اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَه‌ُ دَعوَةُ الحَق‌ِّ وَ الَّذِين‌َ يَدعُون‌َ مِن دُونِه‌ِ لا يَستَجِيبُون‌َ لَهُم بِشَي‌ءٍ إِلاّ کَباسِطِ کَفَّيه‌ِ إِلَي الماءِ لِيَبلُغ‌َ فاه‌ُ وَ ما هُوَ بِبالِغِه‌ِ وَ ما دُعاءُ الکافِرِين‌َ إِلاّ فِي ضَلال‌ٍ «14»
از براي خداوند است دعوت حق و کساني که ميخوانند از غير از خدا آلهه خود را اجابت نميکنند آلهه آنها را و آنها اجابت نميشوند از براي خود بشيئي مگر مثل کسي که دست دراز کند بسوي آب براي اينکه برساند بدهان خود و سيراب شود و حال نيست او برساندن آب بدهان و نيست دعوت کفار مگر در ضلالت.
لَه‌ُ دَعوَةُ الحَق‌ِّ چند نحوه ميتوان تفسير کرد 1- اينکه آنچه خداوند دعوت فرموده بتوحيد و تصديق انبياء و ايمان و سعادت دنيا و آخرت و نجات از مهالک نشأتين حق است و تخلف نپذيرد.
2- دعاء و طلب حوائج بايد از جانب خدا باشد بغير او توجه نباشد دعوتي که نتيجه دارد و بهدف اجابت ميرسد از خداوند متعال است که ميفرمايد وَ قال‌َ رَبُّکُم‌ُ ادعُونِي أَستَجِب لَکُم إِن‌َّ الَّذِين‌َ يَستَکبِرُون‌َ عَن عِبادَتِي سَيَدخُلُون‌َ جَهَنَّم‌َ داخِرِين‌َ مؤمن آيه 62.
3- کلمه اخلاص لا اله الّا اللّه حق است که حضرت رضا عليه السّلام در حديث سلسلة الذهب فرمود خداوند متعال ميفرمايد
(کلمة لا اله الّا اللّه حصني و من دخل في حصني امن من عذابي)
لکن بجميع دلالاتش مطابقي التزامي اقتضايي مطابقي توحيد عبادتي است التزامي توحيد ذاتي و صفاتي و افعالي اقتضايي تصديق جميع فرمايشات او درباره عقائد که حضرت رضا [ع] فرمود
(انا من شروطها)
جلد 11 - صفحه 319
وَ الَّذِين‌َ يَدعُون‌َ مِن دُونِه‌ِ لا يَستَجِيبُون‌َ لَهُم بِشَي‌ءٍ مفسرين گفتند مراد اصنام هستند که دعوت آنها لا ينفع است ولي آيه عموم دارد هر کس بغير خدا توجه کرد نااميد ميشود چنانچه در حديث قدسي است که فرمود
(و عزّتي و جلالي لاقطعن‌ّ امل آمل غيري).
دست حاجت چه بري پيش خداوندي بر || که کريمست و رحيمست و غفور است و ودود
کرمش نامتناهي نعمش بي‌پايان || هيچ خواننده از اينکه در نرود بي‌مقصود
إِلّا کَباسِطِ کَفَّيه‌ِ إِلَي الماءِ لِيَبلُغ‌َ فاه‌ُ وَ ما هُوَ بِبالِغِه‌ِ مثل توجه و حاجت بغير خدا مثل کسي است که تشنه باشد و دست دراز کند که آب بردارد و شرب کند ولي نميتواند يا براي دوري آب يا براي سستي دست يا براي وجود مانعي از براي او بالاخره تشنه ميماند.
وَ ما دُعاءُ الکافِرِين‌َ إِلّا فِي ضَلال‌ٍ بهر چه و بهر که توجه کند و از او حاجت طلبد جز گمراهي و ضلالت براي او چيزي نيست و مأيوس ميشود.