اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يُسَبِّح‌ُ الرَّعدُ بِحَمدِه‌ِ وَ المَلائِکَةُ مِن خِيفَتِه‌ِ وَ يُرسِل‌ُ الصَّواعِق‌َ فَيُصِيب‌ُ بِها مَن يَشاءُ وَ هُم يُجادِلُون‌َ فِي اللّه‌ِ وَ هُوَ شَدِيدُ المِحال‌ِ «13»
و تسبيح ميکند رعد با حمد الهي و ملائکه از خوف الهي و ارسال ميشود صاعقه‌ها پس اصابت ميکند بآن صاعقه‌ها کسي که مشيّت الهي تعلق گرفته و با اينکه همه آيات اينکه کفار مجادله ميکنند درباره خداوند متعال و او است سخت گير.
وَ يُسَبِّح‌ُ الرَّعدُ بِحَمدِه‌ِ مفسرين گفتند تسبيح رعد و حمد پروردگار دلالت است بر تنزيه پروردگار و جامع بودن بر جميع صفات حميده و بعبارت ديگر تسبيح و حمد تکويني است و ما مکرر گفته‌ايم و صريح آيات و نصوص اخبار است که تمام موجودات از جمادات و نباتات و حيوانات و غير اينها شعور و ادراک دارند و تسبيح ميکنند و حمد الهي بجا ميآورند چنانچه صريحا ميفرمايد:
تُسَبِّح‌ُ لَه‌ُ السَّماوات‌ُ السَّبع‌ُ وَ الأَرض‌ُ وَ مَن فِيهِن‌َّ وَ إِن مِن شَي‌ءٍ إِلّا يُسَبِّح‌ُ بِحَمدِه‌ِ
جلد 11 - صفحه 317
وَ لکِن لا تَفقَهُون‌َ تَسبِيحَهُم اسراء آيه 46، اگر مراد تسبيح تکويني بود مي‌فهميديم چون دلالت بر وجود صانع دارند سَبَّح‌َ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ حديد- حشر- صف آيه 1.
جمله ذرات زمين و آسمان || با تو ميگويند روزان و شبان
ما سميعيم و بصيريم و هوشيم || با شما نامحرمان ما خاموشيم
حتي همين آيه شريفه صراحت دارد زيرا عطف ميدهد و الملائکة و معلوم است تسبيح ملائکه تشريعيست بلکه قرينه ديگر هم دارد کلمه من خيفته تسبيح تکويني از روي خوف نيست بلکه قهري است و بدون اختيار.
و از براي خوف گفتند سه قسم خوف داريم خوف از معاصي و کفر و شرک و ظلم و امثال آنها که بچه عقوباتي دنيوي و اخروي گرفتار ميشود و اينکه در اثر ايمان است. و خوف در کوتاهي در بندگي. و خوف از عظمت و کبريايي خداوند که خوف ملائکه از اينکه راه است.
و از براي خوف ممدوح سه درجه است: 1- جلوگيري کند از معاصي کبار 2- از کليه معاصي. 3- از خطور معصيت در قلب که مقام عصمت است و بالاتر از عصمت حتي از ترک اولي که خاص‌ّ محمّد و آل او است.
وَ يُرسِل‌ُ الصَّواعِق‌َ صاعقه آتش است که از طرف بالا نازل ميشود و يک قسمتي را ميسوزاند مثل صاعقه ثمود و قوم شعيب و بسيار ديگري از امم ماضيه فَيُصِيب‌ُ بِها مَن يَشاءُ هر که استحقاق اينکه نوع از عذاب را داشته باشد وَ هُم يُجادِلُون‌َ فِي اللّه‌ِ يا منکر وجود حق است يا مشرک است يا تکذيب رسولان حق ميکند يا در ضلالت است و مجادله بحث و لجاج است که حق را باطل کند و باطل را اثبات کند.
وَ هُوَ شَدِيدُ المِحال‌ِ از براي محال تفاسيري کرده‌اند لکن در اخبار
جلد 11 - صفحه 318
بشديد الغضب و شديد العقاب و شديد العذاب تفسير شده.