم به ایمان و ترک کفر براى دستیابى به رحمت و سعادت دنیا و آخرت «یستعجلونک بالسیئة قبل الحسنة» «ال» در «الحسنة» عهد ذهنى است و اشاره به نویدهایى دارد که پیامبر(ص) به اهل ایمان ابلاغ مى کرد و به قرینه مقابله آن با «السیئة» دورى از عذاب دنیا و آخرت و رسیدن به آسایش و سعادت در دنیا و آخرت است. ۴- درخواست سعادت و نیکى و نه بدى و عذاب توصیه خداوند به بندگان «یستعجلونک بالسیئة قبل الحسنة » ۵- کفرپیشگان امتهاى گذشته به عذابهاى دنیوى گرفتار شدند. «و قد خلت من قبلهم المثلت» «مثلات» (جمع مَثُلة) به معناى عقوبتها و عذابهاست. عذابها و عقوبتها بدان اعتبار «مثلات» - که از ماده مِثل (مانند) است - گفته مى شود که آن را مثال قرار مى دهند براى اینکه دیگران از آن عبرت گرفته و از عوامل آن بپرهیزند. از معانى «خلوّ» (مصدر خلت) گذشتن و سپرى شدن است. ۶- اطلاع کافران از عاقبت شوم کفرپیشگان گذشته و عبرت نگرفتن از آنان ، مایه تعجب و شگفتى و نشانه بى خردى آنان است. «و یستعجلونک بالسیئة قبل الحسنة و قد خلت من قبلهم المثلت» آیه شریفه در مقام تعجّب و بیان سخافت رأى و خرد کفرپیشگان است و جمله حالیه (و قد خلت ...) به منزله دلیل براى اثبات آن مى باشد. از این رو باید آنان از گرفتار شدن امتهاى کفرپیشه گذشته به عقوبتهاى الهى مطلع باشند. ۷- لزوم مطالعه تاریخ پیشینیان براى پندگیرى و عبرت آموزى «و قد خلت من قبلهم المثلت» ۸- خداوند ، بخشاینده گناهان و ستم کاریهاى مردم است. «و إن ربک لذو مغفرة للناس على ظلمهم» ۹- ظلم و ستم کارى مردم، مانع رحمت گسترى خداوند نخواهد شد. «إن ربک لذو مغفرة للناس على ظلمهم» ۱۰- گناه کاران و ستم پیشگان نباید از مغفرت الهى ناامید شده و خویشتن را سزاوار آمرزش ندانند. «إن ربک لذو مغفرة للناس على ظلمهم» «على» در «على ظلمهم» به معناى «مع» است. ۱۱- انکار معاد ، انکار ربوبیت خدا و استهزاى عذابهاى موعود الهى ، از مصادیق ظلم است. «و إن ربک لذو مغفرة للناس على ظلمهم» از مصداقهاى مورد نظر براى «ظلمهم» به قرینه «یستعجلونک» - که گویاى استهزاست - و به قرینه آیه قبل - که درباره انکار معاد و ربوبیت خدا بود - مواردى است که در برداشت ذکر شد. ۱۲- تعجیل نکردن خداوند در نزول عذاب بر کفرپیشگان ، برخاسته از شمول مغفرت او بر آنان است. «یستعجلونک بالسیئة ... إن ربک لذو مغفرة للناس على ظلمهم» جمله «یستعجلونک ...» اشاره به این معنا دارد که خداوند در عذاب کردن کفرپیشگان تعجیل نمى کند و به آنان مهلت مى دهد و جمله «إن ربک ...» به منزله دلیل و علت این معناست ; یعنى ، بخشاینده بودن خدا موجب تعجیل نکردن و مهلت دادن اوست. ۱۳- عذابهاى الهى شدید و سهمگین است. «و إن ربک لشدید العقاب» ۱۴- نوید به مغفرت گناه بندگان و تهدید آنان به عذاب شدید ، مقتضاى ربوبیت خداوند است. «و إن ربک لذو مغفرة ... و إن ربک لشدید العقاب» ۱۵- گنه کاران و ستم پیشگان که مشمول مغفرت الهى نشوند ، به عذابهاى سهمگین الهى گرفتار خواهند شد. «إن ربک لذو مغفرة ... و إن ربک لشدید العقاب»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۱۶- «عن ابراهیم بن العباس یقول: کنّا فى مجلس الرضا(ع) فتذاکروا الکبائر و قول المعتزلة فیها: انها لاتغفر فقال الرضا(ع): قال أبوعبدالله(ع): قد نزل القرآن بخلاف قول المعتزلة، قال الله عزوجل: إن ربک لذو مغفرة للناس على ظلمهم»...  ; [منبع: توحیدصدوق، ص ۴۰۶، ح ۴، ب ۶۳ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۸۲، ح ۱۳.] ابراهیم بن عباس گوید: در مجلس امام رضا(ع) بودیم، سخن از گناهان کبیره و عقیده معتزله مبنى بر اینکه آن گناهان بخشیده نمى شوند، به میان آوردند. امام رضا(ع) نقل از امام صادق(ع) فرمود: همانا قرآن برخلاف سخن معتزله نازل شده است. خداى عزوجل فرمود: «و إن ربک لذو مغفرة للناس على ظلمهم»...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آمرزش ظالماناستهزاهای مکذبان ربوبیت خدااستهزاهای مکذبان قیامتاهمیت درخواست خوبیاهمیت درخواست سعادتتوصیه هایخداخواسته های مکذبان ربوبیت خداخواسته های مکذبان قیامتدعوت به اجتناب از کفردعوت به رحمتدعوت به سعادت دنیویشگفتی عبرت ناپذیری کافرانعذاب دنیوی مکذبان آخرتعمومیت آمرزشهای خداعمومیت رحمتفرجام شوم امتهای پیشینمنشأ آمرزش ظلمهشدار به مکذبان آخرتبشارت به آمرزشعذاب دنیوی مکذبان ربوبیت خداآمرزش گناهان کبیرهاستهزای عذابانذار مکذبان ربوبیت خدادعوت به سعادت اخروینشانه های بی عقلی کافرانآمرزش کافرانفلسفه تأخیر عذاب کافرانآثار اجتناب از کفرکافران امتهای پیشینهشدارهای محمدشدیدالعقابموانع رحمتتکذیب ربوبیت خدااهمیت مطالعه تاریخنشانه های بی عقلیدرخواست تعجیل در عذابآمرزش گناهکارانصفات خداامیدواری به آمرزشتکذیب معادعذاب دنیوی کافرانمنشأ آمرزشعذاب گناهکارانعذاب ظالماندعوت به ایمانامور شگفت آورعذاب شدیددعوتهای محمدتهدید به عذابآمرزشهای خداآمرزش گناهآثار ظلمعبرت از تاریخموارد ظلماهل عذابعوامل عبرتمراتب عذابآثار ربوبیت خداآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
  • . ذومغفره
  • ضرورت همراهی ترس از خداوند، با امید به امرزش او+۵ آیه
  • امکان امرزش همه انسانها ازسوی خداوند علیرغم گناه انان
  • سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۱ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
  • ایجاد بیم و امید، از روشهای تربیتی قران+۴ آیه
  • هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۳ آیه
  • شتابزدگی کافران در طلب سیّیه (عذاب الهی)، پیش از حسنه+۱ آیه
  • عذاب اخرتی (در صورت تحقّق موجبات ان)، اقتضای ربوبیّت خدا+۴ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی امرزش گری او+۵ آیه
  • تکذیب معاد، عملی ظالمانه و تکذیبگران معاد، مردمی ستم پیشه+۳ آیه
  • خداوند، تنها بخشاینده گناهکاران و ستمکاران
  • شامل شدن مغفرت و امرزش الهی، حتّی به ظالمان
  • استهزای عذابهای موعود الهی، از موجبات ستم و تجاوز+۱ آیه
  • تکذیب و انکار اخرت، ظلم، و موجب عذاب اخرتی+۳ آیه
  • انکار ربوبیّت خدا و استهزای عذابهای موعود الهی، از مصادیق ظلم+۱ آیه
  • غفران و رحمت گسترده الهی، مانع تعجیل در عذاب کافران+۲ آیه
  • هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۱ آیه
  • توبیخ کافران، به دلیل عبرت نگرفتن از فرجام شوم امّتهای کفرپیشه+۱ آیه
  • شتابزدگی کافران، در طلب عذاب الهی+۵ آیه
  • انکار معاد، موجب قرار گرفتن در زمره ظالمان+۳ آیه
  • تعجیل نکردن خداوند در نزول عذاب بر کفر پیشگان، برخاسته از غفران الهی+۳ آیه
  • امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند+۵ آیه
واژه‌ها