آیه ۱۴ سوره رعد

سوره رعد(الرعد)، آیه ۱۴ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۱

لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُم بِشَيْءٍ إِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ

دعوت حق از آن اوست! و کسانی را که (مشرکان) غیر از خدا می‌خوانند، (هرگز) به دعوت آنها پاسخ نمی‌گویند! آنها همچون کسی هستند که کفهای (دست) خود را به سوی آب می‌گشاید تا آب به دهانش برسد، و هرگز نخواهد رسید! و دعای کافران، جز در ضلال (و گمراهی) نیست!

معنی کلمات و عبارات
«دَعْوَةُ الْحَقِّ»: نیایش راستین. پرستش حقیقی. اضافه موصوف به صفت است. «لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ»: شایسته نیایش و بایسته پرستش خدا است. سزاوار تقاضای نیاز، و درخور طلب اجابتِ دعا خدا است. «أَلَّذِینَ یَدْعُونَ مِن دُونِ اللهِ»: کسانی که جز خدا را به فریاد می‌خوانند و جز او را پرستش می‌کنند. «لا یَسْتَجِیبُونَ لَهُم بِشَیْءٍ»: اصلاً دعاهایشان را نمی‌شنوند و به فریادشان نمی‌رسند. نیازی از نیازهایشان را برآورده نمی‌سازند و کاری برایشان نمی‌کنند. «إِلاّ»: مگر. یعنی اجابت دعا و برآوردن نیاز توسّط پرستش شوندگان و به یاری خواندگان، چیزی جز همانند پاسخ و اجابت آب در برابر درخواست چنان فردی نیست. «مَا هُوَ بِبَالِغِهِ»: او به آب دسترسی پیدا نمی‌کند. آب به او یا به دهانش نمی‌رسد. «دُعَآءُ»: دعا. پرستش. «ضَلالٍ»: گمراهی و سرگشتگی. بیهوده‌کاری و پوچگرائی.
نزول

سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۴ رویداد)
نکات آیه
۱- خواندن خدا و دعا کردن به درگاه او امرى حق و بجاست. «له دعوة الحق» «دعوة» به معناى خواندن و نیز درخواست کردن مى باشد. این کلمه در آیه شریفه موصوفى است که به صفتش (الحق) اضافه شده است ; یعنى: «الدعوة الحقة». ۲- خواندن معبودهاى دروغین و درخواست کردن از آنها ، کردارى بیهوده و باطل است. «له دعوة الحق» تقدیم «له» بر «دعوة الحق» حاکى از حصر است ; یعنى ، دعوت حق تنها از آنِ اوست نه از آن غیر او. و مراد از غیر او به قرینه جمله بعد معبودهایى است که مشرکان آنان را مى خواندند و مى پرستیدند. ۳- تنها خداوند بر اجابت درخواستهاى بندگان تواناست. «له دعوة الحق» جمله «لایستجیبون لهم بشىء إلاّ کبسط ...» بیانگر ملاک و معیار دعوت حق است. بنابراین حق بودن خواندن خداوند به این دلیل است که او هم آگاه به درخواستهاست و هم توانا بر اجابت آنها. ۴- خدایان دروغین ، از اجابت کردن درخواستها ناتوانند. «والذین یدعون من دونه لایستجیبون لهم بشىء» مراد از ضمیر «یدعون» و «لهم» مشرکان است و ضمیرى که باید به موصول (الذین) باز گردد محذوف مى باشد. بنابراین «والذین یدعون ...» ; یعنى ، آن چیزه او کسانى که مشرکان آنان را مى خوانند، ایشان را اجابت نمى کنند به کمترین اجابتى. ۵- توانایى بر رفع نیاز بندگان و اجابت درخواستها و دعاهاى آنان ، نشانه خدایى است. «له دعوة الحق والذین یدعون من دونه لایستجیبون لهم بشىء» ۶- مَثَل درخواست کننده از خدایان دروغین مثل تشنه اى است که از راه دور دستان خود را به طرف آب دراز مى کند تا آب، خود به کام او برسد که هرگز چنین نمى شود. «إلاّ کبسط کفیه إلى الماء لیبلغ فاه و ما هو ببلغه» برخى عبارت «إلاّ کبسط» را استثنا از استجابت گرفته اند و گفته اند تقدیر کلام چنین است: «لایستجیبون بشىء من الأستجابة إلاّ استجابة کإستجابة الماء لباسط کفیه إلى الماء». و برخى آن را استثنا از «الذین یدعون» دانسته اند و گفته اند تقدیر کلام چنین مى شود: «الذین یدعون من دونه لیسوا إلاّ کباسط کفیه إلى الماء». قابل ذکر است که ضمیر در «لیبلغ» به «الماء» و ضمیر در «فاه» (دهانش) به «باسط» برمى گردد. و ضمیر «هو» به «الماء» و ضمیر در «ببالغه» به «فاه» ارجاع مى شود. ۷- درخواست کفرپیشگان از معبودهاى دروغین و دعا به پیشگاه آنان ، همواره تباه و بى ثمر است. «و ما دعاء الکفرین إلاّ فى ضلل» از معانى «ضلال» تباهى و نابودى است. تباهى و نابودى را به صورت ظرفى براى دعا قرار دادن (فى ضلال) براى رساندن این معناست که: آن دعا کاملاً از میان رفته و نابود شده است. گویا نابودى همه جوانب آن را فرا گرفته است. ۸- خواندن غیر خدا و درخواست حاجت کردن از غیر او کفر است. «له دعوة الحق ... و ما دعاء الکفرین إلاّ فى ضلل»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۹- «عن على بن أبى طالب(ع) فى قوله: «له دعوة الحق» قال: التوحید ، لا إله إلاّ الله ; [منبع: الدرالمنثور ، ج ۴ ، ص ۶۲۸ ; تفسیرطبرى ، ج ۸ ، ص ۱۲۸.] از على بن ابى طالب(ع) روایت شده که درباره قول خدا: «له دعوة الحق» فرمود: مقصود توحید و لا إله إلاّ الله است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
  • تشبیه پاسخ ندادن معبودان مشرکان به دعوت انان، به نرسیدن اب به لب تشنه دور از ان
  • تشبیه درخواست مشرکان از بتها، به درخواست و دست دراز کردن فرد تشنه به سمت اب دور از خود
  • استعانت مشرکان از بتها و عدم اجابت انها+۵ آیه
  • درخواست از خدایان دروغین، مانند دست درازکردن انسان تشنه کام به طرف اب، از راه دور و نرسیدن به ان
  • درخواست از معبودان دروغین، مانند دست درازکردن انسان تشنهکام به اب، از راه دور و نرسیدن به ان
  • درخواست از خدایان دروغین، مانند دست درازکردن انسان تشنه به طرف اب از راه دور
  • سجود و عبادت موجودات، برای خدای یگانه+۱ آیه
  • قدرت مطلق خدا، دلیل توحید عبادی+۲ آیه
  • دعای حق، درخواستی مستجاب
  • درگاه الهی، تنها درگاه حقیقی و شایسته برای دعا و نیایش
  • دعوت به توحید، دعوتی بر اساس حق و شایسته
  • حق بودن توحید و یکتاپرستی+۱ آیه
  • تشبیه درخواست از غیر خدا در عدم وصول به مطلوب، به گشودن دست برای نوشیدن اب از راه دور
  • کف دست، وسیله ای برای نوشیدن اب
  • تشبیه درخواست از غیر خدا، در عدم وصول به مطلوب، به گشودن کف دست برای نوشیدن اب از راه دور
  • دست، وسیله ای برای اشامیدن اب+۱ آیه
  • اجابت دعا، موجب شناخت معبود راستین از معبودان دروغین+۲ آیه
  • ناتوانی خدایان دروغین، از اجابت دعا+۴ آیه
  • خداوند، منشا اجابت دعا+۶ آیه
  • دعا به درگاه معبودهای دروغین و درخواست مشرکان از غیرخدا، کاری نکوهیده و مذموم+۸ آیه
  • بی تاثیری دعا به درگاه غیر خداوند+۸ آیه
  • ناتوانی بتها، از شنیدن و اجابت دعای مشرکان+۶ آیه
  • مثل درخواست کنندگان از خدایان دروغین به مثابه تشنه خواهان رسیدن اب به دهان از راه دوردست
  • نقش دهان، در نوشیدن اب
  • ناتوانی معبودهای شرک از هرگونه سخن گفتن، پاسخ گویی و اجابت درخواستها، دلیل بطلان شرک+۷ آیه
  • مددخواهی، زمینه پرستش معبودهای دروغین، از سوی مشرکان+۷ آیه
  • مشرکان در درخواست از بتها، به سان انسان تشنه در دراز کردن دستان خود به طرف اب از راه دور
  • ناتوانی بتها، از شنیدن دعای مشرکان و اجابت ان+۳ آیه
  • پاسخ ندادن معبودان مشرکان به دعوت صاحبان خود، همانند نرسیدن اب به لب تشنه
  • بیهودگی در خواست، از معبودان باطل
  • معبودان باطل، عاجز از اجابت درخواست و دعای پیروان خود+۱ آیه
  • اجابت دعاها و درخواستها، از صفات و نشانه های معبود حقیقی و راستین+۳ آیه
  • خالق و تدبیرکننده جهان و توانمند بر رساندن نفع و زیان، شایسته پرستش از نظر عقل، نسبت به موجود فاقد این صفات (معبودان مشرکان)+۱ آیه
  • استعانت کافران از غیر خدا و معبودان باطل و عدم اجابت انها
  • مشرکان، از زمره کافران+۱ آیه
واژه‌ها