اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ فَمَن هُوَ قائِم‌ٌ عَلي کُل‌ِّ نَفس‌ٍ بِما کَسَبَت وَ جَعَلُوا لِلّه‌ِ شُرَکاءَ قُل سَمُّوهُم أَم تُنَبِّئُونَه‌ُ بِما لا يَعلَم‌ُ فِي الأَرض‌ِ أَم بِظاهِرٍ مِن‌َ القَول‌ِ بَل زُيِّن‌َ لِلَّذِين‌َ کَفَرُوا مَکرُهُم وَ صُدُّوا عَن‌ِ السَّبِيل‌ِ وَ مَن يُضلِل‌ِ اللّه‌ُ فَما لَه‌ُ مِن هادٍ (33)
آيا پس از اينکه آن خداوندي که قيام قدرتي و احاطه قيمومي و علمي دارد بر تمام نفوس بآنچه کسب ميکنند و عمل ميکنند و اينکه کفار و مشرکين قرار دادند از براي خداوند متعال شريکهايي بفرما بآنها که اينکه شرکاء الهي را نام ببريد کيانند و در چه قسمتي شرکت دارند يا بشما خبر دهند بچيزهايي که هيچ مدرک علمي نيست براي آنها در روي زمين يا فقط بظاهر قول است دعوي بي‌دليل بلکه زينت داده شده از براي کساني که کافر شدند مکرها و حيله‌هاي آنها و بسته شده بر آنها راه حق و سعادت و کسي که خداوند او را گمراه بداند پس نيست از براي او هدايت کننده‌اي.
أَ فَمَن هُوَ قائِم‌ٌ عَلي کُل‌ِّ نَفس‌ٍ بتمام خصوصياتش از باطن و ظاهر و اعمال و کردار او وَ لَقَد خَلَقنَا الإِنسان‌َ وَ نَعلَم‌ُ ما تُوَسوِس‌ُ بِه‌ِ نَفسُه‌ُ وَ نَحن‌ُ أَقرَب‌ُ إِلَيه‌ِ مِن حَبل‌ِ الوَرِيدِ ق آيه 16.
بِما کَسَبَت از امور قلبيه از عقائد و صفات نفسيه و افعال صادره از او وَ جَعَلُوا اينکه مشرکين و کفار لِلّه‌ِ شُرَکاءَ مثل اصنام و شمس و قمر و کواکب و ملک و جن و گاو و آتش و شجر و غير اينها قُل سَمُّوهُم بفرما اينکه شرکاء شما چه اسمي دارند و چه سمتي بر آنها ميتوان گذاشت خالقيت: رازقيت، اماته کننده، احياء کننده، حافظيت، منعميت، دافعيت و غير اينها از صفات الهيه در اينکه شرکاء شما هست.
أَم تُنَبِّئُونَه‌ُ بِما لا يَعلَم‌ُ فِي الأَرض‌ِ آيا خبر ميدهند بخدا بچيزي که خداوند
جلد 11 - صفحه 343
نميداند در زمين يعني خدا ميفرمايد شريکي از براي من نيست اينها ميگويند شريک هست آيا اينها ميدانند آنچه را که خدا نميداند خداوندي که وَ ما يَعزُب‌ُ عَن رَبِّک‌َ مِن مِثقال‌ِ ذَرَّةٍ فِي الأَرض‌ِ وَ لا فِي السَّماءِ يونس آيه 61.
أَم بِظاهِرٍ مِن‌َ القَول‌ِ سر زبانيست بدون معني و حقيقت مثل کساني که بيهوده سخن ميگويند.
بل زيّن زينت دهنده شيطان است و هواي نفس و زخارف دنيوي و تقليد پيشينيان چنانچه ميفرمايد وَ لکِن قَسَت قُلُوبُهُم وَ زَيَّن‌َ لَهُم‌ُ الشَّيطان‌ُ ما کانُوا يَعمَلُون‌َ انعام آيه 43 و آيات ديگر.
لِلَّذِين‌َ کَفَرُوا مَکرُهُم مکر اظهار خوبي و باطن بر خلاف حيله و تزوير و پلتيک و تقلب و نفاق تمام اقسام مکر است.
وَ صُدُّوا عَن‌ِ السَّبِيل‌ِ راه حق بر آنها بسته شده و صاد سبيل همين امور مذکوره است.
وَ مَن يُضلِل‌ِ اللّه‌ُ فَما لَه‌ُ مِن هادٍ اضلال الهي بخود وا گذاشتن است پس از آنکه قابل هدايت نباشد بواسطه قساوت قلب، سياهي دل، حب جاه و مال و کثرت معاصي پس اگر تمام انبياء بخواهند او را هدايت کنند ممکن نيست چون از قابليت افتاده بايد او را رها کرد هر چه ميخواهد بکند چنانچه ميفرمايد وَ إِذا رَأَيت‌َ الَّذِين‌َ يَخُوضُون‌َ فِي آياتِنا فَأَعرِض عَنهُم انعام آيه 68 فَذَرهُم يَخُوضُوا وَ يَلعَبُوا حَتّي يُلاقُوا يَومَهُم‌ُ الَّذِي يُوعَدُون‌َ زخرف آيه 83 معارج آيه 43، ذَرهُم يَأکُلُوا وَ يَتَمَتَّعُوا وَ يُلهِهِم‌ُ الأَمَل‌ُ فَسَوف‌َ يَعلَمُون‌َ حجر آيه 3 و غير اينها از آيات بلکه معامله با اينها اينست که: