اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل مَن رَب‌ُّ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ قُل‌ِ اللّه‌ُ قُل أَ فَاتَّخَذتُم مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ لا يَملِکُون‌َ لِأَنفُسِهِم نَفعاً وَ لا ضَرًّا قُل هَل يَستَوِي الأَعمي وَ البَصِيرُ أَم هَل تَستَوِي الظُّلُمات‌ُ وَ النُّورُ أَم جَعَلُوا لِلّه‌ِ شُرَکاءَ خَلَقُوا کَخَلقِه‌ِ فَتَشابَه‌َ الخَلق‌ُ عَلَيهِم قُل‌ِ اللّه‌ُ خالِق‌ُ کُل‌ِّ شَي‌ءٍ وَ هُوَ الواحِدُ القَهّارُ «16»
بفرما باين مشرکين کيست پروردگار آسمانها و زمين بفرما اللّه است بگو بآنها آيا پس از اينکه گرفتيد شما از غير خداوند عالم اوليائي مثل اصنام و غير آنها که مالک نيستند از براي نفوس خود نفعي و نه ضرري بگو آيا مساوي هستند کور و بينا يا آيا مساوي هست تاريکي‌ها و نور آيا قرار دادند از براي خدا شريکهايي که خلق کنند مثل آنچه خلق فرمود خداوند پس تشابه کند خلق بر آنها بفرما خداوند خالق هر چيزي است و اوست يکتاي بي‌همتا قاهر بر تمام مخلوقات.
قُل مَن رَب‌ُّ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ البته آنها اقرار ميکنند که خداوند متعال است چنانچه در آيات ديگر تصريح دارد باقرار آنها که ميفرمايد وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن خَلَق‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌َ وَ سَخَّرَ الشَّمس‌َ وَ القَمَرَ لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ فَأَنّي يُؤفَکُون‌َ عنکبوت آيه 61 وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن نَزَّل‌َ مِن‌َ السَّماءِ ماءً فَأَحيا بِه‌ِ الأَرض‌َ مِن بَعدِ مَوتِها لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ عنکبوت آيه 63 وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن خَلَق‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌َ لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ لقمان آيه 24- زمر آيه 39 وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن خَلَق‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌َ لَيَقُولُن‌َّ خَلَقَهُن‌َّ العَزِيزُ العَلِيم‌ُ زخرف آيه 8 وَ لَئِن سَأَلتَهُم مَن خَلَقَهُم لَيَقُولُن‌َّ اللّه‌ُ زخرف آيه 87 و غير اينها از آيات.
جلد 11 - صفحه 322
قُل‌ِ اللّه‌ُ اگر آنها اقرار نميکنند شما بفرما بآنها که خالق آسمانها و زمين اللّه است و پس از آنکه نتوانند انکار کنند قُل أَ فَاتَّخَذتُم مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ استفهام انکاري است بفرما بآنها پس از اينکه خالق منحصر باو است پس چرا شما اتخاذ کرده‌ايد از غير خدا اوليائي را مثل بتها و مثل ظلمه و ارباب حاجات که اينها لا يَملِکُون‌َ لِأَنفُسِهِم نَفعاً وَ لا ضَرًّا اينها نسبت بخود قدرت بر ايصال نفعي و دفع ضرري ندارند چه رسد نسبت بشماها که بشما نفعي رسانند يا دفع ضرري کنند.
قُل هَل يَستَوِي الأَعمي وَ البَصِيرُ البته کور راه را گم ميکند و بسا در پرتگاهها ميافتد و تصادفاتي بر او پيش ميآيد و اما بصير در جاده مستقيم سير ميکند و بزودي بمقصد ميرسد و از تصادفات مصون ميگردد و کوري قلب هزار درجه بدتر از کوري سر است بخصوص هر شيّادي و دزدي و دشمني او را براههايي بي‌راهه ميکشد چه شياطين جنّي و چه انسي و اما قلب بينا حق را مشاهده ميکند و رو بباطل نميرود.
أَم هَل تَستَوِي الظُّلُمات‌ُ وَ النُّورُ ظلمت جهل و هواي نفس و حب‌ّ دنيا و سياهي قلب و کثرت معاصي کجا مساويست با نور علم و ايمان و نور عقل که تمام حقايق بتوسط آن مشاهده ميشود بالاخره سعادت منوط بنور ايمان و بينايي قلب است هر کدام نباشد شقاوت و هلاکت است.
أَم جَعَلُوا لِلّه‌ِ شُرَکاءَ خَلَقُوا کَخَلقِه‌ِ آيا اينها براي خدا شريک قرار داده که اينها هم چيزي را خلق کرده باشند مثل آنچه خدا خلق فرمود.
فَتَشابَه‌َ الخَلق‌ُ عَلَيهِم که معلوم نباشد که اينکه مخلوقات مخلوق کي هستند اينها که قدرت بر خلق يک مورچه و پشه ندارند چنانچه ميفرمايد إِن‌َّ الَّذِين‌َ تَدعُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ لَن يَخلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجتَمَعُوا لَه‌ُ وَ إِن يَسلُبهُم‌ُ الذُّباب‌ُ شَيئاً
جلد 11 - صفحه 323
لا يَستَنقِذُوه‌ُ مِنه‌ُ ضَعُف‌َ الطّالِب‌ُ وَ المَطلُوب‌ُ حج آيه 72.
قُل‌ِ اللّه‌ُ خالِق‌ُ کُل‌ِّ شَي‌ءٍ افعال مختصه بذات اقدس حق: خلق و رزق و اماته و احياء و صحت و مرض و عزّت و ذلّت و غني و فقر است وَ هُوَ الواحِدُ بوحدة ذاتي و صفاتي و افعالي و عبادتي و نظري در هيچ مرتبه شريک، عديل، مثل ندارد القهّار قاهر بر هر چيزي کسي نميتواند عرض اندام کند در مقابل او.