تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ آتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَ لا تَأْکُلُوا أَمْوالَهُمْ إِلى أَمْوالِکُمْ إِنَّهُ کانَ حُوباً کَبِيراً «2»
ترجمه
و بدهيد به يتيمان مالهايشان را و تبديل نکنيد پليد را به پاکيزه و مخوريد مالهاى آنها را مخلوط با مالهاى خودتان همانا آن باشد گناهى بزرگ.
تفسير
بعد از بلوغ و رشد بايد اموال يتيمان را که در دست اولياء بوده مسترد دارند و نبايد چيزى از مال آنها را تصرف نمايند و بجاى او عوضى پستتر بگذارند يا هيچ عوض نگذارند که در هر دو صورت خلاف امانت رفتار نمودهاند و تبديل خبيث بطيّب شده است نهايت آنکه در صورت اول مراد از خبيث پست و مراد از طيب عالى است و در صورت دوّم مراد آنستکه اگر مال حرام يتيمان را صرف ننمائيد رزق حلال بشما ميرسد پس براى اين تعدى تبديل نموديد حرام از اموال آنها را بحلال از اموال و روزى خودتان و انصاف
جلد 2 صفحه 10
آنستکه معنى اول انسب با لفظ تبديل و معنى دوم اوفق با ظاهر خبيث و طيب است و نبايد مخلوط نمود اموال يتيمان را باموال شخصى خود و لاابالى شد و بطور بىاعتنائى اموال آنها را با اموال خويش صرف نمود چون حرام بواسطه اختلاط بحلال حلال نميشود بلکه حلال را حرام مىکند مانند چيز فاسد مسموم که داخل شود در چيز صالح مطعوم که آنرا فاسد و مسموم مينمايد بلى بمقدار اجرت حفاظت مال اگر صرف نمايد شايد ضرر نداشته باشد چنانچه در آيه ديگر فرموده بمقدار متعارف صرف نمائيد عيب ندارد و خوردن مال يتيم بهر نحو که باشد يکى از معاصى کبيره است که ظاهرا مورد اتفاق بين تمام فرق مسلمين باشد باين معنى که عدد معاصى کبيره در روايات و اقوال علما مختلف ذکر شده است و تا هفتاد شمرده شده است و شهيد ثانى فرموده بهفتصد نزديکتر است از هفتاد و هفت و آنچه همه ذکر نمودهاند هفت است که يکى از آن هفت خوردن مال يتيم است و مانند خوردن آتش است آنهم آتشى که خاموش نميشود مگر بندامت و توبه که از اثر آن گوشت و پوستى که از آن مال روئيده آب شود و آن آتش را خاموش کند و زياديش از راه ديده بيرون آيد و سجده بر تربت حضرت سيد الشهداء (ع) هم اگر مقرون بتوبه شود موجب غفران اين هفت گناه است.