تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
کَذلِکَ أَرْسَلْناکَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِها أُمَمٌ لِتَتْلُوَا عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْکَ وَ هُمْ يَکْفُرُونَ بِالرَّحْمنِ قُلْ هُوَ رَبِّي لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَکَّلْتُ وَ إِلَيْهِ مَتابِ (30)
بعد از ذکر نعمت ثواب و حسن مآب، بيان ذکر اعظم نعم، يعنى ارسال حضرت خاتم الانبياء که واسطه در وصول نعم جنان است مى‌فرمايد:
کَذلِکَ أَرْسَلْناکَ فِي أُمَّةٍ: چنانچه پيغمبران پيش از تو فرستاديم براى هدايت، تو را نيز فرستاديم و مبعوث ساختيم به سوى امتى که: قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِها أُمَمٌ: بتحقيق گذشته بودند پيش از ايشان امتان ديگر و جماعتى ديگر قبل از اينها بودند که پيغمبر به آنها فرستاديم، و بعث تو اولين دفعه نبوده تا اينان تعجب نمايند.
تو را مبعوث ساختيم: لِتَتْلُوَا عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْکَ: براى اينکه بخوانى برايشان آن چيزى را که وحى کرده‌ايم به تو يعنى قرآن تا از وادى ضلالت به شاهراه هدايت رسند. وَ هُمْ يَکْفُرُونَ بِالرَّحْمنِ: و حال آنکه ايشان ايمان نمى‌آورند به خدائى که رحمان نام اوست، يعنى واسع الرحمه که نعمت نامتناهى او محيط است به همه بندگان و رحمتش شامل همه اشياء.
و از جمله انعام سبحانى نعمت رسالت و انزال قرآن است که مناط جميع منافع دينى و دنيوى و حاوى تمام مصالح شخصى و نوعى عموم طبقات بشر است، و لکن معاندين و مخالفين غافل از آن باشند.
جلد 6 - صفحه 386
مراد مشرکان مکه‌اند که چون به آنها فرمود: سجده کنيد رحمان را، گفتند:
«و ما الرّحمان» و در صلح حديبيه نيز حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حضرت امير المؤمنين عليه السّلام را فرمود: بنويس (بسم اللّه الرّحمن الرّحيم) سهل بن عمرو گفت: ما «رحمن» را نمى‌شناسيم الّا رحمن يمامه مسيلمه کذاب.
قُلْ هُوَ رَبِّي: بگو اى پيغمبر «رحمن» را که منکريد پروردگار من است.
لا إِلهَ إِلَّا هُوَ: نيست هيچ معبودى سزاوار پرستش و ستايش مگر ذات احديت او سبحانه. عَلَيْهِ تَوَکَّلْتُ: بر او توکل نمودم نه بر غير او در يارى دادن و غالب ساختن من بر شما. وَ إِلَيْهِ مَتابِ: و بسوى اوست بازگشت من و شما.