آیه ۲ سوره نساء

سوره نساء(النساء)، آیه ۲ · جزء ۴ · صفحه ۷۷

وَآتُوا الْيَتَامَىٰ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَىٰ أَمْوَالِكُمْ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا

و اموال یتیمان را (هنگامی که به حد رشد رسیدند) به آنها بدهید! و اموال بد (خود) را، با اموال خوب (آنها) عوض نکنید! و اموال آنان را همراه اموال خودتان (با مخلوط کردن یا تبدیل نمودن) نخورید، زیرا این گناه بزرگی است!

معنی کلمات و عبارات
«آتُوا»: بدهید. «یَتَامَی»: جمع یتیم، یتیمان. «خَبِیثَ»: ناپاک. مراد بد و حرام است. «طَیِّبِ»: پاک. مراد خوب و حلال است. «لا تَأْکُلُوا»: مخورید. مراد این است که از آن بهره‌مند نشوید، به صورت نوشیدن، خوردن، پوشیدن، فروختن، و هر شکل دیگری که باشد. «إِلَی»: به همراه. با. «حُوباً»: گناه.
نزول

سال ۲۰ بعثت(دوره مدنی) · این آیه همچون دیگر آیات سوره نساء در مدینه بر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله نازل گردیده است. بازپخش وحی در این سال

شأن نزول

اين آيه درباره مردى از بنى‌غطفان آمد که سرپرست برادرزاده يتيم خود بوده، وقتى که به حد بلوغ رسيده بود چون مال زيادى داشت به وى نداد، يتيم مزبور شکايت نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله برد و اين آية نازل گرديد. پيامبر به عموى آن طفل يتيم دستور فرمود که اموال او را به وى بدهد، او نيز اطاعت کرد. چنان که مقاتل و کلبى روايت کنند، شيخ بزرگوار ما گويد: وقتى که اين آية نازل شد، مردم مخالطت با يتيم را گران شمردند. يتيمان شکايت نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله بردند آيه «وَ يَسْئَلُونَکَ عَنِ الْيَتامى » آيه ۲۲. - از سوره بقره نازل گرديد. چنان که در جاى خود مذکور گرديده است، - چنان که از امام باقر و امام صادق عليهماالسلام نيز اين موضوع روايت و نقل شده است.

طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج ‌۳، ص ۳. محمدباقر محقق،‌ نمونه بينات در شأن نزول آيات از نظر شيخ طوسي و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص ۱۷۸. تفاسير كشف الاسرار و روض الجنان. تفسير روض الجنان. تفسير مجمع البيان.

در آن زمان چه می‌گذشت (۷ رویداد)
نکات آیه
۱- وجوب پرداخت اموال یتیم به وى «و اتوا الیتامى اموالهم» ۲- رعایت حقوق ایتام، از مصادیق تقواست. «و اتّقوا اللّه ... و اتوا الیتامى اموالهم» ۳- اعتبار و رسمیّت مالکیت شخصى «و اتوا الیتامى اموالهم» ۴- حرمت تبدیل و تعویض اموال مرغوب یتیم، به اموال غیرمرغوب «و اتوا الیتامى اموالهم و لا تتبدّلوا الخبیث بالطّیّب» ۵- حرمت تصرف غاصبانه در اموال یتیمان «و اتوا الیتامى اموالهم ... و لا تاکلوا اموالهم الى اموالکم» ۶- لزوم برقرارى و حفظ امنیت اقتصادى در جامعه* «و اتوا الیتامى اموالهم ... و لا تاکلوا اموالهم الى اموالکم» ۷- متصدیان اموال یتیمان، در معرض لغزشهاى فراوان «و اتوا الیتامى ... و لا تاکلوا ... انّه کان حوباً کبیراً» لحن تأکیدآمیز آیه در برخورد با اموال یتیمان و رعایت احکام آن، حکایت از این معنا دارد که متصدیان اموال یتیم در معرض خطر انحراف مالى هستند. ۸- تبدیل اموال مرغوب یتیمان به نامرغوب، ضمیمه ساختن دارایى آنان به ثروت خویش، گناهى بزرگ «و لا تتبدّلوا الخبیث بالطیّب و لا تاکلوا ... انّه کان حوباً کبیراً» متعدى شدن فعل «لا تاکلوا» به «الى»، گویاى این است که در آن فعل، معناى ضمیمه ساختن تضمین شده است. ۹- تصرف غاصبانه در اموال یتیمان و تأخیر در واگذارى آن به ایشان، گناهى بزرگ «و اتوا الیتامى اموالهم و لا تاکلوا ... انّه کان حوباً کبیراً» تأخیر در پرداخت، از «و اتوا الیتامى» به دست مى آید ; چون علاوه بر لزوم پرداخت اموال یتیم، دلالت بر پرداخت به موقع آن نیز دارد. ۱۰- خیانت در اموال یتیمان، گناهى بزرگ «انّه کان حوباً کبیراً»
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
  • ازادی در کسب درامدها، منوط به پرهیز از معاملات و راههای نامشروع+۲ آیه
  • ازادی در کسب درامدها، منوط به پرهیز از معاملات و راههای نامشروع+۲ آیه
  • تقواپیشگی، درپیدارنده رعایت حقوق یتیمان+۳ آیه
  • لزوم رعایت تقوای الهی، در پرداخت اموال یتیمان و نیامیختن اموال انان با اموال خود، به هنگام مصرف+۱ آیه
  • تقواپیشگی، مستلزم مخلوط نکردن اموال مرغوب یتیمان با اموال نامرغوب+۱ آیه
  • حرام بودن تصرّف بیجا و حیف و میل اموال یتیمان+۴ آیه
  • حرمت تعویض و تبدیل اموال مرغوب یتیمان، به اموال غیر مرغوب
  • ثبوت حق مالکیّت، برای افراد نابالغ+۲ آیه
  • حرمت تصرف در مال غیر، بدون رضایت او+۵ آیه
  • حرمت تصرّف غاصبانه، در اموال یتیمان+۲ آیه
  • مشروعیّت مالکیّت کودکان بر اموال خویش+۳ آیه
  • مشروع بودن مالکیّت خصوصی+۳ آیه
  • معتبر بودن مالکیّت شخصی، برای کودکان+۳ آیه
  • وجوب ردّ اموال یتیمان به انان+۱ آیه
  • حرمت تعویض و تبدیل اموال مرغوب یتیمان به اموال غیر مرغوب
  • حرمت تصرّف غاصبانه، در اموال یتیمان+۱ آیه
  • مهجور بودن یتیمان، از تصرّف در اموال خود، پیش از بلوغ+۴ آیه
  • طیّب بودن مال حلال
  • استفاده و خوردن اموال مخلوط شده یتیم به اموال خویش، امری حرام و گناهی بزرگ
  • دفاع خداوند، از حقوق یتیم+۲ آیه
  • نهی از تبدیل اموال طیّب و مرغوب یتیم، به اموال غیرمرغوب
  • انسان، مکلّف به رعایت عدالت+۲ آیه
  • حرمت تصرّف غاصبانه، در اموال یتیمان+۳ آیه
  • تصرّف غاصبانه در اموال یتیم، گناهی بزرگ
  • حکم عقل به خباثت و پستی برخی امور+۱ آیه
  • حرمت تصرف غاصبانه، در اموال کودکان یتیم+۳ آیه
  • مشروعیّت مالکیت کودکان، بر اموال خویش+۴ آیه
  • لزوم حفظ حقوق کودکان یتیم هنگام تصرف در اموال انان+۳ آیه
  • تصرّف ناروا در اموال ایتام و دیگران، گناه و حرام+۴ آیه
  • تصرّف غاصبانه در اموال یتیم، گناهی بزرگ
  • ثبوت حق مالکیّت، برای یتیمان+۴ آیه
  • اصل مالکیّت مردم بر اموال خویش، مورد پذیرش اسلام+۴ آیه
  • حرمت تصرّف و تملّک غاصبانه اموال یتیمان+۱ آیه
  • وجوب ردّ اموال یتیمان بر اولیای انان، پس از احراز رشد اقتصادی انان+۱ آیه
  • رعایت حقوق ایتام، از مصادیق تقوا و پرهیزکاری+۱ آیه
  • حرمت تصرّف غاصبانه و ناروا، در مال یتیم
  • حرمت تبدیل و تعویض اموال مرغوب ایتام به اموال غیر مرغوب
  • وجوب تسریع در پرداخت اموال یتیم به وی، بعد از احساس بلوغ، بر وصیّ او+۱ آیه
  • تصرّف و خوردن مال یتیم، از گناهان کبیره
واژه‌ها